Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν για “ήρεμα νερά” και ανοιχτούς διαύλους αποκλιμάκωσης εντάσεων-Εκτός ατζέντας η ΑΟΖ

Η διατήρηση των “ήρεμων νερών” και η επιβεβαίωση της αμοιβαίας βούλησης να παραμείνουν, παρά τις διαφωνίες των δύο χωρών, ανοικτοί δίαυλοι για την αποφυγή κρίσεων και την αποκλιμάκωση εντάσεων, συνιστά τον βασικό στόχο της σημερινής συνάντησης Μητσοτάκη- Ερντογάν και του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας το οποίο συγκαλείται μετά από έναν χρόνο αλλεπάλληλων αναβολών και από μία περίοδο πολύμηνης ψυχρότητας και καχυποψίας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Κυβερνητικές πηγές επισήμαναν και χθες πως ο κ. Μητσοτάκης προσέρχεται στην συνάντηση με στόχο τη διατήρηση και ενίσχυση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και την εδραίωση μιας λειτουργικής σχέσης με την Τουρκία, σε μια διεθνή συγκυρία γεμάτη αβεβαιότητα και ασταθεια.

Οι ίδιες πηγές υπογράμμιζαν πως Αθήνα και Άγκυρα συμμερίζονται την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Οι δυο ηγέτες θα συναντηθούν για πρώτη φορά μετά τον Σεπτέμβριο του 2024 που είχαν την τελευταία συνάντηση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της οποίας είχαν δώσει εντολή στους δύο υπουργούς Εξωτερικών να προετοιμάσουν το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας για τις αρχές του 2025. Η συνάντηση του Σεπτεμβρίου 2024 ήταν μάλιστα η πέμπτη μεταξύ των δύο ηγετών από τον Ιούλιο του 2023 που επανεκκίνησε ο ελληνοτουρκικός διάλογος, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Σε αντίθεση ωστόσο με την συχνότητα των επαφών τους κατά τον πρώτο περίπου 1,5 χρόνο, έκτοτε είχαν μόνο μία πολύ σύντομη συνομιλία, στα τέλη Ιουνίου 2025, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας στην Χάγη.

Και ένα προγραμματισμένο ραντεβού πέρυσι τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, το περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ, που ακυρώθηκε λίγες μόλις ώρες πριν την διεξαγωγή του με πρωτοβουλία της Άγκυρας η οποία επικαλέστηκε την συμμετοχή Ερντογάν σε συνάντηση ηγετών που συγκάλεσε ο Ντ. Τραμπ με θέμα την κατάσταση στην Γάζα.

Η σημερινή συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν θα ξεκινήσει στις 15.15 και στην διάρκειά της αναμένεται να γίνει επισκόπηση των διμερών σχέσεων, αλλά και να συζητηθούν περιφερειακά και διεθνή ζητήματα όπως οι εξελίξεις στην Μέση Ανατολή και το θέμα του Ιράν. Θα συμμετάσχουν επίσης οι υπουργοί Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν και οι διπλωματικοί σύμβουλοι των δύο ηγετών,  Μίλτον Νικολαϊδης και Τσαταγάι Κιλίτς. 

Μετά την συνάντηση, θα συνεδριάσει το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας και θα ακολουθήσουν δηλώσεις των δύο ηγετών στα μέσα ενημέρωσης, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για τις 17.00.

Στη συνέχεια ο κ. Ερντογάν θα παραθέσει δείπνο προς τιμήν του πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας, στο οποίο θα  παραστεί, μετά από σχετική πρόσκληση του Τούρκου Προέδρου, και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Από την σύνθεση της ελληνικής αντιπροσωπείας, στην οποία συμμετέχουν 9 υπουργοί και ένας υφυπουργός, διαφαίνεται και η θεματολογία του Συμβουλίου, η οποία συνδέεται με ζητήματα όπως η συνεργασία στο πεδίο της οικονομίας, οι εμπορικές συναλλαγές, το μεταναστευτικό, η συνεργασία στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, τα θέματα Παιδείας και πολιτισμού.

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, Λ. Ζωχιού στην ατζέντα δεν βρίσκεται το ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, αλλά εφόσον τεθεί, θα συζητηθεί. Χωρίς ωστόσο να διαφαίνονται περιθώρια προόδου δεδομένου ότι, όπως έχει επισημάνει και το Μέγαρο Μαξίμου, αυτή την στιγμή δεν υπάρχει σύγκλιση για την εκκίνηση της συζήτησης για τη διευθέτηση της μοναδικής διαφοράς που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, δηλαδή της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο αναμένεται να σηματοδοτήσει πρόοδο όσον αφορά ζητήματα της λεγόμενης “χαμηλής πολιτικής”, με υπογραφή και κάποιων συμφωνιών και Κοινών Δηλώσεων. Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, τον  Δεκέμβριο του 2023, είχαν υπογραφεί 15 Συμφωνίες, Μνημόνια και Κοινές Δηλώσεις / Διακηρύξεις στους τομείς της Παιδείας, της ενέργειας, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των εξαγωγών, των επενδύσεων, των κοινωνικών υπηρεσιών, του αθλητισμού, του τουρισμού, της έρευνας και καινοτομίας, της αγροτικής ανάπτυξης και της τελωνειακής συνεργασίας.

 Στην σημερινή Σύνοδο αναμένεται να γίνει αξιολόγηση της προόδου της διμερούς συνεργασίας, δύο χρόνια αφότου υπεγράφη – τον Δεκέμβριο του 2023- και η Διακήρυξη των Αθηνών η οποία αναφέρει μεταξύ άλλων πως οι δύο χώρες “δεσμεύονται να απέχουν από κάθε δήλωση, πρωτοβουλία ή ενέργεια που θα μπορούσε να υπονομεύσει ή να απαξιώσει το γράμμα και το πνεύμα της Διακήρυξης ή να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή τους”. Επίσης ότι ” θα προσπαθήσουν να επιλύσουν οποιαδήποτε διαφορά προκύψει μεταξύ τους με φιλικό τροπο, μέσω απευθείας διαβουλεύσεων μεταξύ τους ή με άλλα μέσα αμοιβαία επιλογής, όπως προβλέπεται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών”.

Τον Έλληνα πρωθυπουργό θα συνοδεύουν στην σημερινή επίσκεψη στην Άγκυρα οι υπουργοί: Εξωτερικών,  Γιώργος Γεραπετρίτης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης,  Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Δήμας,  Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοϊδης, Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης  Κεφαλογιάννης, Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης,  Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη και ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης.

Δεν συμμετέχει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας ο οποίος θα μεταβεί στις Βρυξέλλες για να λάβει μέρος σήμερα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, σε σύνθεση Υπουργών Άμυνας οι οποίοι θα συζητήσουν για τις τελευταίες εξελίξεις στο ουκρανικό και για την αμυντική ετοιμότητα της ΕΕ, στο πλαίσιο της οποίας συμπεριλαμβάνονται και προγράμματα, όπως το SAFE. Για το ζήτημα αυτό ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξη ότι “όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση”.

Ο κ. Δένδιας, ο οποίος θα παραμείνει και αύριο στην βελγική πρωτεύουσα για να συμμετάσχει στη σύνοδο των Υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ, έχει στοχοποιηθεί κατά καιρούς από τουρκικής πλευράς, η οποία τον θεωρεί εκφραστή  “σκληρών” θέσεων στα ελληνοτουρκικά, με πολύ πρόσφατες σχετικές αιχμές και από τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν. Απούσα από την ελληνική αντιπροσωπεία θα είναι, λόγω ασθένειας και η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, που είναι και η αρμόδια για τον πολιτικό διάλογο  που μαζί με τις διερευνητικές επαφές και την θετική ατζέντα αποτελούν τους τρεις άξονες πάνω στους οποίους έχει βασιστεί η επανεκκίνηση του ελληνοτουρκικού διαλόγου από το καλοκαίρι του 2023, μετά από μία περίοδο πολύ μεγάλης έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών.

Η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι διατηρεί τις δικές της “κόκκινες γραμμές” και δεν συζητά ζητήματα κυριαρχίας και επιδιώκει να επενδύσει στα απτά αποτελέσματα των τελευταίων 2,5 ετών που αφορούν, όπως υπενθύμιζαν και χθες κυβερνητικές πηγές, στην  μείωση της παραβατικότητας στον αέρα, την καλύτερη συνεργασία με την Τουρκία στο μεταναστευτικό, τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας για τους Τούρκους πολίτες σε 12 νησιά του Αιγαίου και την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου.