Η πρόληψη περνά μέσα από την κοινότητα: Τα συμπεράσματα του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Επισκεπτών Υγείας

Με ένα ηχηρό μήνυμα προς την πολιτεία και την κοινωνία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Επισκεπτών Υγείας. Ο γενικός τίτλος του συνεδρίου, «Η πρόληψη απαιτεί θεσμική ενεργοποίηση του ρόλου των Επισκεπτών Υγείας», λειτούργησε ως οδικός χάρτης για τις διεκδικήσεις ενός κλάδου που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της Δημόσιας Υγείας στη χώρα μας.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το κεντρικό συμπέρασμα των εργασιών είναι σαφές: Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) δεν μπορεί να εκσυγχρονιστεί αν δεν υπάρξει ουσιαστική επένδυση στην πρόληψη και την κοινοτική παρέμβαση. Οι Επισκέπτες Υγείας δεν είναι απλώς υποστηρικτικοί υπάλληλοι, αλλά οι επιστήμονες που συνδέουν το σύστημα υγείας με τον ίδιο τον ιστό της κοινωνίας.

Οι στρατηγικοί πυλώνες για μια ισχυρή Δημόσια Υγεία

Από τις ομιλίες και τις στρογγυλές τράπεζες του συνεδρίου προέκυψαν συγκεκριμένες κατευθύνσεις πολιτικής, οι οποίες κρίνονται απαραίτητες για την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών:

·         Θεσμική θωράκιση του ρόλου: Η πλήρης εφαρμογή του ήδη κατοχυρωμένου ρόλου των Επισκεπτών Υγείας είναι το «κλειδί» για μια αποτελεσματική ΠΦΥ. Η αξιοποίησή τους στην αγωγή υγείας και την παρέμβαση σε ευάλωτες ομάδες πρέπει να πάψει να είναι αποσπασματική και να γίνει συστηματική.

·         Διεπιστημονική συνεργασία: Η αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων απαιτεί οργανωμένες ομάδες υγείας με σαφή κατανομή ρόλων και διασύνδεση των υπηρεσιών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

·         Η κατ’ οίκον επίσκεψη ως ασπίδα: Αναδείχθηκε ως ο πλέον θεμελιώδης μηχανισμός πρόληψης. Επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, την υποστήριξη της οικογένειας και τη δραστική μείωση των υγειονομικών ανισοτήτων.

·         Εμβολιαστική κάλυψη και ταξιδιωτική υγεία: Σε μια εποχή έντονης παραπληροφόρησης, ο Επισκέπτης Υγείας είναι ο έγκυρος σύμβουλος που χτίζει σχέσεις εμπιστοσύνης με τον πολίτη. Παράλληλα, ο ρόλος τους στην ταξιδιωτική υγεία (προ-ταξιδιωτική συμβουλευτική και εμβολιαστική καθοδήγηση) είναι στρατηγικής σημασίας για την προστασία από εισαγόμενα λοιμώδη νοσήματα.

Αθανασία Παππά: «Η πρόληψη δεν είναι σύνθημα, είναι ανθρώπινη σχέση»

Στο περιθώριο του συνεδρίου, η Αθανασία Παππά, Επισκέπτρια Υγείας και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης (ΕΛΕΤΕΜ), μίλησε αποκλειστικά στο libre.gr. Απαντώντας στο κρίσιμο ερώτημα για το πώς το λειτούργημα του Επισκέπτη Υγείας μετατρέπει τη θεωρητική έννοια της πρόληψης σε έμπρακτη βελτίωση της καθημερινότητας, η κα. Παππά έδωσε μια απάντηση που αποτυπώνει την ουσία του επαγγέλματος:

«Η πρόληψη γίνεται πραγματικότητα όταν φτάνει εκεί που ζει ο πολίτης — στο σπίτι του, στη γειτονιά του, στην καθημερινή του ρουτίνα. Αυτός είναι ακριβώς ο ρόλος της επισκέπτριας υγείας.

Δεν περιμένουμε τον άνθρωπο να έρθει στο σύστημα· πηγαίνουμε εμείς σε αυτόν. Επισκεπτόμαστε οικογένειες, αξιολογούμε τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης, εντοπίζουμε παράγοντες κινδύνου που δεν φαίνονται μέσα από μια εξέταση σε ιατρείο. Μιλάμε για τη μοναξιά των ηλικιωμένων, για το ακατάλληλο περιβάλλον στο σπίτι, για την έλλειψη ενημέρωσης γύρω από τη διατροφή, τα εμβόλια ή τη διαχείριση μιας χρόνιας νόσου.

Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι χτίζουμε μια βαθιά σχέση εμπιστοσύνης με τον πολίτη. Και αυτή η εμπιστοσύνη είναι το πιο ισχυρό εργαλείο πρόληψης που διαθέτουμε — γιατί ο άνθρωπος που μας εμπιστεύεται, μας ακούει πραγματικά, αλλάζει συνήθειες και ζητά βοήθεια πριν η κατάσταση της υγείας του επιδεινωθεί.

Μετατρέπουμε, λοιπόν, την πρόληψη από σύνθημα σε συνάντηση· από ψυχρή οδηγία σε ζωντανό διάλογο· από απλή υπηρεσία σε ουσιαστική ανθρώπινη σχέση».

Η φωνή της ηγεσίας του κλάδου

Η Δρ. Μαρία Σακουφάκη, Πρόεδρος του ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ, έστειλε το δικό της μήνυμα κατά τη διάρκεια του συνεδρίου: «Χωρίς θεσμικά ενεργό ρόλο των Επισκεπτών Υγείας, δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή ΠΦΥ. Η πρόληψη και η κατ’ οίκον φροντίδα δεν είναι επικουρικές λειτουργίες — είναι ο πυρήνας ενός βιώσιμου συστήματος υγείας».

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Γενική Γραμματέας του ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ, κ. Δέσποινα Τοπάλη, τόνισε τη σημασία της εγγύτητας στον πολίτη: «Η Δημόσια Υγεία κρίνεται στην κοινότητα. Στην ενημέρωση για τον εμβολιασμό, στην κατ’ οίκον φροντίδα, στην πρόληψη πριν από ένα ταξίδι. Οι Επισκέπτες Υγείας βρίσκονται δίπλα στον πολίτη, προσφέροντας έγκαιρη καθοδήγηση».

Το 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο κατέστησε σαφές ότι η επόμενη μέρα για την υγεία στην Ελλάδα απαιτεί λιγότερη «νοσοκομειοκεντρική» προσέγγιση και περισσότερη επένδυση στους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κοινότητας.