Χερσαία επιχείρηση στο Ιράν: Οι προετοιμασίες της Ουάσιγκτον διατηρούν το σενάριο-Πώς θα γίνει, πού στοχεύει

Η συζήτηση στην Ουάσιγκτον για την επόμενη φάση της αντιπαράθεσης με το Ιράν φαίνεται να έχει περάσει πλέον από το επίπεδο των αεροπορικών πληγμάτων σε πολύ πιο σύνθετα και επικίνδυνα σενάρια. Σε έναν κύκλο στρατιωτικών και πολιτικών υπολογισμών, όπου η πίεση για αποτελεσματικό αποτέλεσμα συνδυάζεται με τον φόβο μιας γενικευμένης περιφερειακής ανάφλεξης, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να εξετάζουν όχι μόνο τη συνέχιση της αεροπορικής εκστρατείας, αλλά και το ενδεχόμενο μιας περιορισμένης χερσαίας επιχείρησης σε ιρανικό έδαφος. Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης δεν βρίσκεται η εικόνα μιας κλασικής εισβολής με στόχο την κατάληψη της χώρας ή την άμεση ανατροπή του καθεστώτος, αλλά η ιδέα στοχευμένων, ταχύτατων και υψηλού ρίσκου επιχειρήσεων εναντίον κρίσιμων εγκαταστάσεων, κυρίως εκείνων που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Σπύρος Σιδέρης

Η βασική στρατιωτική λογική πίσω από αυτά τα σενάρια είναι ότι μια αεροπορική επιδρομή, ακόμη και αν πλήξει βαριά οχυρωμένους στόχους, δεν αρκεί πάντοτε για να επιβεβαιωθεί η πραγματική καταστροφή υπόγειων εγκαταστάσεων, να εξασφαλιστεί ο έλεγχος εμπλουτισμένου ουρανίου ή να αποτιμηθεί με ακρίβεια το επιχειρησιακό αποτέλεσμα.

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το πιο δύσκολο κεφάλαιο: οποιαδήποτε χερσαία παρουσία στο Ιράν μετατρέπει αμέσως τη σύγκρουση σε αναμέτρηση πολύ μεγαλύτερου πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού κόστους, με ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας εμπλοκής που θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο σύνθετη από τις εμπειρίες του Ιράκ και του Αφγανιστάν.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στο αμερικανικό στρατηγικό περιβάλλον φαίνεται να κυριαρχεί περισσότερο το σενάριο μιας περιορισμένης χερσαίας επιδρομής παρά μιας ευρείας εισβολής.

Στόχος μιας τέτοιας επιχείρησης θα μπορούσε να είναι η καταστροφή ή η προσωρινή κατάληψη κρίσιμων πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως εκείνων στην Ισφαχάν, στο Φορντό και στη Νατάνζ, με έμφαση είτε στην εξουδετέρωση υποδομών είτε στην κατάσχεση ή καταστροφή υλικών που συνδέονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, σε ορισμένες αμερικανικές αναλύσεις εμφανίζεται και η σημασία της νήσου Χαργκ, από την οποία διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών. Ένα τέτοιο πλήγμα δεν θα είχε μόνο στρατιωτική, αλλά και βαρύτατη οικονομική διάσταση, καθώς θα στόχευε στον πυρήνα της ενεργειακής ικανότητας της Τεχεράνης.

• Σε επίπεδο στρατιωτικών μέσων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η αυξημένη ετοιμότητα επίλεκτων αμερικανικών δυνάμεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία, η οποία παραδοσιακά θεωρείται το κατεξοχήν εργαλείο ταχείας επέμβασης των ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη μονάδα είναι σχεδιασμένη για γρήγορη ανάπτυξη, αιφνιδιαστικές εισόδους και προσωρινή κατάληψη ζωτικών στόχων έως ότου ακολουθήσουν ενισχύσεις. Ωστόσο, σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το ιρανικό, η 82η Μεραρχία δύσκολα θα δρούσε μόνη της. Ο πιο κρίσιμος ρόλος σε μια επιχείρηση ακριβείας εντός υπόγειων ή ισχυρά προστατευμένων εγκαταστάσεων θα ανήκε σχεδόν βέβαια στις ειδικές δυνάμεις, και ιδιαίτερα στη Delta Force, η οποία συνδέεται με αποστολές υψηλής επικινδυνότητας, σύντομης διάρκειας και εξαιρετικά αυστηρής μυστικότητας.

Μια αμερικανική επιχείρηση αυτού του τύπου θα στηριζόταν καταρχάς στην απόλυτη αεροπορική υπεροχή. Πριν από οποιαδήποτε απόπειρα αποβίβασης ή αεραπόβασης, θα έπρεπε να έχει προηγηθεί ένα κύμα μαζικών πληγμάτων κατά των ιρανικών αντιαεροπορικών συστημάτων, των ραντάρ, των κέντρων διοίκησης και ελέγχου και των εγκαταστάσεων έγκαιρης προειδοποίησης. Μαζί με αυτά, θα ενεργοποιούνταν και εκτεταμένες επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου και κυβερνοεπιθέσεων, με στόχο την αποδιοργάνωση των επικοινωνιών της ιρανικής στρατιωτικής ηγεσίας. Η λογική ενός τέτοιου σχεδίου είναι σαφής: να απομονωθεί για λίγες κρίσιμες ώρες το πεδίο της επιχείρησης από το υπόλοιπο ιρανικό αμυντικό σύστημα, ώστε οι αμερικανικές δυνάμεις να μπορέσουν να πλήξουν, να εισέλθουν, να καταστρέψουν ή να αποσπάσουν υλικό και στη συνέχεια να αποχωρήσουν.

Το στοιχείο της ταχύτητας θα ήταν καθοριστικό. Σε ένα τόσο σύνθετο θέατρο επιχειρήσεων, το πιθανότερο μοντέλο δεν θα ήταν η παρατεταμένη παραμονή, αλλά το σχήμα «είσοδος – πλήγμα – αποχώρηση». Η αμερικανική δύναμη θα μπορούσε να εισέλθει είτε με αεροσκάφη είτε με ελικόπτερα ειδικών αποστολών, να προσεγγίσει τον στόχο από σχετική απόσταση και να κινηθεί προς αυτόν, αποφεύγοντας τις πιο βαριά οχυρωμένες ζώνες. Ακόμη κι έτσι, όμως, η δυσκολία θα παρέμενε τεράστια. Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο υπόγειων εγκαταστάσεων, σύνθετη αμυντική αρχιτεκτονική, στενά περάσματα, σήραγγες, ενισχυμένα σκυρόδετα σημεία και πολλαπλές δυνατότητες άμυνας σε βάθος. Το πλεονέκτημα του αμυνόμενου σε τέτοιο έδαφος είναι, εξ ορισμού, πολύ μεγάλο.

• Εκεί ακριβώς αρχίζει και ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις αμερικανικές δυνάμεις: η ιρανική αντίδραση. Σε περίπτωση αμερικανικής εισόδου, η δύναμη που θα επιχειρούσε στο έδαφος θα βρισκόταν αντιμέτωπη όχι μόνο με φρουρές εγκαταστάσεων και μονάδες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, αλλά και με ταχείες ενισχύσεις, πυρά μικρής και μέσης εμβέλειας, επιθέσεις με drones, καθώς και με τον διαρκή κίνδυνο περικύκλωσης. Το πιο επικίνδυνο στάδιο μιας τέτοιας αποστολής δεν είναι απαραίτητα η είσοδος, αλλά η αποχώρηση. Από τη στιγμή που θα χαθεί ο αιφνιδιασμός, οι διαδρομές διαφυγής θα είναι περισσότερο εκτεθειμένες και η αμερικανική δύναμη θα κινδυνεύει να μετατραπεί από επιτιθέμενος σε παγιδευμένο θύλακα μέσα σε εχθρικό περιβάλλον.

Αυτό εξηγεί γιατί τα σενάρια περί ευρείας χερσαίας εισβολής εξακολουθούν να θεωρούνται εξαιρετικά δυσχερή. Το Ιράν είναι μια χώρα τεράστιας έκτασης, ορεινή, πολυπληθής και με γεωγραφία που ευνοεί την άμυνα. Μια κανονική εισβολή και κατοχή θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις, μακρές γραμμές ανεφοδιασμού και τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο, σε μια εποχή που η αμερικανική κοινή γνώμη και το πολιτικό σύστημα δύσκολα θα αποδέχονταν μια νέα μεγάλης κλίμακας χερσαία περιπέτεια στη Μέση Ανατολή.

Παρά ταύτα, ορισμένες κινήσεις στον αμερικανικό στρατιωτικό σχεδιασμό διατηρούν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Η παρουσία αεροσκαφών A-10, τα οποία έχουν σχεδιαστεί πρωτίστως για υποστήριξη χερσαίων δυνάμεων, και η αυξημένη κινητικότητα αμερικανικών ναυτικών μονάδων στην ευρύτερη περιοχή ερμηνεύονται από αρκετούς ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον θέλει να διατηρήσει στο τραπέζι όχι μόνο τις αεροπορικές επιλογές, αλλά και τη δυνατότητα περιορισμένων χερσαίων επιχειρήσεων.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι μια αμερικανική χερσαία επιχείρηση στο Ιράν, αν τελικά αποφασιστεί, θα έχει κατά πάσα πιθανότητα χαρακτήρα στοχευμένο, σύντομο και εξαιρετικά υψηλού ρίσκου. Δεν θα πρόκειται για εύκολο στρατιωτικό εγχείρημα, ούτε για γραμμική συνέχεια μιας αεροπορικής εκστρατείας. Θα είναι μια επιχείρηση που μπορεί να κριθεί σε λίγες ώρες, αλλά να επηρεάσει τις ισορροπίες της περιοχής για χρόνια. Και ακριβώς γι’ αυτό, ακόμη και ως σενάριο, αντιμετωπίζεται ήδη ως μία από τις πιο επικίνδυνες επιλογές που έχει μπροστά της η αμερικανική στρατηγική.