Τουρισμός: Έρχονται κρίσιμες εβδομάδες λόγω Μέσης Ανατολής-Τα σενάρια για το καλοκαίρι

Οι πρώτες σοβαρές επιπτώσεις στον ελληνικό τουρισμό αρχίζουν ήδη να γίνονται ορατές, καθώς παρατηρείται σημαντική επιβράδυνση στις κρατήσεις για ταξίδια προς την Ελλάδα την περίοδο του Πάσχα και του καλοκαιριού. Παράλληλα, η διακοπή χιλιάδων πτήσεων από και προς την Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής, έχει προκαλέσει αναστάτωση στην αγορά ταξιδιών.

Οι αεροπορικές εταιρείες επανεξετάζουν ήδη τον προγραμματισμό των αεροπορικών θέσεων για τη φετινή χρονιά, προσπαθώντας να εκτιμήσουν τις εξελίξεις στο Ιράν και γενικότερα στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.

Την ίδια στιγμή, η αύξηση των τιμών του πετρελαίου των τελευταίων ημερών αναμένεται να οδηγήσει, σχεδόν αναπόφευκτα, σε ακριβότερα εισιτήρια στις αερομεταφορές, αλλά και σε αυξήσεις στην ακτοπλοΐα και στις οδικές μεταφορές.

Αρκετές αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Aegean Airlines και η Sky Express, αλλά και μεγάλοι τουριστικοί οργανισμοί όπως η ΤUI έχουν ήδη αναστείλει πτήσεις ή τροποποιήσει δρομολόγια, δηλώνοντας ότι παρακολουθούν καθημερινά την κατάσταση σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές ασφαλείας.

Με δεδομένο ότι η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά πως οι στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να διαρκέσουν ακόμη 4 έως 6 εβδομάδες, οι πρώτες επιπτώσεις αναμένεται να φανούν κυρίως στην πασχαλινή τουριστική κίνηση. Φέτος το Καθολικό Πάσχα πέφτει στις 5 Απριλίου, ενώ το Ορθόδοξο Πάσχα στις 12 Απριλίου.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η ένταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Καθοριστικός παράγοντας θεωρείται ο βαθμός στον οποίο θα επηρεαστεί η καταναλωτική εμπιστοσύνη στις βασικές αγορές από τις οποίες προέρχονται οι ταξιδιώτες προς την Ελλάδα, καθώς και η αντίληψη της χώρας ως ασφαλούς προορισμού.

Παρά τις ανησυχίες, υπάρχουν και λόγοι συγκρατημένης αισιοδοξίας. Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε φέτος με αύξηση περίπου 10% στον προγραμματισμό των αεροπορικών θέσεων προς την Ελλάδα, γεγονός που δημιουργεί ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» ώστε η τουριστική δραστηριότητα να διατηρηθεί τουλάχιστον στα περυσινά επίπεδα-ρεκόρ, εφόσον η κρίση δεν παραταθεί.

Η εμπειρία προηγούμενων γεωπολιτικών κρίσεων δείχνει ότι, αν και αρχικά παρατηρείται πτώση στις κρατήσεις, ο ελληνικός τουρισμός διαθέτει ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η πανδημία του κορωνοϊού, μετά την οποία ο κλάδος ανέκαμψε γρήγορα τα επόμενα χρόνια.

Παρόμοια εικόνα είχε καταγραφεί και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν η απώλεια των τουριστών από τη Ρωσία και την Ουκρανία καλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη ζήτηση της Δυτικής Ευρώπης. Αντίστοιχα, μετά τον πόλεμο του Ισραήλ με τη Χαμάς, η μείωση των αφίξεων από το Ισραήλ δεν ανέτρεψε τη συνολικά ανοδική πορεία του ελληνικού τουρισμού.

Τα δύο βασικά σενάρια για τον τουρισμό

Οι οικονομολόγοι εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια:

• Σύντομη διάρκεια της κρίσης (1–2 μήνες): οι επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες και διαχειρίσιμες, με λίγες ακυρώσεις και προσωρινές αλλαγές στα δρομολόγια των πτήσεων.
• Παρατεταμένη σύγκρουση: ενδέχεται να δημιουργηθούν σοβαρότερες μακροοικονομικές πιέσεις, κυρίως λόγω της ανόδου στις διεθνείς τιμές ενέργειας.

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους αυξάνει τα έξοδα των αεροπορικών εταιρειών, γεγονός που μετακυλίεται τελικά στους ταξιδιώτες μέσω ακριβότερων αεροπορικών εισιτηρίων και αυξημένων πακέτων διακοπών.

Ένα τέτοιο περιβάλλον, σε συνδυασμό με τη γενικότερη αβεβαιότητα, μπορεί να οδηγήσει σε πιο συγκρατημένη ταξιδιωτική ζήτηση, επηρεάζοντας συνολικά τον παγκόσμιο τουρισμό και κατ’ επέκταση και την ελληνική τουριστική βιομηχανία.