Ανακουφιστική φροντίδα: Πόσο σημαντική είναι και πού βρίσκεται η Ελλάδα συγκριτικά με την Ευρώπη
Η Συντακτική ομάδα του Libre
✨Η ανακουφιστική φροντίδα είναι ανθρώπινο δικαίωμα που βελτιώνει την ποιότητα ζωής ασθενών με σοβαρές ασθένειες, προσφέροντας ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη.
✨Η Ελλάδα έχει ελάχιστες υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας, με μόλις 3 προγράμματα που καλύπτουν περίπου 600 ασθενείς ετησίως, πολύ κάτω από τις ανάγκες της χώρας.
✨Η ανάγκη για τέτοιες υπηρεσίες αυξάνεται λόγω γήρανσης και χρόνιων νοσημάτων, ενώ η χώρα απαιτεί σημαντική ανάπτυξη κλινών και κατ’ οίκον ομάδων φροντίδας.
✨Το Υπουργείο Υγείας σχεδιάζει εθνική στρατηγική με βελτίωση διακυβέρνησης, εκπαίδευση προσωπικού και καινοτομίες, αλλά τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας παραμένουν άγνωστα.
“Στις δύσκολες ημέρες της ασθένειάς του είδαμε τι σημαίνει γενναιότητα και αξιοπρέπεια. Είδαμε όμως και κάτι ακόμα. Πόσο σημαντικό είναι να μπορεί ένας άνθρωπος να μείνει στο σπίτι του, κοντά στους δικούς του με φροντίδα, ανακούφιση και αγάπη. Ο πατέρας μου έφυγε κρατώντας το χέρι της συντρόφου του Βαρβάρας. Αυτές οι στιγμές μας θυμίζουν πως η ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανθρώπινο δικαίωμα”.
Αυτά τα λόγια καρδιάς της Λένας Παπαληγούρα στην κηδεία του πατέρα της Αναστάση Παπαληγούρα το Σάββατο έθιξαν ένα πολύ σοβαρό ζήτημα το οποίο συνήθως το προσπερνάμε αβασάνιστα. Τι είδους φροντίδα έχουν οι άνθρωποι όταν είναι σοβαρά άρρωστοι και το μοιραίο μοιάζει αναπόδραστο; Και επίσης τι συμβαίνει όταν αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν συγγενείς να τους φροντίσουν;
Ο (πρώην βουλευτής και Υπουργός) Αναστάσης Παπαληγούρας ήταν τρόπο τινά τυχερός. Είχε μέχρι την τελευταία ώρα στο πλευρό του την αγαπημένη του σύντροφο. Αλλοι και άλλες δυστυχώς δεν έχουν την ίδια τύχη.
Τι γίνεται στην Ελλάδα και στην Ευρώπη
Ιατρικά μιλώντας η ανακουφιστική φροντίδα είναι μια ολοκληρωμένη προσέγγιση φροντίδας για ανθρώπους με σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, με βασικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και όχι την ίαση της νόσου.
Συνήθως περιλαμβάνει τον έλεγχο πόνου και των συμπτωμάτων, αλλά και ψυχολογική, κοινωνική και πνευματική υποστήριξη. Απευθύνεται όχι μόνο στον ασθενή αλλά και στην οικογένεια, ακόμη και στην περίοδο πένθους.
Η Ελλάδα, δυστυχώς, βρίσκεται πολύ χαμηλά στην παροχή υπηρεσίων υγείας τέτοιου είδους. Οι στατιστικές των τελευταίων χρόνων έχουν καταγράψει 0,04 εξειδικευμένες υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας ανά 100.000 κατοίκους όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 0,96. Η διαφορά είναι μεγάλη αν και κανείς δεν μπορεί να πει ότι η Ευρώπη κάνει καλή δουλειά.
Και όμως οι υπηρεσίες αυτές είναι άκρως σημαντικές τόσο για τον πάσχοντα όσο και για την οικογένειά του. Εχει υπολογιστεί ότι το 80% των ανθρώπων που πεθαίνουν στην Ευρώπη χρειάζεται τέτοιου είδους φροντίδα. Παγκοσμίως όμως καλύπτεται μόνο το 14% της συνολικής ανάγκης. Εννοείται ότι το σχετικό ποσοστό είναι πολύ μεγαλύτερο στις χώρες με υψηλά εισοδήματα και σχετική οικονομική άνεση.
Σε ότι αφορά ειδικά την Ελλάδα υπολογίζεται ότι ανακουφιστική φροντίδα χρειάζονται 120.000 με 135.000 ασθενείς ετησίως. Το 95% θα μπορούσαν να λαμβάνουν τη σχετική φροντίδα στο σπίτι χωρίς να επιβαρύνουν τα νοσοκομεία καθώς μόνο το 3,5% των περιπτώσεων χρειάζεται νοσηλεία σε εσωτερική δομή.
Ομως η κάλυψη που προσφέρει το σύστημα είναι τρομερά φτωχή. Υπάρχουν μόνο 3 εξειδικευμένα προγράμματα ανακουφιστικής φροντίδας στη χώρα που εξυπηρετούν μόλις 600 ασθενείς ετησίως. Για να καλυφθούν οι σημερινές ανάγκες χρειάζονται, 500 κλίνες ανακουφιστικής νοσηλείας και 300 ομάδες κατ’ οίκον φροντίδας. Προς το παρόν όμως είμαστε λίγο πιο πάνω από το μηδέν.
Την ίδια ώρα η εικόνα της ανακουφιστικής φροντίδας στην Ελλάδα αποτυπώνει μια έντονη αντίθεση: από τη μία, η ανάγκη αυξάνεται λόγω γήρανσης πληθυσμού και αύξησης χρόνιων νοσημάτων· από την άλλη, η διαθεσιμότητα υπηρεσιών παραμένει, όπως τονίστηκε, εξαιρετικά περιορισμένη.
Η εφαρμογή εθνικής στρατηγικής από το Υπουργείο Υγείας μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό βήμα. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν χρειάζεται ανάπτυξη της ανακουφιστικής φροντίδας, αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να υλοποιηθεί, ώστε να διασφαλιστεί αξιοπρεπής φροντίδα για χιλιάδες ασθενείς και οικογένειες.
Κεντρικοί άξονές της περιλαμβάνουν τη βελτίωση της διακυβέρνησης και του συντονισμού μεταξύ φορέων, την ενσωμάτωση τεκμηριωμένων πρακτικών και καινοτομιών, καθώς και την ενεργή συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων για τη φροντίδα τους.
Η στρατηγική προβλέπει ανάπτυξη εξειδικευμένων δομών, κατ’ οίκον υπηρεσιών και διεπιστημονικών ομάδων, με στόχο τη διασφάλιση ποιότητας ζωής για τους ασθενείς και στήριξη των οικογενειών τους.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην εκπαίδευση του προσωπικού, στην αξιολόγηση αποτελεσμάτων και στην προώθηση μιας κουλτούρας ασφάλειας και συνεχούς βελτίωσης των υπηρεσιών, ώστε η ανακουφιστική φροντίδα να καταστεί προσβάσιμη, ολιστική και βιώσιμη σε όλη τη χώρα.
Αυτά ως προς τη θεωρία. Ως προς την πράξη, αναμένουμε τα αποτελέσματα.
SiteDesign