Bloomberg: Η ΕΕ προτείνει συνεργασία με ΗΠΑ για τις σπάνιες γαίες- Ο στόχος

Σε μια κίνηση με έντονο γεωοικονομικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει πρόταση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη σύναψη στρατηγικής εταιρικής σχέσης στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών, με στόχο τον περιορισμό της κινεζικής επιρροής στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Πρόκειται για έναν τομέα καθοριστικό για την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή τεχνολογία και την αμυντική βιομηχανία.

Ο «Οδικός Χάρτης» Βρυξελλών–Ουάσινγκτον

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να υπογράψουν εντός τριμήνου με την Ουάσινγκτον μνημόνιο κατανόησης για την εκπόνηση ενός «Οδικού Χάρτη Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης».

Το πλαίσιο αυτό προβλέπει:

• Κοινό εντοπισμό και ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών προμήθειας
• Δημιουργία ασφαλών και ανθεκτικών διατλαντικών αλυσίδων εφοδιασμού
• Συντονισμό για την αποτροπή στρεβλώσεων αγοράς
• Μηχανισμούς προστασίας από υπερπροσφορά ή χειραγώγηση τιμών

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική απεξάρτησης από την Κίνα, η οποία κυριαρχεί στην εξόρυξη και επεξεργασία σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών.

Η κινεζική υπεροχή και η δυτική ευαλωτότητα

Η ανάγκη αυτής της διατλαντικής συνεργασίας προκύπτει από την πραγματικότητα ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά ορυκτά χαμηλού κόστους και υψηλής διαθεσιμότητας.

Η εξάρτηση αυτή προσφέρει στο Πεκίνο σημαντικό γεωπολιτικό μοχλό πίεσης — ιδίως μετά τους πρόσφατους κινεζικούς περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων γαιών ύψους 12 δισ. δολαρίων, αναδεικνύοντας το θέμα σε κορυφαία προτεραιότητα της Ουάσινγκτον.

Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει:

• Κοινά επενδυτικά έργα εξόρυξης και επεξεργασίας
• Μηχανισμούς στήριξης τιμών
• Αμοιβαία εξαίρεση από εξαγωγικούς περιορισμούς
• Συνεργασία σε έρευνα και καινοτομία
• Συντονισμό απέναντι σε τρίτες χώρες

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας, σε μια έμμεση αναφορά στις πρόσφατες εντάσεις που προκλήθηκαν μετά τις δηλώσεις Τραμπ περί ενδεχόμενης αγοράς της Γροιλανδίας.

Η ευρύτερη γεωπολιτική συγκυρία

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία συμπίπτει με σύνοδο που φιλοξενούν οι ΗΠΑ με τη συμμετοχή υπουργών Εξωτερικών και ανώτερων αξιωματούχων συμμαχικών χωρών, με αντικείμενο τον περιορισμό της εξάρτησης από κινεζικά κρίσιμα ορυκτά. Αν και αντίστοιχες προσπάθειες στο παρελθόν δεν απέδωσαν ουσιαστικά αποτελέσματα, η τρέχουσα συγκυρία — με τις εντεινόμενες γεωοικονομικές αντιπαραθέσεις — ενισχύει τη βαρύτητα της πρωτοβουλίας.

Η Κομισιόν χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ζωτικής σημασίας για τη διαφοροποίηση των προμηθειών μας μακριά από οποιαδήποτε μεμονωμένη χώρα», χωρίς να αποκαλύπτει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Τα κρίσιμα ορυκτά δεν αποτελούν απλώς βιομηχανική πρώτη ύλη. Είναι η βάση για:

• μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων
• ανεμογεννήτριες
• ημιαγωγούς
• αμυντικά συστήματα
• τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης