“Στρατηγική αντοχής”: Ο Κωνσταντίνος Ιατρίδης εξηγεί γιατί η Τεχεράνη μπορεί να αντέξει έναν μακρύ πόλεμο

Η Μέση Ανατολή φλέγεται το 2026, βιώνοντας τη μεγαλύτερη άμεση στρατιωτική σύγκρουση των τελευταίων δεκαετιών. Η ανάφλεξη μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και του άξονα Ισραήλ – Ηνωμένων Πολιτειών έχει λάβει πλέον δραματικές διαστάσεις, ειδικά μετά την αεροπορική επιδρομή στην Τεχεράνη που οδήγησε στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Ωστόσο, αντί για την προσδοκώμενη κατάρρευση, το πλήγμα αυτό λειτούργησε ως καταλύτης για μια πρωτοφανή πολεμική κινητοποίηση. Παρά την τεχνολογική υπεροχή των αντιπάλων του και τις χρόνιες οικονομικές πληγές από τις κυρώσεις, το Ιράν προβάλλει μια απρόσμενη στρατηγική αντοχή.

Στο άρθρο που ακολουθεί, ο Αντιπτέραρχος (Ι) εα. Κωνσταντίνος Ιατρίδης, Επίτιμος Διοικητής ΔΑΥ, Επίτιμος Πρόεδρος Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας, αναλύει τους τρεις άξονες της ιρανικής στρατηγικής: Μαζικές επιθέσεις με drones, βαλλιστικό οπλοστάσιο και ασύμμετρος πόλεμος.

Το δίλημμα της διάρκειας: Γιατί ένας συμβατικός πόλεμος μπορεί να κρατήσει εβδομάδες, αλλά ένας πόλεμος φθοράς μπορεί να διαρκέσει χρόνια.

Το γεωγραφικό και ανθρώπινο φρούριο: Γιατί η ανατροπή του καθεστώτος παραμένει «πρακτικά απίθανη» χωρίς μια μεγάλης κλίμακας χερσαία εισβολή.

Το διακύβευμα πλέον δεν είναι η καθαρή στρατιωτική νίκη, αλλά το μέγεθος του κόστους που μπορεί να επιβάλει η Τεχεράνη πριν εξαντληθεί, και το αν η αντοχή της θα παρασύρει ολόκληρη την περιοχή σε μια δίνη δίχως τέλος.

Ακολουθεί αναλυτικά το άρθρο του Κωνσταντίνου Ιατρίδη:

Μέση Ανατολή 2026: Η στρατηγική αντοχή της Τεχεράνης απέναντι στις Υπερδυνάμεις

Ο πόλεμος που ξέσπασε το 2026 μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και του άξονα Ισραήλ – Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί τη μεγαλύτερη άμεση στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ από αεροπορικά πλήγματα στην Τεχεράνη όχι μόνο δεν οδήγησε σε κατάρρευση του καθεστώτος, αλλά λειτούργησε ως καταλύτης για μια ευρύτερη πολεμική κινητοποίηση.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν το Ιράν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις δύο ισχυρότερες δυνάμεις της περιοχής, αλλά πόσο μπορεί να αντέξει και ποιο κόστος μπορεί να προκαλέσει στους αντιπάλους του.

Το Ιράν γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει σε συμβατικό επίπεδο τον συνδυασμό της ισραηλινής τεχνολογικής υπεροχής και της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος. Για τον λόγο αυτό, η στρατηγική του βασίζεται σε τρεις άξονες. Μαζικές πυραυλικές επιθέσεις, μαζικές επιθέσεις με drones, ασύμμετρος πόλεμος σε ξηρά και θάλασσα, καθώς και ενεργοποίηση περιφερειακών συμμάχων.

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα της Τεχεράνης είναι το τεράστιο οπλοστάσιό της. Το Ιράν διαθέτει χιλιάδες βαλλιστικούς πυραύλους ικανής εμβέλειας για πλήγματα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, καθώς και δεκάδες χιλιάδες drones χαμηλού κόστους αλλά με προηγμένη τεχνολογία, που του επιτρέπουν να προκαλεί σημαντική φθορά στους αντιπάλους του και να επεκτείνει τη σύγκρουση πέρα από τα σύνορά του.

Παρά την ανθεκτικότητα του καθεστώτος, υπάρχουν σημαντικά μειονεκτήματα. Το Ιράν δεν διαθέτει σύγχρονη αεροπορία ούτε ολοκληρωμένο δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας, ενώ η οικονομία του είναι εξαντλημένη από δεκαετίες κυρώσεων.

Η απώλεια του Χαμενεΐ δημιούργησε επίσης πολιτικό κενό εξουσίας, αν και το καθεστώς έσπευσε να δημιουργήσει μεταβατική ηγεσία για να διατηρήσει τη σταθερότητα.

Παρά ταύτα, η πλήρης ανατροπή του καθεστώτος χωρίς μεγάλης κλίμακας χερσαία εισβολή παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν διαθέτει πληθυσμό περίπου 90 εκατομμυρίων, 600 χιλιάδες ενεργούς στρατιώτες , ορεινό και δύσβατο έδαφος, εκτεταμένο στρατιωτικό μηχανισμό και παραστρατιωτικές οργανώσεις που μπορούν να μετατρέψουν μια εισβολή σε μακροχρόνιο ανταρτοπόλεμο.

Η στρατιωτική αντοχή του Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο της σύγκρουσης. Σε έναν συμβατικό πόλεμο υψηλής έντασης με άμεσες επιθέσεις από Ισραήλ και ΗΠΑ, η χώρα πιθανότατα να αντέξει λίγες εβδομάδες έως δύο μήνες, λόγω της τεχνολογικής υπεροχής των αντιπάλων, της περιορισμένης διαθεσιμότητας προηγμένων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας και της εξάντλησης ορισμένων πυραυλικών αποθεμάτων.

Σε έναν εκτεταμένο πόλεμο φθοράς ή περιφερειακό πόλεμο, το Ιράν μπορεί να παραμείνει αποτελεσματικό για πολλούς μήνες ή ακόμη και χρόνια, αξιοποιώντας τα χιλιάδες βαλλιστικά βλήματα, τις δεκάδες χιλιάδες drones χαμηλού κόστους αλλά προηγμένης τεχνολογίας, παράκτιους πυραύλους στον Περσικό Κόλπο και το ευρύ δίκτυο περιφερειακών συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων για να προκαλεί συνεχή πίεση στους αντιπάλους.

Η γεωγραφία, ο πληθυσμός και οι στρατιωτικές δυνατότητες καθιστούν την πλήρη κατάρρευση χωρίς χερσαία επέμβαση εξαιρετικά δύσκολη. Ο θάνατος του Χαμενεΐ άλλαξε την πολιτική ισορροπία στο Ιράν, αλλά δεν εξαφάνισε τη στρατιωτική του ικανότητα και πιθανόν να ενισχύσει την αποφασιστικότητα του καθεστώτος.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το Ιράν μπορεί να νικήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά πόσο μεγάλο τίμημα μπορεί να επιβάλει πριν εξαντληθεί και πόσο ευρύτερο πόλεμο μπορεί να προκαλέσει στη Μέση Ανατολή. Μια πλήρης ανατροπή χωρίς χερσαία εισβολή παραμένει πρακτικά απίθανη, καθιστώντας το Ιράν έναν αντίπαλο που μπορεί να επιβιώσει και να αντισταθεί πολύ περισσότερο από ό,τι αρχικά υπολογίζεται.