Axios: Πώς αλλάζουν οι Κούρδοι τις ισορροπίες στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής

Αρκετές κουρδικές οργανώσεις του Ιράν προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας χερσαίας επίθεσης εναντίον της Τεχεράνης, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στη σύγκρουση γύρω από το Ιράν και να μεταβάλει τις ισορροπίες στην περιοχή.

Οι Κούρδοι αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες εθνοτικές ομάδες της Μέσης Ανατολής. Ζουν ιστορικά σε μια ευρύτερη περιοχή που είναι γνωστή ως «Κουρδιστάν», η οποία εκτείνεται στη νοτιοανατολική Τουρκία, τη βόρεια Συρία, το βόρειο Ιράκ και το βορειοδυτικό Ιράν.

Σημαντικές κουρδικές κοινότητες υπάρχουν επίσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ ο συνολικός πληθυσμός τους παγκοσμίως υπολογίζεται μεταξύ 30 και 40 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Παρά τον μεγάλο αριθμό τους, οι Κούρδοι δεν διαθέτουν δικό τους ανεξάρτητο κράτος. Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι κουρδικοί πληθυσμοί διασκορπίστηκαν σε διάφορα κράτη της περιοχής. Αν και είχε εξεταστεί τότε η δημιουργία ενός κουρδικού κράτους, το σχέδιο αυτό δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Στο Ιράκ, όπου οι Κούρδοι αποτελούν τη μεγαλύτερη εθνοτική μειονότητα της χώρας, διοικούν μια ημιαυτόνομη περιοχή στο βόρειο τμήμα της επικράτειας. Η αυτόνομη αυτή διοίκηση διαμορφώθηκε μετά την αμερικανική εισβολή του 2003, η οποία οδήγησε στην ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν.

Γιατί έχει σημασία η εμπλοκή των Κούρδων στον πόλεμο

Η πιθανή εμπλοκή κουρδικών δυνάμεων εκτιμάται ότι θα μπορούσε να εντείνει την πίεση προς το ιρανικό καθεστώς και να τροφοδοτήσει ευρύτερη αναταραχή στο εσωτερικό της χώρας.

Οι Ιρανοί Κούρδοι, όπως και οι Κούρδοι του Ιράκ, διεκδικούν εδώ και δεκαετίες μεγαλύτερη περιφερειακή αυτονομία, ενώ αρκετές οργανώσεις τους τάσσονται ανοιχτά υπέρ της αλλαγής του καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Προς το παρόν, στον σχεδιασμό μιας πιθανής επίθεσης συμμετέχουν μόνο κουρδικές οργανώσεις που προέρχονται από το Ιράν. Τα δύο κυρίαρχα κουρδικά πολιτικά κόμματα του Ιράκ, το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (KDP) και η Πατριωτική Ένωση Κουρδιστάν (PUK), δεν έχουν μέχρι στιγμής εμπλακεί στον σχεδιασμό των επιχειρήσεων.

Η συνεργασία ΗΠΑ – Κούρδων

Οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και κουρδικών δυνάμεων έχουν ιστορία δεκαετιών. Αρχικά αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ και αργότερα ενισχύθηκαν στον αγώνα κατά της τζιχαντιστικής οργάνωσης ISIS.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι σχέσεις αυτές δοκιμάστηκαν. Σημείο καμπής αποτέλεσε η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ το 2019 να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία. Η κίνηση αυτή άνοιξε τον δρόμο για τουρκική στρατιωτική επιχείρηση κατά κουρδικών δυνάμεων στα σύνορα με τη Συρία, προκαλώντας σοβαρές απώλειες.

Η κατάσταση το 2026

Σήμερα, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι οι δύο βασικές κουρδικές πολιτικές δυνάμεις στην περιοχή είναι το KDP και το PUK.

Ο ηγέτης του PUK, Μπαφέλ Ταλαμπανί, φαίνεται να έχει ενισχύσει τη θέση του στον Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, κυρίως λόγω του ρόλου του στην αποκλιμάκωση εντάσεων στη Συρία.

Την ίδια στιγμή, κουρδικές οργανώσεις φαίνεται πως είχαν αρχίσει να προετοιμάζονται για ενδεχόμενη σύγκρουση ακόμη και πριν από το αμερικανικό πλήγμα κατά του Ιράν το περασμένο Σάββατο. Κούρδοι από το Ιράκ και το Ιράν δημιούργησαν τον λεγόμενο Συνασπισμό Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν, με στόχο την αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, κουρδικές οργανώσεις από το Ιράν έχουν ήδη μεταφέρει μαχητές από το Ιράκ στο ιρανικό έδαφος, προκειμένου να προετοιμαστούν για πιθανές επιθέσεις εναντίον του καθεστώτος.

Την Κυριακή ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά τόσο με τον Ταλαμπανί όσο και με τον ηγέτη του KDP, Μασούντ Μπαρζανί, προκειμένου να συζητήσουν τις εξελίξεις στον πόλεμο Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ με το Ιράν.

Η επικοινωνία αυτή φέρεται να πραγματοποιήθηκε έπειτα από μήνες πιέσεων από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το Ισραήλ διατηρεί εδώ και χρόνια στενούς δεσμούς στον τομέα της ασφάλειας, της στρατιωτικής συνεργασίας και των μυστικών υπηρεσιών με κουρδικές δυνάμεις στη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν.

Σύμφωνα με το Axios, οι κουρδικές πολιτοφυλακές του Ιράν υποστηρίζονται από τη Μοσάντ και τη CIA.

Γιατί οι Κούρδοι μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο

Οι κουρδικές στρατιωτικές δυνάμεις, γνωστές ως «πεσμεργκά», όρος που σημαίνει «εκείνοι που αντιμετωπίζουν τον θάνατο», διαθέτουν σημαντική πολεμική εμπειρία. Έχουν συμμετάσχει σε πολυάριθμες συγκρούσεις στο Ιράκ και στη Συρία, ιδιαίτερα στον αγώνα κατά του ISIS.

Ωστόσο, η πιθανή εμπλοκή τους συνοδεύεται και από σοβαρές γεωπολιτικές δυσκολίες. Οι Κούρδοι έχουν μακρά ιστορία έντασης με την Τουρκία, γεγονός που μπορεί να περιπλέξει τις εξελίξεις. Η Άγκυρα, σύμμαχος των ΗΠΑ και μέλος του ΝΑΤΟ, έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εναέριου χώρου της για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

Την ίδια στιγμή, εμφανίζονται ρωγμές και στο εσωτερικό της ιρανικής αντιπολίτευσης. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν που ζει εξόριστος, καταδίκασε την πιθανή κουρδική επίθεση, παρότι αντιτίθεται στο σημερινό καθεστώς.

Ο Παχλαβί, ο οποίος δηλώνει ότι επιθυμεί να ανακτήσει την εξουσία σε περίπτωση κατάρρευσης της θεοκρατικής κυβέρνησης του Ιράν, κατηγόρησε τους Κούρδους ότι επιδιώκουν τον διαμελισμό της χώρας. Όπως έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, «η εδαφική ακεραιότητα του Ιράν αποτελεί την απόλυτη κόκκινη γραμμή».

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Παρά τις προετοιμασίες που φαίνεται να βρίσκονται σε εξέλιξη, παραμένει ασαφές αν κουρδικές δυνάμεις από το Ιράκ θα συμμετάσχουν ενεργά σε μια τέτοια επιχείρηση ή αν θα επιλέξουν να διατηρήσουν αποστάσεις, παρακολουθώντας τις εξελίξεις από κοντά.