Νότια Κρήτη: Μπορεί να γίνει το ελληνικό “Game Changer”; Η εξέλιξη της ελληνικής πετρελαϊκής στρατηγικής

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας στον τομέα της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής είναι αναμφισβήτητα η συμφωνία της Ελλάδας με τη Chevron για έρευνες και πιθανή εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στα θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Η περιοχή νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης θεωρείται γεωλογικά ελπιδοφόρα, καθώς γειτνιάζει με λεκάνες της Ανατολικής Μεσογείου όπου έχουν ήδη εντοπιστεί σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου, όπως είναι νοτίως της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Ισραήλ.

Του Θανάση Ανδρουτσόπουλου

Καθοριστικό ρόλο στην ελληνική ενεργειακή αγορά διαδραματίζουν τα Ελληνικά Πετρέλαια (Helleniq Energy), τα οποία για δεκαετίες αποτέλεσαν τον βασικό πυλώνα διύλισης και εμπορίας πετρελαιοειδών.

Η ιστορία των ελληνικών πετρελαίων

Η συζήτηση για την ύπαρξη και αξιοποίηση υδρογονανθράκων στην Ελλάδα δεν είναι καινούρια. Ήδη από τη δεκαετία του 1970  πραγματοποιήθηκαν έρευνες στο Βόρειο Αιγαίο, που οδήγησαν στην ανακάλυψη του κοιτάσματος του Πρίνου. Η εκμετάλλευσή του αποτέλεσε την πρώτη ουσιαστική παραγωγική δραστηριότητα υδρογονανθράκων στη χώρα. Συνέχεια πήρε το Ιόνιο και το Οικόπεδο 2 (Δυτικά/Βορειοδυτικά Κέρκυρας).

Η ExxonMobil εισέρχεται με 60% στην κοινοπραξία (μαζί με Energean και Helleniq Energy) με σκοπό την υλοποίηση ερευνητικής γεώτρησης το 2027. Η περιοχή θεωρείται ιδιαίτερα ώριμη, με πιθανούς πόρους φυσικού αερίου που εκτιμώνται σε  περίπου 200 δισ. κυβικά μέτρα.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας

Και ερχόμαστε στις μέρες μας με την εξαιρετικά σημαντική συμφωνία, της οποία οι υπογραφές έπεσαν τις προάλλες. Η συμφωνία αφορά την παραχώρηση δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης σε  τέσσερα θαλάσσια οικόπεδα νοτίως και δυτικά της Κρήτης και της Πελοποννήσου

 Οι περιοχές “Κρήτη 1” και “Κρήτη 2” βρίσκονται περίπου 60 ναυτικά μίλια νότια του νησιού και προβλέπονται τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και πιθανές γεωτρήσεις εντός του 2026.

Παπασταύρου για υπογραφές Chevron – Helleniq Energy: Η Ελλάδα δυναμώνει

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά την υπογραφή της συμφωνίας δήλωσε:

«Η Ελλάδα προχωράει με αυτοπεποίθηση, η Ελλάδα μεγαλώνει. Η Ελλάδα δυναμώνει. Γιατί; Γιατί ενισχύεται και οικονομικά και ενεργειακά και γεωπολιτικά. Έχουμε τη δεύτερη μεγαλύτερη ενεργειακή εταιρεία του κόσμου, τη Chevron να έρχεται και να κάνει έρευνες σε 4 οικόπεδα νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Στην πραγματικότητα ακυρώνει de facto το ανυπόστατο και άκυρο Τουρκολιβυκό μνημόνιο», ανέφερε ο Υπουργός και εξήγησε ότι το 40% των κερδών θα πηγαίνει στο Ελληνικό Κράτος άμεσα: «Το υπόλοιπο 60% θα πηγαίνει στην κοινοπραξία CHEVRON-HELLENIQ ENERGY, ένα κομμάτι του οποίου, επειδή η Ελληνική Δημοκρατία είναι μέτοχος στη HELLENIQ ENERGY, θα επιστρέφει στην κοινωνία. ‘Αρα το κέρδος είναι μεγαλύτερο από το 40%».

Αναφορικά με την ExxonMobil, ο Υπουργός επανέλαβε ότι «θα έχουμε την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην πατρίδα μας μετά από σχεδόν μισό αιώνα. Προγραμματίζεται το πρώτο εξάμηνο του 2027 και εκεί, αν όλα πάνε καλά, θα μπορέσουμε να έχουμε λίγο νωρίτερα από τη Chevron, παραγωγή φυσικού αερίου, αν αποδειχθεί εμπορικά εκμεταλλεύσιμο».

Τα υπέρ και τα κατά της συμφωνίας

Όπως κάθε συμφωνία μεταξύ δύο μερών και πόσο μάλιστα όταν πρόκειται για το ενεργειακό μέλλον της χώρας μας έχει τα θετικά της, την ίδια στιγμή εμφανίζονται και οι «γκρίζες περιοχές» οι οποίες ενδεχομένως να χρειαστούν περισσότερη διεύρυνση και ανάλυση.

Αρχικά, είναι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, στοιχείο που αρκετοί έχουν υπογραμμίσει. Η Κρήτη αποτελεί τουριστικό και οικολογικό κόμβο. Ένα ενδεχόμενο ατύχημα θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα και στην τοπική οικονομία.

Επίσης η συμφωνία αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πράσινη μετάβαση, την οποία η τωρινή κυβέρνηση είχε υπερθεματίσει στην αρχή της διακυβέρνησης της. Επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την απανθρακοποίηση. Πως μπορούν αυτά τα δύο ( γεωτρήσεις και πράσινη μετάβαση) να λειτουργήσουν ταυτόχρονα;

Δεν θα πρέπει να ξεχνούμε πως η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου χαρακτηρίζεται από γεωστρατηγικές εντάσεις και ιδιαίτερα όσον αφορά την Τουρκία. Με ποιους τρόπους αυτό μπορεί να ξεπεραστεί και να λειτουργήσει η επένδυση απρόσκοπτα;

Τέλος δεν πρέπει να λησμονούμε πως ελλοχεύει και το οικονομικό ρίσκο. Ποιος εγγυάται ότι θα βρεθούν εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα. Σε ποιο βάθος και πόσο εύκολο θα είναι τελικά;