Mια μικρή χώρα με δυσανάλογα μεγάλες τραγωδίες

Η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα. Σε έκταση, σε πληθυσμό, σε δυνατότητες. Και όμως, κατά διαστήματα, μοιάζει να σηκώνει στους ώμους της τραγωδίες δυσανάλογα μεγάλες για το μέγεθός της. Τραγωδίες που δεν συμβαίνουν σε πόλεμο, δεν συμβαίνουν σε συνθήκες γενικευμένης καταστροφής, αλλά σε καιρό ειρήνης. Στην καθημερινότητα. Στη δουλειά, στον δρόμο, στο σπίτι.

Ρούλα Μαντή

Η τελευταία τραγωδία στο εργοστάσιο της Βιολάντα, με πέντε γυναίκες, μητέρες, εργαζόμενες να χάνουν τη ζωή τους στις φλόγες, δεν είναι απλώς ένα ακόμη «δυστύχημα». Είναι ένας ακόμη κρίκος σε μια αλυσίδα που εδώ και χρόνια μεγαλώνει επικίνδυνα. Μια υπενθύμιση ότι, τελικά, στη χώρα αυτή ζούμε περισσότερο από τύχη παρά από ασφάλεια.

Πας στη δουλειά σου και δεν ξέρεις αν θα γυρίσεις.

Βρέχει, σχολάς, παίρνεις τον δρόμο για το σπίτι και δεν ξέρεις αν θα φτάσεις, γιατί ένα ρέμα μπορεί να σε παρασύρει. Το ζήσαμε στη Γλυφάδα, το ζήσαμε στο Άστρος Κυνουρίας, το ζήσαμε με τον πιο σκληρό τρόπο στις πλημμύρες της Μάνδρας, με 25 νεκρούς.

Μπαίνεις σε ένα τρένο και δεν ξέρεις αν θα φτάσεις στον προορισμό σου. Τα Τέμπη δεν ήταν απλώς μια τραγωδία· ήταν η κατάρρευση της βεβαιότητας ότι τα βασικά, η μετακίνηση, η ασφάλεια, η ευθύνη, είναι δεδομένα.

Είσαι στο σπίτι σου και, μέσα σε λίγα λεπτά, μια πυρκαγιά μετατρέπει την καθημερινότητα σε κόλαση. Στο Μάτι, 103 άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί, εγκλωβισμένοι όχι μόνο από τις φλόγες, αλλά από την ανυπαρξία σχεδίου, συντονισμού, πρόληψης.

Φεύγεις για ένα απλό ταξίδι και δεν ξέρεις πού θα σε βρει ο Χάρος. Τα τροχαία στην Ελλάδα δεν είναι «ατυχήματα». Είναι στατιστικές που επαναλαμβάνονται με τέτοια συχνότητα, ώστε να μοιάζουν κανονικότητα.

Όλα αυτά, κατά καιρούς, έκαναν την Ελλάδα πρώτο θέμα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Όχι για επιτεύγματα, όχι για πρόοδο, αλλά για αριθμούς νεκρών. Θλιβερούς αριθμούς. Σαν να πρόκειται για χώρα σε μόνιμη κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Και το πιο ανησυχητικό; Δεν είναι ότι συμβαίνουν. Είναι ότι τα συνηθίζουμε.

Κάθε τραγωδία συνοδεύεται από τα ίδια λόγια: «ανθρώπινο λάθος», «αστοχία», «ακραία φαινόμενα», «θα διερευνηθούν ευθύνες». Κάθε φορά υποσχόμαστε ότι «ποτέ ξανά». Και κάθε φορά, το «ξανά» έρχεται. Με άλλα ονόματα, σε άλλο τόπο, με τον ίδιο πόνο.

Σε μια χώρα τόσο μικρή, δεν υπάρχει περιθώριο για τόσο μεγάλες απώλειες. Δεν υπάρχει δικαιολογία να καταγράφονται τόσοι θάνατοι σε καιρό ειρήνης, σαν να πρόκειται για φυσικό νόμο. Δεν είναι. Είναι αποτέλεσμα παραλείψεων, αδιαφορίας, χρόνιων παθογενειών και μιας επικίνδυνης ανοχής στο «έλα μωρέ».

Η τραγωδία στη Βιολάντα δεν πρέπει να περάσει απλώς στο αρχείο. Γιατί αύριο, αν δεν αλλάξει κάτι ουσιαστικά, κάποιος άλλος θα φύγει για τη δουλειά του και δεν θα γυρίσει. Και θα πούμε ξανά τα ίδια λόγια.

Μόνο που τότε θα είναι πάλι αργά.