Τσιάρας: Η γνώση “κλειδί” για βιώσιμη και ανταγωνιστική γεωργία

Τον καθοριστικό ρόλο τηςγνώσης, της εκπαίδευσης και της καινοτομίας για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα υπογράμμισε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων,Κώστας Τσιάρας, στην ομιλία του στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Τμήματος Γεωπονίας του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με τίτλο «Από τον Σπόρο της Γνώσης στον Καρπό της Καινοτομίας – 100 Χρόνια Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Agrotica 2026 (12-15/3) και ήταν αφιερωμένη στη συμπλήρωση 100 χρόνων, το 2027, από την ίδρυση τηςΓεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ.

   Χαρακτηρίζοντας τη συμπλήρωση 99 χρόνων λειτουργίας της Σχολής ως μια «ξεχωριστή στιγμή για την ακαδημαϊκή και αγροτική κοινότητα της χώρας», ο κ. Τσιάρας σημείωσε ότι από τα αμφιθέατρα και τα εργαστήρια του ιδρύματος πέρασαν γενιές επιστημόνων που συνέβαλαν καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής γεωργίας και στη στήριξη του Έλληνα παραγωγού. «Σχεδόν έναν αιώνα πριν φυτεύτηκε ένας σπόρος γνώσης που τροφοδότησε την ελληνική γεωργία με επιστημονική σκέψη, έρευνα και ανθρώπινο δυναμικό», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι, σήμερα, τα αποτελέσματα αυτής της πορείας είναι εμφανή στην οικονομία, την κοινωνία και την επιστήμη της χώρας.

   Η γεωργία σε μετασχηματισμό – Η γνώση «κλειδί» για ανάπτυξη

   Η γεωργία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μεγάλων μετασχηματισμών, επισήμανε ο κ. Τσιάρας, εξηγώντας ότι η κλιματική κρίση, οι πιέσεις στους φυσικούς πόρους, οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και οι νέες απαιτήσεις των καταναλωτών μεταβάλλουν ριζικά το παραγωγικό μοντέλο. Την ίδια στιγμή, η διεθνής αστάθεια επηρεάζει τις αγορές αγροτικών προϊόντων και δημιουργεί ένα νέο, πιο απαιτητικό περιβάλλον για τον πρωτογενή τομέα.

   Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι η γνώση αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την επιβίωση όσο και για την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα. Ωστόσο, σημείωσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί στον τομέα της αγροτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς το ποσοστό των αγροτών με συστηματική γεωργική εκπαίδευση παραμένει χαμηλότερο σε σύγκριση με πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

   Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της αγροτικής μέσης εκπαίδευσης και της κατάρτισης των παραγωγών, αλλά και τη στενότερη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την πράξη, ώστε η γνώση να μεταφέρεται αποτελεσματικά από το εργαστήριο στο χωράφι.

   Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο σύστημα AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System), το οποίο -όπως εξήγησε- δημιουργεί ένα δυναμικό δίκτυο συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητών, γεωπόνων συμβούλων, αγροτών, επιχειρήσεων του αγροδιατροφικού τομέα και της δημόσιας διοίκησης, με στόχο τη διάχυση της γνώσης και την εφαρμογή της καινοτομίας στην παραγωγή.

   Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία να αξιοποιήσει το σύστημα αυτό στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ, ενισχύοντας τη γεωργική συμβουλευτική, αλλά και τη συνεργασία μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και παραγωγών.

   Μεταξύ άλλων, ο κ. Τσιάρας ανέφερε ότι το στοίχημα της επόμενης εκατονταετίας είναι μια ελληνική γεωργία πιο ανταγωνιστική, βιώσιμη και ανθεκτική, με περισσότερη γνώση, περισσότερη συνεργασία και περισσότερες ευκαιρίες για τη νέα γενιά επιστημόνων και παραγωγών.

   Χαιρετισμοί

   Στη σημασία της σύνδεσης της πανεπιστημιακής γνώσης με την καινοτομία και την πραγματική οικονομία αναφέρθηκε ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου.

   Ο κ. Παπαϊωάννου χαρακτήρισε «κόσμημα» για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το Τμήμα Γεωπονίας, υπογραμμίζοντας την έντονη διεπιστημονικότητά του, καθώς καλύπτει ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων, από την αγροδιατροφική αλυσίδα και το περιβάλλον έως την επιστήμη των τροφίμων.

   Παράλληλα, αναφέρθηκε στην κυβερνητική πρωτοβουλία για τη δημιουργία υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας μετά τις επόμενες εκλογές, επισημαίνοντας ότι η νέα αυτή δομή αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη διασύνδεση της έρευνας με την καινοτομία και την ανάπτυξη.

   Εκφράζοντας την περηφάνια του ως μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας του ΑΠΘ, κάλεσε φοιτητές και ερευνητές να συνεχίσουν με την ίδια εξωστρέφεια και επιστημονική δυναμική, τονίζοντας ότι ο Έλληνας αγρότης χρειάζεται όχι μόνο θεωρητική γνώση, αλλά και την ουσιαστική σύνδεσή της με την πράξη, προς όφελος του πρωτογενούς τομέα και της εθνικής οικονομίας.

   Τη θέση του ότι η διασύνδεση της γνώσης με την αγορά και την οικονομία δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαία προϋπόθεση επιβίωσης και ανάπτυξης, διατύπωσε από το βήμα του συνεδρίου ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρος Καλαφάτης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της καινοτομίας, της νέας γνώσης και της σύνδεσης της έρευνας με την οικονομία.  

   Όπως είπε, η καινοτομία και οι νέες τεχνολογίες, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, διαμορφώνουν μια νέα εποχή που θα επηρεάσει καθοριστικά όλους τους τομείς της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένου του αγροδιατροφικού τομέα. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη μεταρρύθμιση για τη δημιουργία υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, που στοχεύει στη στενότερη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με τις ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας. Μεταξύ άλλων επισήμανε ότι η κυβέρνηση επενδύει σημαντικούς πόρους στις ερευνητικές υποδομές της χώρας, τονίζοντας ότι ο αγροδιατροφικός τομέας μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια.

   Στη σύγχυση που προκαλούν συχνά στους παραγωγούς οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες, όταν δεν συνοδεύονται από σωστό σχεδιασμό και εκπαίδευση, στάθηκε ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Σπύρος Μάμαλης.

   Όπως ανέφερε, πολλές από τις καινοτομίες που εισάγονται στην αγροτική παραγωγή δεν ανταποκρίνονται πάντα στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ασυνέπεια μεταξύ της έρευνας και της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτό, όπως σημείωσε, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε λανθασμένες κατευθύνσεις πολιτικής, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ψηφιακή γεωργία.

   Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές και τεχνοκρατικές παρεμβάσεις, οι οποίες ήδη σχεδιάζονται σε συνεργασία με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων που ανέφερε είναι η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και κοινωνίας, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων των αγροτών στη νέα ψηφιακή εποχή, η ενίσχυση της αγροτικής επιχειρηματικότητας, η προστασία του καταναλωτή και η βιώσιμη ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα.

   Η γεωπολιτική αστάθεια, η οικονομική αβεβαιότητα και η κλιματική κρίση καθιστούν πιο αναγκαία από ποτέ τη δημιουργία μιας στιβαρής βάσης γνώσης και καινοτομίας, τόνισε ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ – Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας, Αθανάσιος Σαρόπουλος.

   Εξήγησε δε, πως το ΓΕΩΤΕΕ έχει συγκροτήσει οκτώ ομάδες εργασίας με 75 ειδικούς, οι οποίες παράγουν πρωτοποριακά πορίσματα για την προσαρμογή της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της μελισσοκομίας, αλλά και για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, δασών και υδάτων. Όπως είπε, πρόκειται για ένα μοναδικό έργο στην Ελλάδα, το οποίο πρέπει να αξιοποιηθεί άμεσα. Με σωστή χρηματοδότηση και σύγχρονη οργάνωση, η γνώση αυτή μπορεί να φτάσει στους παραγωγούς και να μετατραπεί σε εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης, ενισχύοντας την πρόοδο και την ανθεκτικότητα του αγροτικού τομέα.

   Ο πρύτανης και καθηγητής Καρδιοχειρουργικής, Κυριάκος Αναστασιάδης, χαιρετίζοντας τους συμμετέχοντες, έκανε ιδιαίτερη μνεία στη σημασία του Τμήματος Γεωπονίας, που εδώ και σχεδόν έναν αιώνα σπέρνει γνώση και μετατρέπει την έρευνα σε καινοτομία με απτό αντίκτυπο στην κοινωνία και την πρωτογενή παραγωγή. Υπογράμμισε τη στρατηγική συνεργασία του ΑΠΘ με τη Γεωπονική Σχολή, σημειώνοντας ότι αποτελεί πρότυπο εξωστρέφειας, και επισήμανε πως η επιστημονική γνώση δεν περιορίζεται στα αμφιθέατρα, αλλά συνδέεται άμεσα με την παραγωγή, την επιχειρηματικότητα και τον άνθρωπο.

   Μεταξύ άλλων, είπε ότι η ψηφιακή γεωργία, η βιοτεχνολογία και η προστιθέμενη αξία των αγροδιατροφικών προϊόντων αποτελούν βασικούς άξονες του τμήματος, ενώ η ενεργή σύνδεση των φοιτητών με την αγορά εργασίας διασφαλίζει ότι οι απόφοιτοι μετατρέπουν τη γνώση σε ανάπτυξη, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα της ελληνικής περιφέρειας.

   Ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo, Χρήστος Τσεντεμεΐδης, στον χαιρετισμό του -μεταξύ άλλων- τόνισε ότι η συνεργασία των δύο φορέων συνδέει την ακαδημαϊκή γνώση με την πραγματική οικονομία και υπογράμμισε τη διεθνή δυναμική της έκθεσης, με 1.500 εκθέτες από 42 χώρες και σημαντική αύξηση ξένων συμμετοχών.

   Το συνέδριο αποτελεί συνδιοργάνωση της ΔΕΘ-Helexpo και του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ και ολοκληρώνει τις εργασίες του αύριο.