Politico: Φουντώνει η ευρωπαϊκή συζήτηση για πυρηνική αποτροπή λόγω Τραμπ

Το Μόναχο αποτέλεσε το επίκεντρο μιας νέας δυναμικής στη συζήτηση για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, καθώς όπως αναφέρει το Politico πολλές χώρες της Ευρώπης δηλώνουν δημόσια ότι στηρίζουν τη διεξαγωγή διαλόγου για την ενίσχυση της δικής τους πυρηνικής θωράκισης, ως συμπλήρωμα στα αμερικανικά όπλα, μετά τη μείωση της εμπιστοσύνης σε μια ηγεσία Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ.

Ανώτατοι αξιωματούχοι από δύο χώρες της Βαλτικής ανέφεραν στο POLITICO ότι, αν και εξακολουθούν να θεωρούν το NATO ακρογωνιαίο λίθο της πυρηνικής αποτροπής, πλέον εμφανίζονται πρόθυμοι να συζητήσουν τον ευρωπαϊκό ρόλο — μια εξέλιξη που έδωσε νέα ώθηση σε ένα θέμα που απασχόλησε τόσο τις δημόσιες ομιλίες όσο και τις ιδιωτικές συνομιλίες κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

Η αυξανόμενη πίεση για σοβαρή συζήτηση γύρω από την πυρηνική στρατηγική στην Ευρώπη αντανακλά ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ ίσως δεν αντιδράσουν αποφασιστικά σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης — ανησυχία που παρέμεινε παρά τον πιο συμφιλιωτικό τόνο του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio το πρωί του Σαββάτου.

Η Εσθονία, όπως δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Άμυνας Tuuli Duneton, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε αρχικές συνομιλίες για μια κοινή ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή. «Είμαστε πάντα ανοιχτοί στη συζήτηση» με εταίρους, τόνισε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ παραμένουν «δεσμευμένες στην παροχή πυρηνικής αποτροπής στους συμμάχους».

Ανάλογη θέση εξέφρασε και η πρωθυπουργός της Λετονίας Evika Siliņa, υπογραμμίζοντας ότι «η πυρηνική αποτροπή μπορεί να μας προσφέρει νέες δυνατότητες. Γιατί όχι;», διευκρινίζοντας όμως πως κάθε βήμα πρέπει να σέβεται «τις διεθνείς μας δεσμεύσεις».

Οι αμφισβητήσεις του Τραμπ για το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, η υποτίμηση των συμμάχων στον πόλεμο του Αφγανιστάν και οι κατ’ επανάληψη εκκλήσεις του για προσάρτηση της Γροιλανδίας, οδηγούν την Ευρώπη στην αναζήτηση ενός επιπλέον «δίχτυ ασφαλείας» έναντι της Μόσχας.

Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο στο επίκεντρο

Στην πράξη, η ευρωπαϊκή προσοχή στρέφεται προς τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τις μόνες χώρες με πυρηνικά όπλα στην ήπειρο. Σε αντίθεση με το Λονδίνο, το Παρίσι δεν συμμετέχει στην Ομάδα Πυρηνικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ. Οι Γάλλοι πρόεδροι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι τα εθνικά συμφέροντα της χώρας έχουν και ευρωπαϊκή διάσταση, αν και η τελική απόφαση για χρήση όπλων παραμένει αποκλειστικά γαλλική.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Friedrich Merz και ο πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron αναφέρθηκαν στο ζήτημα της ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής στις ομιλίες τους στο Μόναχο.

«Η πυρηνική αποτροπή είναι βασικό θέμα» στη φετινή διάσκεψη, δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας Baiba Braže. Ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Theo Francken συμμετείχε επίσης σε κλειστή συζήτηση επί του θέματος.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Pedro Sánchez, παραδέχθηκε πως η Ευρώπη πρέπει να ενισχυθεί απέναντι στη Ρωσία, αλλά τόνισε: «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο πυρηνικός επανεξοπλισμός δεν είναι η σωστή λύση».

NATO και πρώιμες συζητήσεις μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών

Ο Αμερικανός υφυπουργός Άμυνας Elbridge Colby, διαβεβαίωσε πως οι ΗΠΑ δεν αποσύρουν την «πυρηνική ομπρέλα» από την Ευρώπη, ζητώντας ωστόσο μεγαλύτερη ευθύνη από τους Ευρωπαίους στον συμβατικό τομέα άμυνας.

Οι συνομιλίες μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας και άλλων χωρών όπως η Σουηδία, βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο.

Την Παρασκευή, ο Μακρόν αναφέρθηκε στην ανάγκη «επανεκκίνησης της πυρηνικής αποτροπής», λαμβάνοντας υπόψη και τα συμβατικά όπλα όπως οι πύραυλοι βαθιάς κρούσης. Έχει προγραμματίσει σημαντική ομιλία για τη γαλλική πυρηνική στρατηγική στις αρχές Μαρτίου.

Όπως τόνισε ο ίδιος, η συζήτηση με τους ευρωπαίους εταίρους για τα γαλλικά πυρηνικά όπλα είναι «σημαντική επειδή έτσι μπορούμε να αρθρώσουμε μια συνολική προσέγγιση άμυνας και ασφάλειας».

Σύμφωνα με τον ειδικό στα πυρηνικά θέματα Bruno Tertrais, υποδιευθυντή του Foundation for Strategic Research, αυτό δείχνει μια ήπια μετατόπιση όπου η Γαλλία βλέπει στενότερη σχέση μεταξύ συμβατικής και πυρηνικής αποτροπής.

Nέες προτάσεις και επιφυλάξεις για το μέλλον

Mια νέα έκθεση που παρουσιάστηκε στο περιθώριο της διάσκεψης εξετάζει έξι διαφορετικές επιλογές για την ήπειρο: ενίσχυση της αμερικανικής προστασίας, μεγαλύτερο ρόλο Γαλλίας-ΗΒ, δημιουργία υπερεθνικής ευρω-αποτροπής, ανάπτυξη νέων ανεξάρτητων οπλοστασίων ή εστίαση στην συμβατική αποτροπή.

Δύο ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν πως οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν θεωρητικά να ενισχύσουν τη γαλλική αποτροπή παρέχοντας συμβατικά μέσα όπως υποβρύχια. Το Παρίσι ίσως εξετάσει αύξηση του οπλοστασίου του με χρηματοδότηση από άλλες χώρες.

Kάποιες χώρες ζητούν από τη Γαλλία να συμμετέχει επισήμως στον πυρηνικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ ώστε να συνδεθεί στενότερα η γαλλική ισχύς με την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η αναπληρώτρια υπουργός Άμυνας της Γαλλίας Alice Rufo, ξεκαθάρισε στο Μόναχο πως το Παρίσι δεν προτίθεται να το πράξει αυτό.

Ο υπουργός Άμυνας της Λετονίας Andris Sprūds, δήλωσε στο POLITICO: «Σεβόμαστε τις κυρίαρχες επιλογές των χωρών», προσθέτοντας όμως: «Φυσικά είμαστε ανοιχτοί στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ένταξη των γαλλικών δυνατοτήτων στην πυρηνική ισχύ του ΝΑΤΟ».

Mark Rutte, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, ανέφερε πως δεν αντιτίθεται σε ευρωπαϊκές συζητήσεις εφόσον δεν υπονομεύουν τον ρόλο των ΗΠΑ. «Κάθε ευρωπαϊκή συζήτηση που διασφαλίζει ότι η συλλογική αντιμετώπιση των πυρηνικών απειλών γίνεται πιο ισχυρή — καλώς. Κανείς όμως δεν μιλάει για αντικατάσταση της αμερικανικής “ομπρέλας”», είπε στο POLITICO το Σάββατο.

Tώρα όλα τα βλέμματα στρέφονται στην ομιλία Μακρόν τον Μάρτιο — με αυξανόμενη πίεση προς αυτόν για ουσιαστικές προτάσεις.

“Μετά από χρόνια γαλλικών προσπαθειών για κοινή στρατηγική αποτροπής στην Ευρώπη — συχνά σε αντίθεση με τα συμφέροντα των συμμάχων — το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον επιτρέπει πλέον σύγκλιση”, σημείωσε η ερευνήτρια του French Institute for International Relations Héloïse Fayet.

“Πρέπει τώρα να μετατρέψουμε τα λόγια σε συγκεκριμένες ενέργειες και προτάσεις ώστε να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αποτροπή απέναντι στη ρωσική απειλή και την αμερικανική αστάθεια”, πρόσθεσε.