Bloomberg: Ποιος θα διαδεχθεί τον Ερντογάν- Τα ανοιχτά μέτωπα του Τούρκου προέδρου

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κυριαρχεί στο πολιτικό σκηνικό εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, όμως το μέχρι πρότινος ταμπού της διαδοχής του αρχίζει να σπάει, καθώς ο νεότερος γιος του, Μπιλάλ, εμφανίζεται ολοένα και πιο έντονα στο προσκήνιο ως πιθανός διάδοχος.

Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Τουρκίας πλέον κάνει τακτικές αναφορές στις δραστηριότητες του Μπιλάλ Ερντογάν, σημειώνει σε άρθρο του το Bloomberg. Σε αυτή τη θητεία του, ο Ερντογάν συνοδεύεται συχνότερα από τον γιο του σε ταξίδια στο εξωτερικό, από τη Σαουδική Αραβία έως το Πακιστάν, τη Μαλαισία και το Κατάρ.

Σύμφωνα με πηγές, που επικαλείται το Bloomberg, η μετάβαση της εξουσίας αποτελεί πλέον συχνό θέμα πίσω από κλειστές πόρτες στους κόλπους του κυβερνώντος κόμματος AKP στην Άγκυρα. Η είσοδος του Μπιλάλ στην πολιτική εξετάζεται σοβαρά, με προοπτική ακόμη και να αναδειχθεί σε ηγέτη.

Το ποιος θα διαδεχθεί τελικά τον μακροβιότερο ηγέτη της Τουρκίας αποτελεί εδώ και χρόνια ένα επίμονο ερώτημα για ξένους επενδυτές και απλούς πολίτες. Ωστόσο, εντός του πολιτικού του κινήματος, ο Ερντογάν παραμένει μια εμβληματική μορφή και κάθε συζήτηση για την υγεία του ή για το «μετά» αποσιωπάται.

Ο δεύτερος από τα τέσσερα παιδιά του Ερντογάν, ο 44χρονος Μπιλάλ, έχει δηλώσει ότι δεν έχει άμεσες πολιτικές φιλοδοξίες. Άλλωστε, είναι ακόμη νωρίς για συζητήσεις περί διαδοχής, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντιδράσεις στους ψηφοφόρους.

Παρ’ όλα αυτά, το κλίμα φαίνεται ευνοϊκό για τον Ερντογάν. Στο εσωτερικό, βασικοί οικονομικοί δείκτες, από τον πληθωρισμό έως τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας, παρουσιάζουν βελτίωση μετά τις εκλογές του 2023, ενώ ο βασικός του αντίπαλος έχει τεθεί στο περιθώριο. Στο εξωτερικό, η Τουρκία έχει ενισχύσει τον ρόλο της στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής, όπως σημειώνει το Bloomberg.

Ο Μπιλάλ, ο οποίος διαθέτει μεταπτυχιακό στη δημόσια πολιτική από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, προετοιμάζεται άτυπα για να αναλάβει ηγετικό πολιτικό ρόλο και χτίζει δίκτυο πιστών υποστηρικτών, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg. Εμπλέκεται στενά στην επιλογή ανώτερων στελεχών τόσο για το AKP όσο και για την κυβέρνηση.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στα τέλη Ιανουαρίου στο Atheer, podcast του δικτύου Al Jazeera με έδρα το Κατάρ, ο Μπιλάλ είπε ότι είναι θετικό για άλλες ισλαμικές χώρες να υπάρχει μια ισχυρή Τουρκία και άφησε να εννοηθεί τι θα ακολουθήσει μετά τον πατέρα του.

«Ο Ταγίπ Ερντογάν εργάστηκε γι’ αυτό και συνεχίζει να εργάζεται», είπε. «Νομίζω ότι κι εμείς, που ερχόμαστε μετά από εκείνον -είτε στην πολιτική, είτε στην κοινωνική ζωή, την κοινωνία των πολιτών ή την εκπαίδευση- οφείλουμε να εργαστούμε για να επιτύχουμε και να αναδείξουμε το ίδιο πνεύμα».

Ο Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία με τη δική του εκδοχή του πολιτικού ισλάμ, αρχικά ως πρωθυπουργός το 2003 και στη συνέχεια ως πρόεδρος με ενισχυμένες αρμοδιότητες. Αυτή τη στιγμή μπορεί να ολοκληρώσει μία τελευταία πλήρη προεδρική θητεία έως το 2028. Ωστόσο, η οικογένειά του και η ηγεσία του AKP επιθυμούν την παράταση της προεδρικής του θητείας για ακόμη πέντε χρόνια.

Ο Ερντογάν θα μπορούσε να είναι εκ νέου υποψήφιος εάν η Βουλή προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν από τη λήξη της τρέχουσας θητείας του ή εάν τροποποιηθεί το Σύνταγμα ώστε να του επιτραπεί να θέσει υποψηφιότητα σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.

Ο βασικός του αντίπαλος, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή και αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ισόβιας κάθειρξης για υποθέσεις διαφθοράς, τις οποίες ο ίδιος χαρακτηρίζει πολιτικά υποκινούμενες. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει το ενδεχόμενο αποκλεισμού του από τις εκλογές και είχε προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις και αναταραχή στις αγορές.

Εάν ο Ερντογάν κερδίσει τις εκλογές, θα μπορούσε σταδιακά να ανοίξει τον δρόμο ώστε ο γιος του να τον διαδεχθεί στην ηγεσία του AKP μέσω εσωκομματικής ψηφοφορίας, εκτιμούν κομματικοί παράγοντες. Προσθέτουν ότι ενδεχομένως να διορίσει τον Μπιλάλ αντιπρόεδρο, κάτι που επιτρέπεται από το Σύνταγμα. Σε περίπτωση που ο Ερντογάν αποχωρήσει και η προεδρική θέση μείνει κενή, πρέπει να προκηρυχθούν εκλογές εντός 45 ημερών.

Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι πολιτικοί αυτοί χειρισμοί θα αποδώσουν, σημειώνουν οι ίδιες πηγές στο Bloomberg. Ωστόσο, το εσωτερικό και διεθνές περιβάλλον μοιάζει πιο ευνοϊκό.

Ο Ερντογάν ενισχύεται από την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας διεθνώς -από τη Συρία έως τη Σομαλία- καθώς και από τις σχέσεις του με τον Αμερικανό πρόεδρο,  Ντόναλντ Τραμπ, και τον Σαουδάραβα διάδοχο πρίγκιπα.

Μέχρι στιγμής έχει υποστεί μικρό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό από τη σαρωτική καταστολή του βασικού κόμματος της αντιπολίτευσης, με τις διαδηλώσεις υπέρ του Ιμάμογλου να κοπάζουν γρήγορα και τους Ευρωπαίους ηγέτες να εμφανίζονται διστακτικοί στο να τού ασκήσουν κριτική.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Ερντογάν είναι η κρίση κόστους ζωής, που απειλεί να διαβρώσει τη στήριξη ψηφοφόρων, μεταξύ των οποίων και εκατομμύρια συνταξιούχοι. Ωστόσο, η σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού -έστω και αργή και από επίπεδα άνω του 30%- αναμένεται να βελτιώσει το καταναλωτικό κλίμα, παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα οποιασδήποτε εκλογικής αναμέτρησης, σύμφωνα με το Bloomberg Economics.

Ένα ακόμη ανοιχτό ερώτημα είναι το μέλλον της εύθραυστης ειρηνευτικής διαδικασίας για τον τερματισμό των συγκρούσεων με τους Κούρδους αυτονομιστές μαχητές. Ο Ερντογάν θα μπορούσε να παρουσιάσει μια λύση ως νίκη, ωστόσο αν η προσπάθεια αποτύχει, ενδέχεται να επιστρέψει σε σκληρή γραμμή για να ενισχύσει τη στήριξη εθνικιστικών κύκλων που αντιδρούν σε παραχωρήσεις προς τους Κούρδους.

Ο Ερντογάν διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο του κινήματός του, γεγονός που του επιτρέπει να επιλέξει ο ίδιος τον διάδοχο στην ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος, ενδεχομένως και τον γιο του. Κορυφαία στελέχη του κόμματος και ανώτατοι αξιωματούχοι της πολιτικής και στρατιωτικής γραφειοκρατίας θεωρούν πλεονέκτημα την ηγεσία του Μπιλάλ σε νεολαιίστικες οργανώσεις και τις στενές του σχέσεις με ισλαμικές ομάδες, καθώς αυτά μπορούν να του εξασφαλίσουν δημόσια στήριξη και ομαλή μετάβαση.

Τον περιγράφουν ως ευσεβή μουσουλμάνο, ικανό να διατηρήσει τη λεπτή κοινωνική ισορροπία του κόμματος. Ο ίδιος συχνά παρουσιάζει τον εαυτό του ως μετριοπαθή, που εκτιμά τη Δύση αλλά παραμένει βαθιά ριζωμένος στον ισλαμικό κόσμο. Την 1η Ιανουαρίου, ο Μπιλάλ ηγήθηκε δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων σε φιλοπαλαιστινιακή συγκέντρωση υπέρ της Γάζας.

«Ας μην αφήσουμε ένα παιδί να γίνει λάτρης του εσπρέσο χωρίς να γνωρίσει ποτέ τον τουρκικό καφέ», είπε ο Μπιλάλ στη συνέντευξή του στο Atheer τον περασμένο μήνα.