Κάθετος Διάδρομος: Αρχές Μαρτίου στις Βρυξέλλες ανοίγει ο δρόμος για την υλοποίηση-Κομβικός ρόλος της Ελλάδας

Η στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στον διατλαντικό ενεργειακό χάρτη επιβεβαιώνεται με τις τελευταίες κινήσεις για την ενεργοποίησή του.

Μετά το κύμα μακροχρόνιων συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), στις οποίες πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει η Atlantic SEE LNG Trade, καθώς και την υπογραφή της Κοινής Διακήρυξης στο πλαίσιο του Transatlantic Gas Security Summit, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στο επίπεδο των Διαχειριστών δικτύων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: τα ρυθμιστικά εμπόδια υποχωρούν, προκειμένου να ενισχυθεί η εμπορική ελκυστικότητα ενός έργου-ορόσημο που τοποθετεί την Ελλάδα στο επίκεντρο της ενεργειακής διασύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η επόμενη συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις τεχνικές διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, διαφαίνεται μετατόπιση της στάσης των ευρωπαϊκών αρχών. Η επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας, Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, φέρεται να εξέφρασε πρόθεση εξέτασης ενός πιο ευέλικτου πλαισίου δέσμευσης δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο, εγκαταλείποντας την προηγούμενη αυστηρή προσέγγιση που περιόριζε τις δεσμεύσεις σε μηνιαία προϊόντα.

Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά το ενδιαφέρον των ενεργειακών εταιρειών, οι οποίες μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν με επιφυλακτικότητα το περιορισμένο χρονικό εύρος των διαθέσιμων συμβολαίων. Παράλληλα, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα, όπως η εξασφάλιση χρηματοδότησης και η αναθεώρηση των χρεώσεων διαμετακόμισης, με στόχο την άρση των εμποδίων και την επιτάχυνση της υλοποίησης του έργου.

Η επικείμενη συνάντηση στις Βρυξέλλες αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σημείο για την οριστική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων, ανοίγοντας τον δρόμο για την πλήρη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου και την περαιτέρω εδραίωση της Ελλάδας ως βασικού ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή.

Επί τάπητος νέες πρωτοβουλίες

Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια που υπεγράφησαν στις ΗΠΑ λειτουργούν ως «πολιορκητικός κριός» για την επίλυση των εκκρεμοτήτων του Κάθετου Διαδρόμου. Για να καταστεί όμως η διαδρομή ανταγωνιστική και να αυξηθεί η δυναμικότητά της, απαιτείται και χρηματοδοτική στήριξη, κάτι που αναδεικνύει και το Κοινό Ανακοινωθέν των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εκδόθηκε προχθές. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθούν επί τάπητος πρωτοβουλίες όπως παροχή χαμηλότοκων πιστώσεων από φορείς όπως η αμερικανική κρατική τράπεζα εξαγωγικών πιστώσεων Exim Bank για τον τεχνικό εξοπλισμό (σταθμοί συμπίεσης) σε Βουλγαρία και Ρουμανία, αποτρέποντας την αύξηση στις ταρίφες μεταφοράς, που θα επιβάρυνε τον τελικό καταναλωτή.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ρουμανία ανακήρυξε ήδη ως έργα εθνικής σημασίας τον εκσυγχρονισμό πέντε μετρητικών σταθμών στο σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου που βρίσκεται στην επικράτειά της, δίνοντας σήμα fast tracking των σχετικών έργων. Αντίστοιχα, η Βουλγαρία υπογράμμισε ότι επιδιώκει την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης έως το τέλος του έτους, επιδιώκοντας παράλληλα κοινοτική χρηματοδότηση από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της Ε.Ε.

Ο ρόλος της Atlantic SEE LNG

Πέρα από τη «ραχοκοκαλιά» του Διαβαλκανικού Αγωγού, στο προσκήνιο μπαίνουν πλέον και νέες υποδομές. Η Atlantic SEE LNG Trade υπογραμμίζει ότι η απαγόρευση του ρωσικού αερίου ανοίγει τεράστιες αναπτυξιακές προοπτικές, με την εταιρεία να αξιολογεί ήδη τη συμμετοχή της σε νέα FSRU και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.

Σε αυτό το αφήγημα εντάσσεται και η νέα μονάδα των 800 MW στην Αλεξανδρούπολη των ΔΕΗ και ΔΕΠΑ Εμπορίας που επισκέφθηκε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Η επίσκεψη είχε ισχυρή σημειολογία, καθώς ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη μονάδα με τον Κάθετο Διάδρομο και το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Πίσω από τις δηλώσεις του μπορεί να διαβάσει κανείς το ότι η Ελλάδα πλέον δεν θα εξάγει μόνο αέριο, αλλά θα μετατρέπει το αμερικανικό LNG σε ηλεκτρισμό, εξάγοντας και ρεύμα προς τον Βορρά και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στρατηγική ευθυγράμμιση

Η στρατηγική σύγκλιση των χωρών του Διαδρόμου είναι πλέον πιο ισχυρή από ποτέ. Ενδεικτική είναι η δήλωση του CEO της ουκρανικής Naftogaz, Oleksiy Chernyshov, που χαρακτήρισε τη συμφωνία με την Atlantic SEE LNG ως «εγγύηση» για τη μόνιμη ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό χάρτη και το οριστικό τέλος στους ρωσικούς ενεργειακούς εκβιασμούς. Με τη Βουλγαρία να εστιάζει στη χρηματοδότηση και τη Ρουμανία στην ανταγωνιστικότητα των χρεώσεων, ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπεται από σχέδιο σε μια νέα, μη αναστρέψιμη ενεργειακή πραγματικότητα.