CNN: Γιατί το σχέδιο Τραμπ για συνοδεία πλοίων στα Στενά Ορμούζ μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό

Καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τους Αμερικανούς συμμάχους να συνεισφέρουν ναυτικές δυνάμεις για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ναυτικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι μια τέτοια επιχείρηση παρουσιάζει τεράστιο κίνδυνο και, ακόμη κι αν επιτύχει, ίσως αποκαταστήσει μόλις περίπου το 10% της προπολεμικής κυκλοφορίας μέσω της θαλάσσιας οδού, γράφει το CNN σε δημοσίευμά του.

Η εμπορική κίνηση μέσω αυτού του ναυτικού «στενού» έχει ουσιαστικά σταματήσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με το Ιράν να υπόσχεται ότι θα πλήξει κάθε πλοίο που συνδέεται με τις δύο χώρες ή τους εταίρους τους.

Περίπου το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου, καθώς και παρόμοιες ή ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου και προϊόντων λιπασμάτων, πρέπει να περάσουν από το στενό για να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές. Το κλείσιμό του έχει εκτοξεύσει τις τιμές αυτών των εμπορευμάτων.

Για να μετριαστούν οι οικονομικές πιέσεις, ο Τραμπ και αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης έχουν δηλώσει ότι καταρτίζονται σχέδια ώστε το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να συνοδεύει εμπορικά πλοία μέσω του στενού. Και ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει από συμμάχους όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και μέλη του ΝΑΤΟ – αλλά ακόμη και από ανταγωνιστές όπως η Κίνα – να συνεισφέρουν στρατιωτικά πλοία για αποστολές συνοδείας.

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία προσφορά βοήθειας. Και οι ναυτικοί αναλυτές λένε ότι αυτό αντανακλά τους κινδύνους που εμπλέκονται.

Οι επιχειρήσεις ναυτικής συνοδείας είναι περίπλοκες, απαιτώντας στενό συντονισμό ναυτικών και αεροπορικών μέσων για την προστασία τόσο των δεξαμενόπλοιων και των εμπορικών πλοίων όσο και των ίδιων των πολεμικών πλοίων.

Το να λειτουργήσουν όλα αυτά μαζί σε αυτό που ένας αναλυτής αποκάλεσε «κοιλάδα θανάτου» του Στενού του Ορμούζ είναι ένα τρομακτικό έργο.

Περιορισμένος χώρος – Ελάχιστο περιθώριο ελιγμών

Πρώτον: υπάρχει το πρόβλημα του χώρου. Το στενό έχει πλάτος μόλις περίπου 10 μίλια στο στενότερο σημείο του. Ο πλωτός χώρος είναι ακόμη μικρότερος, ειδικά για τα τεράστια πετρελαιοφόρα – ορισμένα από τα οποία έχουν μήκος πάνω από τρία γήπεδα ποδοσφαίρου.

Αυτό αφήνει ελάχιστο χώρο για ελιγμούς τόσο στα δεξαμενόπλοια όσο και στα πολεμικά πλοία που τα συνοδεύουν, είπε η Jennifer Parker, συνεργάτιδα ερευνήτρια ναυτικών σπουδών στο UNSW Canberra και πρώην αξιωματικός του αυστραλιανού ναυτικού με εμπειρία στον Περσικό Κόλπο.

Τα πολεμικά πλοία, πιθανότατα αντιτορπιλικά στην περίπτωση του αμερικανικού ναυτικού, χρειάζονται χώρο για να κινούνται γύρω από τα γιγάντια δεξαμενόπλοια ώστε να μπορούν να πετύχουν σωστές λύσεις βολής σε επερχόμενους στόχους όπως εναέρια ή θαλάσσια drones ή πυραύλους, είπε.

Ουσιαστικά, τα δεξαμενόπλοια θα μπορούσαν να δημιουργήσουν «τυφλά σημεία» για τα πολεμικά πλοία.

Υπάρχει επίσης περιορισμένος χρόνος αντίδρασης επειδή τα ιρανικά όπλα βρίσκονται τόσο κοντά στις ακτές της δικής τους πλευράς του στενού.

«Από τη στιγμή της ανίχνευσης μιας απειλής μέχρι τη στιγμή που πρέπει να υπάρξει αντίδραση σε αυτήν, ο χρόνος είναι πολύ, πολύ περιορισμένος», είπε η Parker.

Οι αναλυτές λένε ότι η συνοδεία δεν μπορεί να γίνει μόνο από αντιτορπιλικά.

Ελικόπτερα ή επιθετικά αεροσκάφη θα πρέπει να πετούν στην περιοχή, έτοιμα να αντιμετωπίσουν εναέρια ή θαλάσσια drones, είπε ο αναλυτής Carl Schuster, πρώην πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.

Αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (AWACS) και αναγνωριστικά drones θα πρέπει να ερευνούν βαθύτερα μέσα στο ιρανικό έδαφος για εκτοξεύσεις πυραύλων που θα μπορούσαν να στοχεύσουν τα δεξαμενόπλοια ή τα πολεμικά πλοία, είπε.

Εν τω μεταξύ, οι ιρανικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να απειλήσουν αποστολές συνοδείας στο στενό είναι διασκορπισμένες και ως επί το πλείστον κινητές. Drones και πύραυλοι τοποθετημένοι σε φορτηγά ή νάρκες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν από άγνωστο αριθμό μικρών αλιευτικών σκαφών, ντάου ή ακόμη και σκαφών αναψυχής, είπαν οι ειδικοί.

«Θα μπορέσετε να καταστρέψετε όλα αυτά τα σκάφη για να εξαλείψετε τις απειλές;» ρώτησε ο Collin Koh, ερευνητής στη Σχολή Διεθνών Σπουδών S. Rajaratnam στη Σιγκαπούρη.

«Για μένα, αυτό δεν είναι πολύ εφικτό», είπε ο Koh.

Οι απειλές για τις αποστολές συνοδείας μπορούν να μειωθούν μέσω αεροπορικής ισχύος ή χερσαίων επιχειρήσεων για την κατάληψη εδαφών από όπου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν, αλλά αυτό δημιουργεί νέα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων πολλών απωλειών μεταξύ των αμερικανικών χερσαίων στρατευμάτων, είπαν οι αναλυτές.

Στα όρια των δυνατοτήτων τους

Έπειτα, υπάρχει απλώς το πρόβλημα του αριθμού των πολεμικών πλοίων, είπαν.

Ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό μπορεί να είναι σε θέση να συνοδεύσει ένα ή δύο πετρελαιοφόρα μέσω του στενού κάθε φορά, είπε η Parker.

Άλλοι λένε ότι μπορεί να χρειάζεται περισσότερο από ένα πολεμικό πλοίο συνοδείας για κάθε δεξαμενόπλοιο.

«Μια βασική επιχείρηση ναυτικής συνοδείας θα χρειαστεί μεταξύ οκτώ και δέκα αντιτορπιλικών για την προστασία νηοπομπών πέντε έως δέκα εμπορικών πλοίων σε κάθε διέλευση», έγραψε ο αρχισυντάκτης Richard Meade σε έκθεση για το Lloyds List Intelligence την περασμένη εβδομάδα.

Αυτές οι αναλογίες θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι οι συνοδείες θα αποκαταστήσουν την κίνηση στο Ορμούζ στο 10% των προπολεμικών επιπέδων, έγραψε ο Meade.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν 73 αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke σε ενεργό υπηρεσία, σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Κογκρέσου. Αλλά μόνο περίπου το 68% των αμερικανικών πλοίων επιφανείας είναι έτοιμα για μάχη ανά πάσα στιγμή, λαμβάνοντας υπόψη την εκπαίδευση και τη συντήρηση, σύμφωνα με αξιωματούχους του ναυτικού.

Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 50 αντιτορπιλικά. Και αυτά είναι διασκορπισμένα σε όλο τον κόσμο.

Έτσι, αν χρειάζονται 10 από αυτά μόνο για μία αποστολή συνοδείας μέσω του Στενού του Ορμούζ, αυτό δείχνει πόσο θα πιεστούν οι ΗΠΑ μόνες τους για να διατηρήσουν αποστολές συνοδείας για μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Το ερώτημά μου είναι αν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ είναι προετοιμασμένο για μια τόσο έντονη εκστρατεία», η οποία επιβαρύνει τον εξοπλισμό, τα logistics και τους ίδιους τους ναύτες, είπε ο Koh.

Αυτό υποδηλώνει γιατί ο Τραμπ ζητά από άλλα κράτη να συμβάλουν.

Και αυτό δεν αφορά μόνο αντιτορπιλικά για τη συνοδεία των πλοίων. Ο εντοπισμός και η καταστροφή ναρκών στο στενό είναι ένα ακόμη πρόβλημα με το οποίο οι ΗΠΑ δεν είναι καλά εξοπλισμένες να αντιμετωπίσουν μόνες τους.

Πέρυσι, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ απέσυρε τα τέσσερα εξειδικευμένα ναρκαλιευτικά που ήταν σταθμευμένα στον Περσικό Κόλπο. Τα πλοία αυτά μεταφέρθηκαν πίσω στις ΗΠΑ με πλοίο βαρέων μεταφορών τον Ιανουάριο για να διαλυθούν.

Το ναυτικό δήλωσε ότι τέσσερα πλοία παράκτιας μάχης (LCS) με μονάδα αποστολής αντιμετώπισης ναρκών θα αναλάβουν αυτά τα καθήκοντα. Όμως πριν από τον πόλεμο, μόνο τρία LCS βρίσκονταν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Ιδανικά, είπε ο Schuster, ένα ή δύο ναρκαλιευτικά θα πρέπει να κινούνται μέσα από το στενό μπροστά από τα δεξαμενόπλοια για να διασφαλίζουν καθαρή διαδρομή.

Σημείωσε επίσης τη μεγάλη ποικιλία ναρκών που θα μπορούσε να αναπτύξει το Ιράν στο στενό – νάρκες επαφής με αιχμές όπως αυτές που φαίνονται σε ταινίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου· νάρκες αγκυροβολημένες στον πυθμένα της θάλασσας που εκρήγνυνται με ακουστικά σήματα ή μαγνητική ανίχνευση· ακόμη και νάρκες με μηχανισμούς μέτρησης που αφήνουν να περάσει ένας συγκεκριμένος αριθμός πλοίων πριν εκραγούν κάτω από κάποιο άλλο.

«Ο εντοπισμός ναρκών είναι πάντα μια πρόκληση», είπε ο Schuster.

Οι αναλυτές λένε ότι σύμμαχοι όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα θα μπορούσαν να προσφέρουν εξειδικευμένα ναρκαλιευτικά για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της απειλής των ναρκών, αν και μέχρι στιγμής καμία από αυτές τις χώρες δεν έχει δεσμευτεί να το κάνει.

Αλλά ακόμη κι αν γίνονταν τέτοιες προσφορές, δεν θα αποτελούσαν πανάκεια, είπε ο Koh, ο αναλυτής στη Σιγκαπούρη.

Τα ναρκαλιευτικά είναι ελαφρά οπλισμένα σε σύγκριση με τα αντιτορπιλικά και από μόνα τους θα μπορούσαν να είναι ευάλωτα σε ιρανική επίθεση.

«Δεν στέλνεις απλώς τη δύναμη αντιμετώπισης ναρκών, χρειάζεται να στείλεις και δύναμη προστασίας», είπε ο Koh. «Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μια πολύ ευρύτερη δέσμευση».

Ο Yu Ji-hoon, ερευνητής στο Korea Institute for Defense Analyses, δήλωσε ότι στην περίπτωση της Σεούλ τα ναρκαλιευτικά του νοτιοκορεατικού ναυτικού απλώς δεν είναι φτιαγμένα για τέτοιου είδους αποστολή.

«Υπάρχουν περιορισμοί στην ανάπτυξή τους σε μακρινή θάλασσα για μεγάλο χρονικό διάστημα σε μια περιοχή υψηλής απειλής όπως το Στενό του Ορμούζ όσον αφορά την αντοχή, τις δυνατότητες αυτοάμυνας και τη λογιστική υποστήριξη», είπε ο Yu στο CNN.

Παρά όλα τα εμπόδια, ο Schuster είπε ότι η αποστολή μπορεί να επιτευχθεί. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει αντιμετωπίσει παρόμοιες ιρανικές απειλές στο παρελθόν, τη δεκαετία του 1980 και του ’90, είπε.

«Εξασκήθηκαν σε αυτές σε κάθε ναυτική άσκηση περίπου από το 1988 μέχρι αυτόν τον αιώνα. Άρα οι τακτικές τους δεν αποτελούν έκπληξη», είπε ο Schuster.

Άλλοι δεν είναι τόσο αισιόδοξοι.

«Το βάθος των δυνατοτήτων μεταξύ των χωρών απλώς δεν είναι εκεί που ήταν τη δεκαετία του 1980», είπε ο Alessio Patalano, καθηγητής πολέμου και στρατηγικής στο King’s College London.

«Οι στόλοι και η υποστηρικτική τους δομή είναι ένα κλάσμα αυτών πριν από τέσσερις δεκαετίες», θέτοντας υπό αμφισβήτηση αν οποιαδήποτε συλλογική προσπάθεια στο Ορμούζ μπορεί να πετύχει βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είπε.

Ο Koh σημειώνει επίσης τα προβλήματα που προκάλεσαν τα τελευταία χρόνια στην Ερυθρά Θάλασσα οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι του Ιράν.

Παρά τις συνοδείες από τις ΗΠΑ και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Χούθι έχουν πλήξει εμπορικά πλοία.

Και κάποια στιγμή, ένας πύραυλος των Χούθι έφτασε λίγα δευτερόλεπτα πριν χτυπήσει ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό.

«Υπήρχε ήδη κάποια δυσκολία στην αντιμετώπιση της απειλής των Χούθι», είπε ο Koh.

«Τώρα η δύναμη θα αντιμετωπίσει έναν πολύ μεγαλύτερο αντίπαλο, το Ιράν, που πιθανότατα διαθέτει πολύ μεγαλύτερο οπλοστάσιο από drones και πυραύλους», είπε.

Ο Patalano είπε ότι οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους απλώς δεν έχουν αναγνωρίσει ότι η ναυσιπλοΐα είναι «η ζωτική αρτηρία των σύγχρονων οικονομιών».

«Για πολύ καιρό υποθέταμε ότι δεν θα αμφισβητηθεί ή ότι, αν αμφισβητηθεί, οι δυτικές δημοκρατίες θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στην πρόκληση», είπε.

«Αυτό απλώς δεν ισχύει.»