Φωτογραφίες Καισαριανής: Υψηλής ευθύνης η αποστολή στη Γάνδη-Τα επόμενα βήματα μέχρι την ιστορική αποκατάσταση 

H υπόθεση των φωτογραφιών των εκτελεσμένων της Καισιαρανής έχει μπει σε ράγες και τις αμέσως επόμενες ημέρες αναμένονται σημαντικότατες εξελίξεις. Ηδη την Τετάρτη, το Υπουργείο Πολιτισμού γνωστοποίησε ότι το σύνολο της συλλογής φωτογραφιών Τ. de Craene/H. Heuer από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, κηρύχθηκε μνημείο μετά τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβούλιου Νεωτέρων Μνημείων.

Νίκος Γιαννόπουλος

Όπως ανακοίνωσε το ΥΠΠΟ, η απόφαση αυτή ελήφθη λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της, ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα.

Τα βήματα που ακολουθούν

Προφανώς το κλιμάκιο των εμπερογνωμώνων του Υπουργείο Πολιτισμού που θα μεταβεί αύριο Παρασκευή για το Εβεργκεμ του Βελγίου (τόπος κατοικίας του συλλέκτη) αναχωρεί με μία και μόνο αποστολή. Να αποκτήσει το σύνολο της σχετικής συλλογής και να επιστρέψει μ’ αυτήν στην Ελλάδα.

Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο γίνει κατορθωτό, τότε, εκτός από τα κλιμάκια του Υπουργείου θα πιάσουν δουλειά και οι Ελληνες ιστορικοί που ασχολούνται με τη σύγχρονη ελληνική ιστορία και ιδιαίτερα την περίοδο της Κατοχής.

Αλλά και χωρίς αυτές, ήδη οι ιστορικοί έχουν ριχθεί στη δουλειά της ταυτοποίησης των προσώπων. Ακολουθείται η εξής μέθοδος: Γίνεται σύγκριση των φωτογραφιών του Βέλγου συλλέκτη με τις φωτογραφίες των εκτελεσμένων που έχουν στη διάθεσή τους οι ιστορικοί. 

Οι φωτογραφίες ελέγχονται μία προς μία μετά τη σχετική διαδικασία και το σκανάρισμά τους. Δεν αποκλείεται να γίνει μία προσπάθεια να “εμπλακεί” σ’ αυτή τη διαδικασία και η τεχνητή νοημοσύνη. Στη συνέχεια επαγγελματίες φωτογράφοι θα αναλάβουν να εξηγήσουν τις συνθήκες και τα μέσα με τα οποία τραβήχτηκαν οι ιστορικές φωτογραφίες. 

Οπως αναφέρουν επιστημονικές πηγές στο Libre οι ταυτοποιήσεις που έχουν μέχρι στιγμής γίνει και έχουν δει το φως της δημοσιότητας ανταποκρίνονται στην ιστορική πραγματικότητα. “Αυτό μας δίνει θάρρος να συνεχίσουμε τη δουλειά με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα την πολύ σημαντική δουλειά” τόνισε ιστορικός στο Libre.

Από την πρώτη στιγμή όσοι ειδικοί αντίκρισαν στο διαδίκτυο τις φωτογραφίες εξέφρασαν, ανεπισήμως και ιδιωτικά, την πεποίθηση ότι τα τεκμήρια ήταν αυθεντικά και ότι πράγματι εικόνιζαν κάποιους από τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν την 1η Μαϊου του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Ετσι και αλλιώς, σε κύκλους επιστημόνων στην Ελλάδα το όνομα του Βέλγου συλλέκτη είναι γνωστό εδώ και αρκετό καιρό. Πρόκειται, όπως αναφέρουν οι σχετικές πληροφορίες, για άνθρωπο που δουλεύει επαγγελματικά και μεθοδικά, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τον όγκο των τεκμηρίων που έχει συγκεντρώσει στα χέρια του.

Δεν είναι υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι βασικός στόχος του Υπουργείου Πολιτισμού πρέπει να είναι όχι απλά η απόκτηση της συλλογής που έχει σχέση με τους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής αλλά η επίτευξη μόνιμης και στενής συνεργασίας με τον εν λόγω συλλέκτη ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα κατέχει και άλλα σοβαρά τεκμήρια από την περίοδο της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα.

Η αποστολή των Ελλήνων εμπειρογνωμώνων στο Βέλγιο θα επιχειρηθεί να γίνει με τη μεγαλύτερη δυνατή διακριτικότητα γιατί η ευθύνη που επωμίζονται τα εν λόγω στελέχη του Υπουργείου είναι μεγάλη. Με το κλίμα μάλιστα που έχει διαμορφωθεί, οποιαδήποτε άλλη κατάληξη εκτός από την αγορά της συλλογής του Βέλγου θα θεωρηθεί αποτυχία.

Την ίδια ώρα, όπως έχουμε ήδη σημειώσει από το Libre, ανοίγει μετ’ επιτάσεως ο δημόσιος διάλογος για την ίδρυση μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα.

Ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης, επί της θητείας του οποίου στην Προεδρία της Βουλής, είχε καθιερωθεί η ιστορική εκδήλωση “Αθήνα Ελεύθερη” τόνισε σχετικά την Τετάρτη σε ανάρτησή του:

“Με αφορμή τη συζήτηση που επανέρχεται για την ανάγκη απόδοσης τιμής στην Αντίσταση, είναι χρήσιμο να θυμηθούμε —με στοιχεία— ότι το Μουσείο της πρωτεύουσας δεν ήταν μια αφηρημένη υπόσχεση.

Επί της προεδρίας στη Βουλή των Ελλήνων, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής το ΕΜΠ, το Υπουργείο Εργασίας και την «Ανάπλαση Αθήνας» ΑΕ , προχωρήσαμε μεθοδικά στην προετοιμασία:

• Εκπονήθηκαν και ολοκληρώθηκαν οι επιστημονικές προμελέτες.
• Επιλέχθηκε το εμβληματικό κτιριακό συγκρότημα στην οδό Βουλής και Αξαρλιάν.
• Παραδόθηκε ο πλήρης φάκελος υλοποίησης στις αρχές του 2019.

Όπως περιγράφει με ακρίβεια ο καθηγητής Νίκος Μπελαβίλας το έργο αυτό —προϊόν συλλογικής δουλειάς κορυφαίων επιστημόνων— εγκαταλείφθηκε αμέσως μετά τις εκλογές του 2019.  Η ιστορική μνήμη, όμως, δεν μπορεί να παραμένει δέσμια πολιτικών σκοπιμοτήτων”.

Ας ελπίσουμε ότι η πολιτική βούληση θα επιστρέψει και ότι το σύνολο των φωτογραφιών που θα αγοράσει η ελληνική πολιτεία από τον Βέλγο συλλέκτη θα εκτεθούν στο νέο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης. Είναι χρέος στην ιστορική μνήμη.