Πέντε σενάρια για το τέλος της εξουσίας του Πούτιν

Στα 73 του χρόνια, ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος όχι μόνο με τις γεωπολιτικές συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και με το αναπόφευκτο ερώτημα της διαδοχής του. Ο μακροβιότερος ηγέτης της Ρωσίας μετά τον Στάλιν παραμένει ακλόνητος στην κορυφή της εξουσίας, ωστόσο η συζήτηση για το πώς –και πότε– θα κλείσει ο κύκλος της κυριαρχίας του έχει επανέλθει με ένταση.

Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στη Daily Mail, κορυφαίος ειδικός σε θέματα Ρωσίας περιγράφει πέντε πιθανά σενάρια για το τέλος της εποχής Πούτιν, τα οποία εκτείνονται από φυσικό θάνατο ενόσω βρίσκεται στην εξουσία, μέχρι δολοφονία ή πραξικόπημα.

Ο Τζον Κένεντι, επικεφαλής του προγράμματος Ρωσίας και Ευρασίας στο RAND Europe, εκτιμά ότι, παρά τη φθορά που προκαλεί στο εσωτερικό της χώρας η αποτυχημένη –όπως τη χαρακτηρίζει– εισβολή στην Ουκρανία, το επικρατέστερο σενάριο παραμένει ο θάνατος του Πούτιν όσο εξακολουθεί να κυβερνά.

Όπως σημειώνει, αυτό ενδέχεται να συμβεί νωρίτερα απ’ όσο πιστεύεται, επικαλούμενος αξιόπιστες πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο Ρώσος πρόεδρος φέρεται να αναζητά εναλλακτικές θεραπείες για προβλήματα υγείας που κρατούνται μακριά από τη δημοσιότητα.

Παρά τη βαθιά οικονομική πίεση που υφίσταται η Ρωσία και τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες από την έναρξη του πολέμου, ο Κένεντι θεωρεί εξαιρετικά απίθανο το ενδεχόμενο βίαιης απομάκρυνσης του Πούτιν από το εσωτερικό της πολιτικής ελίτ. Κατά την εκτίμησή του, ο Ρώσος πρόεδρος έχει τοποθετήσει πιστούς συνεργάτες σε όλες τις κρίσιμες θέσεις εξουσίας, ενώ η καταστολή κάθε διαφορετικής φωνής έχει ενταθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια.

«Όλοι εξαρτώνται από τον Πούτιν», επισημαίνει χαρακτηριστικά. «Έχει συγκεντρώσει την εξουσία γύρω από τον εαυτό του σε τέτοιο βαθμό, ώστε μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το σύστημα να λειτουργεί αποκλειστικά με βάση την προσωπική πίστη προς εκείνον».

Ο αναλυτής υπενθυμίζει ότι μετά τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι δεν υπήρξε καμία μαζική λαϊκή κινητοποίηση ικανή να απειλήσει σοβαρά το καθεστώς, ούτε σε εθνικό ούτε σε περιφερειακό επίπεδο. «Εκτός αν αλλάξουν δραστικά οι συνθήκες, η ανατροπή του είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί», τονίζει.

Παρά ταύτα, ο Κένεντι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο δολοφονίας, όχι όμως από τον στενό κύκλο εξουσίας της Μόσχας, αλλά από περιφερειακές φατρίες που σηκώνουν δυσανάλογο βάρος από τον πόλεμο. Μεγάλο μέρος των Ρώσων στρατιωτών προέρχεται από φτωχές, αγροτικές περιοχές, οι οποίες ιστορικά διατηρούν τεταμένες σχέσεις με το κέντρο εξουσίας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Τσετσενία, που συγκρούστηκε σε δύο αιματηρούς πολέμους με τη Μόσχα τις προηγούμενες δεκαετίες.

«Υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στη ζωή στη Μόσχα και στη ζωή στις περιφέρειες», σημειώνει. «Καθώς οι πόροι διοχετεύονται ολοένα και περισσότερο στην πολεμική προσπάθεια, οι τοπικές δυσαρέσκειες μπορούν να ωριμάσουν και κάποια στιγμή να εκραγούν. Σε αυτό το πλαίσιο, μια περιφερειακή επίθεση εναντίον του Πούτιν δεν μπορεί να αποκλειστεί».

Ο ίδιος, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι ο Ρώσος πρόεδρος είναι εμμονικός με την προσωπική του ασφάλεια, εμφανίζεται ολοένα και πιο σπάνια δημόσια και προστατεύεται αυστηρά από τις υπηρεσίες ασφαλείας και τον στρατό, που έχουν άμεσο συμφέρον στη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος.

Κλείνοντας, ο Κένεντι προειδοποιεί ότι, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο θα ολοκληρωθεί η εποχή Πούτιν, η Δύση οφείλει να προετοιμαστεί για την επόμενη ημέρα. «Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Ρωσία είναι ώριμη για αλλαγή», τονίζει, προσθέτοντας ότι είτε αυτή προκύψει από τον στενό κύκλο εξουσίας, είτε από λαϊκή εξέγερση, είτε από στρατιωτικό πραξικόπημα, ο σχεδιασμός για όλα τα ενδεχόμενα είναι πλέον αναγκαίος.