Ανάλυση: Γιατί ο Νετανιάχου επισείει το σενάριο διπλού μετώπου με Τουρκία-Αίγυπτο- Η ανησυχία της Αθήνας

Καθώς ο πόλεμος στη Γάζα έχει μετατραπεί σε καταλύτη ριζικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η ισραηλινή ηγεσία φαίνεται να μετατοπίζει σταδιακά την προσοχή της πέρα από τα άμεσα μέτωπα. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου περί «ενίσχυσης της ισχύος» του αιγυπτιακού στρατού, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ανησυχία στο Τελ Αβίβ για τη στρατηγική σύγκλιση Τουρκίας–Αιγύπτου, αποκαλύπτουν έναν βαθύτερο φόβο: ότι η περιφερειακή εξίσωση ισχύος μεταβάλλεται εις βάρος του Ισραήλ. Πίσω από τις δημόσιες τοποθετήσεις και τις διαρροές στον ισραηλινό Τύπο, διαμορφώνεται ένα αφήγημα περί ενδεχόμενης διπλής απειλής, το οποίο –αν και απέχει από μια άμεση στρατιωτική πραγματικότητα– λειτουργεί ως πολιτικό και στρατηγικό εργαλείο πίεσης.

Σπύρος Σιδέρης

Προειδοποιήσεις από το εσωτερικό: η Αίγυπτος στο μικροσκόπιο

Σε κλειστή συνεδρίαση της επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Κνεσέτ, ο Νετανιάχου φέρεται να προειδοποίησε για τη σταδιακή ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της Αιγύπτου, ζητώντας συστηματική παρακολούθηση των εξελίξεων. Παρότι το Ισραήλ και η Αίγυπτος συνδέονται με ειρηνευτική συμφωνία από το 1979, στο ισραηλινό πολιτικο-στρατιωτικό κατεστημένο επικρατεί η άποψη ότι καμία περιφερειακή στρατιωτική αναβάθμιση δεν πρέπει να παραμένει εκτός ελέγχου. Η αυξημένη παρουσία αιγυπτιακών δυνάμεων στο Σινά, αλλά και οι καταγγελίες περί υπέρβασης των προβλεπόμενων ορίων εξοπλισμού, έχουν ήδη οδηγήσει το Ισραήλ σε διαβήματα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο «φόβος» της σύγκλισης Άγκυρας–Καΐρου

Ακόμη πιο ανησυχητικό για το ισραηλινό κατεστημένο θεωρείται το τουρκοαιγυπτιακό άνοιγμα. Η επαναδραστηριοποίηση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Τουρκίας–Αιγύπτου και η κοινή δήλωση των Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι για αναβάθμιση των σχέσεων σε στρατηγική εταιρική σχέση, ερμηνεύονται στο Τελ Αβίβ ως ένδειξη δυνητικής αλλαγής ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ισραηλινοί αναλυτές και πρώην αξιωματικοί ασφαλείας, όπως ο απόστρατος ταξίαρχος Αμίρ Αβίβι, μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη προετοιμασίας απέναντι σε ένα σενάριο ταυτόχρονης αντιπαράθεσης με δύο οργανωμένους στρατούς.

Το αφήγημα αυτό ενισχύεται από τις κοινές ναυτικές ασκήσεις «Θάλασσα της Φιλίας», που επανεκκίνησαν μετά από χρόνια και παρουσιάζονται ως ένδειξη αυξανόμενης διαλειτουργικότητας και επιχειρησιακής σύγκλισης.

Στρατιωτικά μηνύματα και περιφερειακές αναγνώσεις

Οι κοινές ασκήσεις δεν αποτελούν απλώς τεχνικά γεγονότα. Σε μια περιοχή όπου τα σύμβολα ισχύος έχουν καθοριστική σημασία, η εικόνα των δύο ισχυρότερων ναυτικών δυνάμεων της Ανατολικής Μεσογείου να επιχειρούν από κοινού λειτουργεί ως έμμεσο γεωπολιτικό μήνυμα. Η Τουρκία, με τη ραγδαία ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας –από πυραυλικά συστήματα έως μη επανδρωμένα αεροσκάφη– και η Αίγυπτος, με τον εκσυγχρονισμό του στόλου και των χερσαίων δυνάμεών της, προβάλλουν μια εικόνα στρατηγικής αυτονομίας που δεν περνά απαρατήρητη από το Ισραήλ.

Είναι ρεαλιστικό ένα «διπλό χτύπημα» κατά του Ισραήλ;

Παρά την ένταση της ρητορικής, οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν στο ότι ένα συντονισμένο στρατιωτικό πλήγμα από Τουρκία και Αίγυπτο κατά του Ισραήλ δεν αποτελεί άμεσο ή ρεαλιστικό σενάριο.

Και οι δύο χώρες έχουν ισχυρούς λόγους να αποφύγουν μια ανοιχτή σύγκρουση: οικονομικές προτεραιότητες, διεθνείς δεσμεύσεις και τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Ωστόσο, η ανησυχία του Ισραήλ δεν αφορά τόσο το «αύριο», όσο το μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο μέλλον, όπου μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεών του.

Ελλάδα, Ανατολική Μεσόγειος και παράπλευρες επιπτώσεις

Η εμβάθυνση της συνεργασίας Άγκυρας–Καΐρου παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από την Ελλάδα.

Ένα ενδεχόμενο τουρκοαιγυπτιακό πλαίσιο συνεννόησης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών θα μπορούσε να ανατρέψει δεδομένα που η Αθήνα οικοδομεί εδώ και χρόνια σε συνεργασία με το Ισραήλ και τη Γαλλία.

Παράλληλα, το Κυπριακό και το ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου προσδίδουν στη σύγκλιση αυτή πολλαπλασιαστική γεωπολιτική βαρύτητα.

Φόβος, στρατηγική ή πολιτική εργαλειοποίηση;

Η εστίαση του Νετανιάχου σε Αίγυπτο και Τουρκία αντανακλά λιγότερο έναν άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο και περισσότερο έναν φόβο απώλειας στρατηγικής υπεροχής.

Το σενάριο του «διπλού μετώπου» λειτουργεί ως εργαλείο εσωτερικής συσπείρωσης στο Ισραήλ και ταυτόχρονα ως προειδοποιητικό μήνυμα προς τους περιφερειακούς παίκτες.

Αν τελικά πρόκειται για ρεαλιστική απειλή ή για μια ιντριγκαδόρικη ανάγνωση μιας μεταβαλλόμενης πραγματικότητας, θα κριθεί από το αν η Τουρκία και η Αίγυπτος μετατρέψουν τη σημερινή σύγκλιση σε μόνιμη δομή περιφερειακής ασφάλειας. Προς το παρόν, το Τελ Αβίβ παρακολουθεί – και προειδοποιεί.