Υγρή Βιοψία: Επαναστατική μέθοδος διάγνωσης καρκίνου μέσα από την έρευνα της Έλενας Θάνου

Η μάχη κατά του καρκίνου περνά πλέον μέσα από τα εργαστήρια του Τμήματος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), όπου μια νέα επιστήμονας, η Έλενα Θάνου, αναπτύσσει το «όπλο» της επόμενης γενιάς: την υγρή βιοψία.

Ως νέα υπότροφος του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά», η 27χρονη υποψήφια διδάκτορας εργάζεται εντατικά πάνω σε καινοτόμες μοριακές μεθοδολογίες. Στόχος της είναι η ανίχνευση κρίσιμων βιοδεικτών με τρόπο ελάχιστα επεμβατικό, φέρνοντας την επιστημονική φαντασία πιο κοντά στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Από τη Χημεία στον Άνθρωπο: Το όραμα μιας νέας ερευνήτριας

Η ακαδημαϊκή πορεία της Έλενας Θάνου ξεκίνησε με μια βαθιά επιθυμία: να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην καθαρή επιστήμη και την ανθρώπινη ανάγκη. «Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν να συνδέσω τον άνθρωπο με τη Χημεία», αναφέρει η ίδια. Αυτό το κίνητρο την οδήγησε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Κλινική Βιοχημεία – Μοριακή Διαγνωστική» και σήμερα, στη διδακτορική της έρευνα.

Η Έλενα εστιάζει στον καρκίνο, μια νόσο που, όπως επισημαίνει, αγγίζει πλέον κάθε οικογένεια. Ενώ παλαιότερα η έμφαση δινόταν στην κληρονομικότητα, σήμερα αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος του τρόπου ζωής μας. Η συνεχιζόμενη αύξηση των περιστατικών καθιστά την ανάγκη για έγκαιρη και ακριβή διάγνωση πιο επιτακτική από ποτέ.

Τι είναι η Υγρή Βιοψία και γιατί αλλάζει τα πάντα;

Η παραδοσιακή βιοψία ιστών απαιτεί συχνά χειρουργικές επεμβάσεις για τη λήψη δείγματος από τον όγκο. Η υγρή βιοψία, όμως, υπόσχεται κάτι επαναστατικό: τη χαρτογράφηση του μοριακού προφίλ του όγκου μέσα από μια απλή λήψη βιολογικών υγρών.

Η έρευνα της Έλενας Θάνου επεκτείνει τα όρια αυτής της τεχνολογίας. Δεν περιορίζεται μόνο στο πλάσμα του αίματος, αλλά εξετάζει:

• Βρογχικές εκπλύσεις
• Ούρα
• Σάλιο (ένα πεδίο που μέχρι σήμερα παραμένει ελάχιστα μελετημένο)

«Το όνειρό μας είναι η υγρή βιοψία να υποστηρίζει ουσιαστικά τους γιατρούς, βοηθώντας τους να καταλάβουν άμεσα αν μια θεραπεία είναι αποτελεσματική για τον συγκεκριμένο ασθενή», εξηγεί η ερευνήτρια. Το μεγάλο πλεονέκτημα; Η δυνατότητα επαναλαμβανόμενων εξετάσεων που επιτρέπουν τη δυναμική παρακολούθηση της νόσου και την εφαρμογή μιας πραγματικά εξατομικευμένης ιατρικής.

Droplet Digital PCR: Η τεχνολογία αιχμής στην υπηρεσία της ζωής

Στην καρδιά της εργασίας της βρίσκεται η ανάπτυξη πρωτοκόλλων Droplet Digital PCR (ddPCR), της πιο σύγχρονης και ακριβούς μορφής PCR παγκοσμίως. Η μέθοδος αυτή αποτελεί ένα τεράστιο άλμα μπροστά, καθώς προσφέρει:

1. Απόλυτη Ποσοτικοποίηση: Η Έλενα μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια το ποσοστό της μετάλλαξης στον ασθενή, συγκρίνοντας την κατάσταση πριν και μετά τη θεραπεία.
2. Ταυτόχρονη Ανίχνευση: Δυνατότητα εντοπισμού πολλών διαφορετικών μεταλλάξεων ταυτόχρονα, ακόμα και σε πολύ μικρή ποσότητα δείγματος.
3. Επιγενετικές Τροποποιήσεις: Ανίχνευση αλλαγών που μπορεί να μην έχουν μελετηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα.

Η καινοτομία της έχει ήδη αναγνωριστεί διεθνώς, με σημαντικότερη την πρόσφατη διάκριση στο Συνέδριο Υγρής Βιοψίας ACTC, στη Θεσσαλονίκη, για την έρευνά της στη νόσο Βάλντενστρομ.

Η υποτροφία «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά»: Ένα κίνητρο με ανθρώπινο πρόσωπο

Η Έλενα Θάνου επιλέχθηκε ανάμεσα σε δεκάδες υποψήφιους διδάκτορες για να λάβει τη διετή υποτροφία του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά». Η υποτροφία αυτή δεν είναι απλώς μια οικονομική στήριξη, αλλά ένας φόρος τιμής. Το Ίδρυμα ιδρύθηκε το 2021 από τον Σπύρο Γιαμά στη μνήμη της συζύγου του, Έλενας, η οποία έχασε τη μάχη με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ο Σπύρος Γιαμάς, Πρόεδρος του Ιδρύματος, υπογράμμισε ότι η Έλενα ξεχώρισε για το ήθος, τις επιδόσεις και την καινοτομία της. Από την πλευρά της, η υπότροφος χαρακτηρίζει τη διάκριση ως «ιδιαίτερη τιμή και μεγάλη ευθύνη», καθώς της επιτρέπει να αφοσιωθεί αποκλειστικά στην έρευνα που μπορεί να σώσει ζωές.Με ανάλογες έρευνες, το μέλλον της ογκολογίας φαίνεται πιο ελπιδοφόρο, κάνοντας τη διάγνωση μια διαδικασία πιο ανθρώπινη, ταχεία και, πάνω απ’ όλα, αποτελεσματική.