Κεντροαριστερά: Η πρωτοβουλία Τσίπρα στο επίκεντρο των εξελίξεων-Αναβρασμός στο ΠΑΣΟΚ, στάση αναμονής στον ΣΥΡΙΖΑ

Αν η Κεντροαριστερά είχε πυξίδα, μάλλον θα έδειχνε «αναμονή». Αν είχε χάρτη, θα έγραφε «υπό διαμόρφωση». Και αν είχε σχέδιο, αυτό θα ήταν… να μη φανεί ακόμα.  Στο ασταθές έδαφος της περιόδου τα επιτελεία των κομμάτων παρακολουθούν προσεκτικά τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται εκτός κομματικών μηχανισμών, με το βλέμμα στραμμένο στον Αλέξη Τσίπρα. Χωρίς θεαματικές κινήσεις και χωρίς αιφνιδιασμούς (τουλάχιστον μέχρι στιγμής), ο πρώην πρωθυπουργός δείχνει να προχωρά αργά, μεθοδικά και με απόλυτο έλεγχο του χρόνου.  

Ράνια Τραγόμαλλου

Δεν βιάζεται, δεν ανακοινώνει ανοιχτά, δεν δεσμεύεται. Αντίθετα, χτίζει – βήμα βήμα – ένα νέο προγραμματικό πλαίσιο, έξω από τα στενά όρια των κομματικών μηχανισμών. 

Οι κινήσεις Τσίπρα

Την ίδια ώρα ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σε ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο. Στον πυρήνα των εξελίξεων βρίσκεται η πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα για τη συγκρότηση Ομάδας Επεξεργασίας Κειμένου Θέσεων, με αντικείμενο τη σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας.  

Μια  κίνηση που σηματοδοτεί την έναρξη ενός οργανωμένου διαλόγου με την κοινωνία και τους φορείς της, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής προγραμματικής και αξιακής αφετηρίας για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. 

 Η πρωτοβουλία  εντάσσεται σε έναν σχεδιασμό μακράς πνοής, που δίνει έμφαση στη διαδικασία, στον διάλογο «από τα κάτω», στην σταδιακή ωρίμανση των συνθηκών και αποσυνδέεται από ανακοινώσεις και προγραμματικές συμφωνίες κομμάτων.   

Ο Αλέξης Τσίπρας άλλωστε έχει καταστήσει σαφές οτι ο ίδιος διατηρεί τον έλεγχο του χρονοδιαγράμματος, απορρίπτοντας τη λογική των βιαστικών κινήσεων και των συγκυριακών συμμαχιών. Το βάρος πέφτει αποκλειστικά στην κοινωνία, στους φορείς και στις ιδέες. 

Η επιλογή του Γιώργου Σιακαντάρη, προερχόμενου από τον χώρο της ανανεωτικής σοσιαλδημοκρατίας, ως συντονιστή της Ομάδας, προσδίδει σαφή πολιτικό συμβολισμό και αναδεικνύει τη στόχευση για άνοιγμα προς το Κέντρο και τον σοσιαλδημοκρατικό χώρο. Το ίδιο και η σύνθεση της Ομάδας –με πανεπιστημιακούς, επιστήμονες, και ανθρώπους της κοινωνίας των πολιτών. Το μήνυμα εκπέμπει πως η όποια ανασύνθεση δεν θα γίνει με όρους κομματικής περιχαράκωσης. 

ΠΑΣΟΚ: Η επόμενη πίστα των συγκρούσεων 

Την ίδια στιγμή, στο ΠΑΣΟΚ κυριαρχεί προβληματισμός για τον πολιτικό βηματισμό και τη στρατηγική κατεύθυνση της παράταξης, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ η ηγεσία επιμένει στην ανάγκη προοδευτικών συνεργασιών, χωρίς ωστόσο να λαμβάνει απαντήσεις.

Στη Χαριλάου Τρικούπη, η συζήτηση για τη στρατηγική παραμένει ανοιχτή με την αβεβαιότητα να κυριαρχεί.  Οι επιμέρους δημοσκοπικές έρευνες που δείχνουν την βελόνα να πέφτει και να παρασύρει το κόμμα στην τρίτη θέση, εντείνουν τις εσωτερικές πιέσεις.  

Οι διαφοροποιήσεις, οι γκρίνιες, και οι διαρροές καταγράφουν ένα κόμμα που μιλά περισσότερο για τον εαυτό του παρά για την κοινωνία. 

Τα “alert” πάντως στο ΠΑΣΟΚ δεν χτύπησαν ξαφνικά και όσο πλησιάζει το συνέδριο, ο ήχος δυναμώνει. Η ηγεσία  αναγνωρίζει το πρόβλημα της εικόνας προς τα έξω, Το παραδέχθηκε δημόσια ο  Νίκος Ανδρουλάκης. Παράλληλα έδωσε την απάντησή-αντίδοτο: ενότητα, μάχη, καθαρό μήνυμα. Όποιος τραβά το χαλί, όπως είπε χαρακτηριστικά, θα πρέπει να λογοδοτήσει – όχι μόνο στην ηγεσία, αλλά και στον κόσμο της παράταξης. 

Κι όμως, στο εσωτερικό του κόμματος, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: τι προηγήθηκε; Η πτώση ή η εσωστρέφεια;  Και όσο οι μετρήσεις καθορίζουν το κλίμα, τόσο αυξάνεται η πίεση ενόψει Μαρτίου. Αν η συζήτηση μείνει στα στάσιμα ποσοστά το συνέδριο θα είναι δύσκολο, Αν όμως παγιωθεί η αίσθηση καθόδου, τότε όλα δείχνουν ότι θα εξελιχθεί σε πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης. 

Ακόμα και η  συζήτηση για τις συνεργασίες και τη διεύρυνση λειτουργεί  ως πεδίο τριβών.  Η στρατηγική Ανδρουλάκη ήδη αμφισβητείται και στην επόμενη πίστα, στελέχη κατηγορούν ανοιχτά τον Χάρη Δούκα οτι εκτοξεύει δημόσιες βολές στον πρόεδρο του κόμματος. Κάποιοι υποστηρίζουν-ίσως να εύχονται- ο ίδιος ο πρόεδρος να σηκώσει σύντομα το θέμα ανοιχτά, μιλώντας για τις συνέπειες αυτής της τακτικής. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ στο “περίμενε”

Στον ΣΥΡΙΖΑ, το πρόβλημα είναι διαφορετικό αλλά εξίσου εμφανές. Το κόμμα εμφανίζεται εγκλωβισμένο σε μια στρατηγική αναμονής, με περιορισμένα περιθώρια ρόλου στις εξελίξεις. Η  ηγεσία επαναλαμβάνει το προσκλητήριο για προοδευτικές συνεργασίες, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται ουσιαστική ανταπόκριση. 

Η πραγματικότητα είναι ότι οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς, με βουλευτές και στελέχη να αναμένουν σήματα για την επόμενη φάση. Γεγονός που ενισχύει την εικόνα ενός κόμματος που δεν καθορίζει το ίδιο την ατζέντα του. Το προσκλητήριο για συνεργασίες παραμένει πολιτικά ορθό, αλλά χωρίς απτό αποτέλεσμα. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή Τσίπρα να επενδύσει στον χρόνο και στον προγραμματικό διάλογο, αποφεύγοντας τις άμεσες πολιτικές δεσμεύσεις, μεταφέρει την πίεση.  Γιατί όταν κάποιος δεν βιάζεται, αναγκάζει τους άλλους να αποφασίσουν αν θα τον περιμένουν – ή αν θα τρέξουν να βρουν την πυξίδα.