Νοσοκομεία σε ενεργειακή “εντατική”: Μόλις το 1 στα 3 έχει ενεργειακά αναβαθμιστεί στην Ελλάδα

Τα νοσοκομεία αποτελούν τα πιο ενεργοβόρα δημόσια κτήρια στη χώρα. Η αδιάλειπτη λειτουργία τους, οι αυξημένες ανάγκες σε θέρμανση, ψύξη, αερισμό, ζεστά νερά και η χρήση εξειδικευμένου ιατρικού εξοπλισμού οδηγούν σε ιδιαίτερα υψηλές ενεργειακές καταναλώσεις. Σε μια εποχή όπου η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτελεί βασικό πυλώνα βιωσιμότητας των δημόσιων υποδομών, η εικόνα του ελληνικού νοσοκομειακού αποθέματος παραμένει μεταβατική.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σήμερα, ενεργειακές αναβαθμίσεις  έχουν ολοκληρωθεί σε 42 δημόσια νοσοκομεία της χώρας. Αν και πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα, ο αριθμός αυτός αποκτά πραγματική διάσταση όταν συγκριθεί με το σύνολο των περίπου 125 δημόσιων νοσοκομείων που λειτουργούν στο ΕΣΥ.

Με άλλα λόγια, μόλις το ένα τρίτο των νοσοκομείων έχει μέχρι σήμερα ενεργειακά αναβαθμιστεί, (πηγή: ΕΛΣΤΑΤ 2024), ενώ τα δύο τρίτα εξακολουθούν να λειτουργούν με παλαιές, ενεργοβόρες υποδομές. Το συνολικό ποσό που έχει δοθεί μέχρι σήμερα είναι κοντά στα 162 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα στα ενεργοβόρα νοσοκομεία, πέραν της απουσίας θερμομονωτικής θωράκισης του κελύφους τους (θερμοπρόσοψη,  ενεργειακά κουφώματα ) είναι ο χαμηλός βαθμός απόδοσης των συστημάτων ψύξης θέρμανσης, λόγω πεπαλαιωμένων συστημάτων και μηχανημάτων (δεκαετίας 80 και 90) και κυρίως της ανυπαρξίας έξυπνων συστημάτων διαχείρισης της ενέργειας με σκοπό την εξοικονόμηση ενέργειας (BMES).

Η κατάσταση αυτή συνδέεται άμεσα με την ηλικία των κτηρίων. Πολλά νοσοκομεία κατασκευάστηκαν πριν την εφαρμογή σύγχρονων ενεργειακών κανονισμών, χωρίς επαρκή θερμομόνωση και με παρωχημένα συστήματα θέρμανσης και ψύξης. Ως αποτέλεσμα, η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας μπορεί να ξεπερνά τα 300 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως, κατατάσσοντάς τα συχνά στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες όπως στην Ε, Ζ και Η.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα εμφανίζεται πιο ώριμη. Τα τελευταία χρόνια, μέσω οργανωμένων στρατηγικών ανακαινίσεων, αρκετά κράτη-μέλη έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες ενεργειακές παρεμβάσεις στα νοσοκομεία τους, επιτυγχάνοντας μειώσεις κατανάλωσης που φτάνουν ακόμη και το 40%. Νεότερες ή ανακαινισμένες εγκαταστάσεις σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης αξιοποιούν πλέον αυτοματισμούς, σύγχρονα συστήματα διαχείρισης ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα να κατατάσσονται σε σαφώς καλύτερες ενεργειακές κατηγορίες. 

Η Ελλάδα έχει αρχίσει να καλύπτει το έδαφος μέσω ευρωπαϊκών πόρων και εθνικών προγραμμάτων, με παρεμβάσεις όπως θερμομονώσεις, αντικατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παρά ταύτα, η ενεργειακή μετάβαση του νοσοκομειακού τομέα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η αναβάθμιση των νοσοκομείων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στόχων για το κλίμα. Είναι ταυτόχρονα μια στρατηγική επένδυση στη βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, στη μείωση των λειτουργικών δαπανών και στη δημιουργία σύγχρονων υποδομών που μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις της δημόσιας υγείας στο μέλλον.

Λόγω της υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης σε συνδυασμό με την χαμηλή αποδοτικότητα επιβαρύνεται δυσανάλογα ο κρατικός προϋπολογισμός των νοσοκομείων, χρήματα που χάνονται από την αγορά νέων ιατρικών μηχανημάτων και θεραπευτικού εξοπλισμού. 

Πάντως αν και στον τομέα της ενεργειακής θωράκισης των νοσοκομείων του ΕΣΥ υπάρχει αρκετός δρόμος, ωστόσο έχουν γίνει σημαντικά βήματα μετά την έξοδο της χώρας από τα πέτρινα χρόνια των μνημονίων.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής