BBC για Ιράν: Λογοκρισία, fake news και προπαγάνδα από τα κρατικά ΜΜΕ

Ένα πέπλο σιωπής κάλυψε αρχικά στο Ιράν την είδηση του θανάτου του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την ώρα που ξένα μέσα και ηγέτες όπως ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ μιλούσαν ήδη ανοιχτά για τον θάνατό του.

Όπως σχολιάζει το BBC, η καθυστερημένη επιβεβαίωση από τα κρατικά μέσα ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το μιντιακό σύστημα της Τεχεράνης διαχειρίζεται την ενημέρωση σε περίοδο πολέμου, συνδυάζοντας επιλεγμένα γεγονότα με προπαγάνδα και αυστηρό έλεγχο της πληροφόρησης.

Από την έναρξη του πολέμου, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας συνδυάζουν πραγματικά γεγονότα με στοιχεία παραπληροφόρησης, διαμορφώνοντας ένα αφήγημα που απευθύνεται κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο.

«Προωθούν ένα συγκεκριμένο αφήγημα», λέει η Μάχσα Αλιμαρντάνι από την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Witness. «Το αφήγημα αυτό είναι ότι το Ιράν βγαίνει νικητής και ότι ο στρατός του είναι ιδιαίτερα ισχυρός».

Παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια Ιρανοί παρακολουθούν δορυφορικά περσόφωνα κανάλια που εκπέμπουν από το εξωτερικό, η πρόσβαση σε ανεξάρτητη ενημέρωση παραμένει δύσκολη. Διακοπές στο διαδίκτυο, λογοκρισία και περιορισμοί στα μέσα επικοινωνίας συχνά απομονώνουν τους πολίτες από τον έξω κόσμο σε περιόδους πολέμου ή έντασης.

Έρευνα του BBC για την πρώτη εβδομάδα της κάλυψης του πολέμου από τα ιρανικά κρατικά μέσα δείχνει ότι η ενημέρωση επικεντρώνεται κυρίως στα δεινά των αμάχων, στις εκκλήσεις για αντίποινα εναντίον των «εχθρών» και στην ενίσχυση της πίστης προς την Ισλαμική Δημοκρατία. Την ίδια στιγμή, περιορισμένη είναι η αναφορά σε στρατιωτικές και κυβερνητικές εγκαταστάσεις που έχουν πληγεί από επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις παραπληροφόρησης, όπως υπερβολικοί ισχυρισμοί για απώλειες αμερικανικών δυνάμεων ή η χρήση εικόνων και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη για την ενίσχυση του επίσημου αφηγήματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, τα κρατικά μέσα δημοσιεύουν και πραγματικά στοιχεία για θύματα αμάχων, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και προπαγάνδας.