Άνοια στην Ευρώπη 2025: Η ακτινογραφία μιας σιωπηλής πανδημίας και η ανάγκη για άμεση δράση

Η κατανόηση των αριθμών πίσω από την άνοια δεν είναι μια απλή στατιστική άσκηση: είναι το κλειδί για να καταστήσουμε ορατή μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα. Η Alzheimer Europe έδωσε στη δημοσιότητα την εμβληματική έκθεση «Η Επικράτηση της Άνοιας στην Ευρώπη 2025», προσφέροντας μια λεπτομερή και επικαιροποιημένη καταγραφή της κατάστασης σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η νέα αυτή έκθεση, η οποία αποτελεί συνέχεια της μελέτης του 2019, αναλύει σε βάθος τον αριθμό των ανθρώπων που επηρεάζονται, τις περιοχές με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, καθώς και τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο της νόσου σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Το ηχηρό μήνυμα της Alzheimer Europe

Η ηγεσία της Alzheimer Europe κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: «Ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια θα συνεχίσει να αυξάνεται σταθερά τις επόμενες δεκαετίες. Η αποτυχία μας να δράσουμε σήμερα —επενδύοντας στα συστήματα υγείας, τη φροντίδα, την κοινωνική προστασία και την έρευνα— θα καταστήσει τις μελλοντικές προκλήσεις μη διαχειρίσιμες. Οι ισχυρές προληπτικές παρεμβάσεις δεν είναι επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη».

Τι ορίζουμε ως «επικράτηση» και γιατί καθορίζει το μέλλον μας;

Στην επιδημιολογία, η επικράτηση της άνοιας ορίζεται ως ο συνολικός αριθμός των ατόμων που ζουν με τη νόσο σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Η ακριβής γνώση αυτών των δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για:

·         Την κατανόηση του μεγέθους της πρόκλησης: Πόσοι άνθρωποι χρειάζονται βοήθεια σήμερα;

·         Τον σχεδιασμό υποδομών: Ποιες υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας πρέπει να δημιουργηθούν;

·         Την προετοιμασία για τη γήρανση: Πώς θα προσαρμοστούν οι κοινωνίες μας στον αυξανόμενο μέσο όρο ηλικίας;

·         Τη διεθνή σύγκριση: Ποιες χώρες εφαρμόζουν τις καλύτερες πρακτικές;

·         Τη διεκδίκηση πόρων: Η τεκμηριωμένη πίεση για αυξημένη χρηματοδότηση και έρευνα.

Καθώς οι Ευρωπαίοι πολίτες απολαμβάνουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, τα συστήματα υγείας φαίνονται συχνά απροετοίμαστα. Τα αξιόπιστα δεδομένα της έκθεσης αποτελούν την «πυξίδα» για άμεσες μεταρρυθμίσεις.

Τα βασικά ευρήματα της έκθεσης με μια ματιά

Τα νούμερα αποκαλύπτουν την έκταση της ανάγκης για στρατηγική ετοιμότητα:

·         12+ Εκατομμύρια Ασθενείς: Αυτός είναι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν ήδη με άνοια στην Ευρώπη.

·         Πρόβλεψη για το 2050: Τα περιστατικά αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν δύο τρίτα (66%) λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

·         Το «Γυναικείο Πρόσωπο» της Νόσου: Οι γυναίκες αποτελούν τα 2/3 των περιστατικών. Το χάσμα μεγαλώνει στις πολύ προχωρημένες ηλικίες, ενώ η άνοια εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο στα δύο φύλα.

·         Αύξηση στους Άνδρες: Παρατηρείται αξιοσημείωτη αύξηση της επικράτησης στους άνδρες άνω των 70 ετών σε σύγκριση με το 2019.

·         Οι τρεις «πρωταγωνίστριες»: Γερμανία (2,7 εκ.), Γαλλία (2,3 εκ.) και Ιταλία (2,2 εκ.) θα συγκεντρώνουν πάνω από το 1/3 των συνολικών περιστατικών της Ευρώπης έως το 2050.

Η ηλικία ως καθοριστικός παράγοντας

Η πιθανότητα εμφάνισης άνοιας διπλασιάζεται σχεδόν κάθε 5 έως 10 χρόνια μετά την ηλικία των 65:

·         65–69 ετών: ~1% επικράτηση

·         75–79 ετών: 7–8% επικράτηση

·         80–84 ετών: 11–13% επικράτηση

·         90+ ετών: Η επικράτηση εκτινάσσεται έως το 45%

Τι θα βρείτε στην πλήρη έκθεση;

Η έκθεση «Η Επικράτηση της Άνοιας στην Ευρώπη 2025» είναι ένας ολοκληρωμένος οδηγός που περιλαμβάνει:

·         Αναλυτική ανασκόπηση των πιο πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων.

·         Συγκριτικά προφίλ για την ΕΕ27 και την ευρύτερη Ευρώπη.

·         Λεπτομερή δεδομένα για σχεδόν 40 χώρες.

·         Διαφανή συζήτηση για τα κενά στις καταγραφές και τους περιορισμούς των δεδομένων.

Καθώς η άνοια επηρεάζει κάθε χώρα διαφορετικά —ανάλογα με τις υπηρεσίες υγείας και την ταχύτητα διάγνωσης— τα προφίλ αυτά επιτρέπουν σε κάθε κράτος να δημιουργήσει ένα τεκμηριωμένο εθνικό σχέδιο δράσης.

            Στοιχεία της έκθεσης για την Ελλάδα:

Ολόκληρη η έκθεση είναι διαθέσιμη στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.alzheimer- europe.org/resources/publications/prevalence-dementia-europe-2025