Έρευνα: Δημογραφική καθίζηση με αριθμούς-Δραματική επιδείνωση και πολύ μικρή πιθανότητα ανάταξης πριν περάσουν 30 χρόνια

Η αλήθεια είναι ότι κάθε φορά που αναφερόμαστε στο δημογραφικό πρόβλημα  της χώρας τις περισσότερες φορές δεν έχουμε τα πραγματικά νούμερα κατά νου. Η αριθμητική καθίζηση όμως αποκαλύπτει το μέγεθος του ζητήματος. Οπως αναφέρει σε άρθρο του στην ιστοσελίδα της ΕΝΥΠΕΚ ο Αλέξης Μητρόπουλος και όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία που έχει δώσει στη δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ, σωρευτικά από το 2011 έχει και το 2025 οι γεννήσεις είναι 567.777 λιγότερες από τους θανάτους.

Νίκος Γιαννόπουλος

Μέσα, δηλαδή, σε 14 χρόνια, τα οποία βέβαια ταυτίζονται χρονικά με τη μεγάλη οικονομική κρίση αλλά και τις υπόλοιπες κρίσεις που βίωση η χωρα “χάθηκε” μία πολύ μεγάλη πόλη και ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε περισσότερο από μισό εκατομμύριο. Αυτή την την τάξη μεγέθους έχουμε να αντιμετωπίσουμε.

Η έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ επικαλείται εννέα σημαντικούς λόγους για την όξυνση του φαινομένου, λόγους που έχουν να κάνουν με την οικονομική και φορολογική πολιτική των τελευταίων 14 χρόνων.

Αυτοί είναι:

• 1-Η μεταβατική κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων την περίοδο 2015-2022 και η οριστική κατάργησή τους από 1-1-2023 για όλες τις γυναίκες.
• 2-Η κατάργηση ή η δραστική μείωση των περισσότερων οικογενειακών παροχών, για εργαζόμενους και συνταξιούχους.
• 3-Η μείωση ή το «πάγωμα» των μισθών, κυρίως η μείωση του κατώτατου μισθού και η θέσπιση του «υπο-κατώτατου» για τους νέους κάτω των 25 ετών, που ίσχυσε για πολλά χρόνια (2012-2019).
• 4-Η κατάργηση ή η μείωση των τριτεκνικών και πολυτεκνικών επιδομάτων με τη θέσπιση αυστηρών περιουσιακών και εισοδηματικών κριτηρίων.
• 5-Η μειωμένη προστασία των νέων εργαζομένων γυναικών.
• 6-Το περιορισμένο και υπό όρους πλαίσιο χορήγησης γονικών αδειών.
• 7-Η κατάργηση με τον ν. 4093/2012 της ισόβιας σύνταξης πολύτεκνης μητέρας και τέλος
• 8-Η σύμφωνη γνώμη της δικαστικής εξουσίας για την κατάργηση των ευνοϊκών ορίων συνταξιοδότησης για γυναίκες και άνδρες, καθώς και των δικαιωμάτων πολύτεκνων γυναικών, όπως η υπ’αριθ. 719/2018 απόφαση του ΣτΕ που δέχθηκε ως συνταγματική την κατάργηση με τον ν. 4093/2012 της ισόβιας σύνταξης της πολύτεκνης μητέρας ύψους 102 ευρώ τον μήνα.
• 9-Οι φόροι, ο ΕΝΦΙΑ, η υπερφορολόγηση μισθών και συντάξεων, αφού 4 στα 10 ευρώ πηγαίνουν στους φόρους σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η κατάργηση του ΟΕΚ, τα εισοδηματικά-περιουσιακά κριτήρια που στέρησαν από πολλούς δικαιούχους τα οικογενειακά και άλλα επιδόματα και παροχές.

Το κοινωνικό κράτος παραμένει ανύπαρκτο στην Ελλάδα

Πέρα όμως από τους καθαρά οικονομικούς και φορολογικούς λόγους, υπάρχουν αυτοί που έχουν να κάνουν γενικότερα με αυτό που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε κοινωνικό κράτος. Στη μνημονιακή Ελλάδα το κοινωνικό κράτος ξηλώθηκε.

Το όλο σύστημα δεν υποστήριζε σχεδόν καθόλου την απόφαση των νέων ζευγαριών να αποκτήσουν παιδιά. Αντίθετα, θα έλεγε κανείς ότι με την απουσία των σχετικών πολιτικών ήταν σαν να “τιμωρούσε” αυτην την επιλογή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ως προς αυτό ήταν -και δυστυχώς εξακολουθεί να είναι -η έλλειψη θέσων σε δημόσιους παιδικούς σταθμούς. Η προσχολική αγωγή του παιδιού μετατρέπεται έτσι σε “ιδιωτική” υπόθεση ακόμα και για γονείς που δεν συγκαταλέγονται στην κατηγορία των εχόντων και των κατεχόντων. Ελλείψει όμως άλλων λύσεων, αναγκάζονται να βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη.

Τα όποια μέτρα κρατικής αρωγής προς τα νέα ζευγάρια παραμένουν μάλλον αναποτελεσματικά. Ας πάρουμε αυτό του επιδόματος γέννησης ύψου 2000 ευρώ που “διαφημίστηκε” πολύ από την παρούσα κυβέρνηση. 

Είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς ότι καλύπτει, έστω ένα σημαντικό μέρος των αναγκών του παιδιού κατά τα πρώτα χρόνια του. Αν, δε, ο τοκετός έχει γίνει σε ιδιωτικό θεραπευτήριο, τότε το κόστος είναι κατά πολύ μεγαλύτερο του επιδόματος. Θα έλεγε κανείς ότι τα 2000 ευρώ (που καταβάλλονται σε δύο δόσεις) μοιάζουν περισσότερο ως μία συμβολική πράξη παρά ως μία αποτελεσματική πολιτική που λύνει προβλήματα στο πεδίο.

Τα ίδια περίπου θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς για το επίδομα παιδιού του ΟΠΕΚΑ. Είναι βοηθητικό αλλά αν θέλουμε να μιλήσουμε τη γλώσσα της αλήθειας το ύψος του επιδόματος βρίσκεται πολύ πιο κάτω από τις ανάγκες και την οικονομική πραγματικότητα της χώρας σήμερα. Δεν είναι μέτρο στο οποίο μπορείς να βασιστείς πάνω του για να κάνεις οικογένεια.

Ήταν έτσι μάλλον φυσιολογικό (αφού, επί της ουσίας, τίποτα δεν έχει αλλάξει) η ίδια προβληματική εικόνα του δημογραφικού να διατηρηθεί και κατά το 2025.

Αντλούμε και εμείς τα δεδομένα που δημοσιεύει στον επίσημο ιστότοπό της η ΕΝΥΠΕΚΚ. Οι γεννήσεις ήταν 66.532, οι θάνατοι σχεδόν διπλάσιοι (122.914) και κάπως έτσι το 2025 εξελίχθηκε στο χειρότερο έτος για τον αριθμό των γεννήσεων και την πληθυσμιακή εξέλιξη της χώρας τα τελευταία σχεδόν 100 χρόνια.

Σχεδόν ακατόρθωτη η ανάταξη

Ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο (αν και πλέον αυτή η τάση θεωρείται αδύνατο να αντιστραφεί) ο Αλέξης Μητρόπουλος προτείνει μερικά ενδιαφέροντα μέτρα.

Δύο από αυτά είναι το «ξεπάγωμα» των οικογενειακών επιδομάτων του ιδιωτικού τομέα για νέους και νέες εργαζόμενους από το 2012 μέχρι σήμερα αλλά και η πλήρης θεσμική εξομοίωση των τριτεκνικών με τις πολυτεκνικές οικογένειες, αλλά και των μονογονεϊκών με όλες τις άλλες οικογένειες.

Προτείνει επίσης το εφάπαξ επίδομα για κάθε νέα γέννηση να αυξηθεί στα 5000 ευρώ και να μην συνοδεύεται από εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Ακόμα και αν όλα πάνε εξαιρετικά τα επόμενα χρόνια και εφαρμοστούν μέτρα φιλικά ως προς την οικογένεια, η εκτίμηση από τους Ελληνες ερευνητές αναφέρει ότι μπορεί να απαιτηθούν δεκαετίες (35 χρόνια και πάνω) για να αντιστραφεί η κατάσταση σε γενικές γραμμές και όχι μόνο να επιβραδυνθεί η πτώση.

Οπως άλλωστε έχει δείξει έρευνα του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας η υπογεννητικότητα στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλή για δεκαετίες (κάτω από 1,5 παιδιά ανά γυναίκα) και επίσης η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες με περισσότερα από 35 χρόνια πολύ χαμηλής γονιμότητας, περίπου από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 μέχρι σήμερα.

Είναι δηλαδή σαφές ότι το πρόβλημα προϋπήρχε της οικονομικής κρίσης. Απλά με τη μνημονιακή λαίλαπα επιδεινώθηκε δραματικά και το ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων έγινε βαθιά αρνητικό.

Ολη η έκθεση της ΟΝΥΠΕΚΚ εδώ (https://enypekk.gr/2026/01/26/apokalypsi-sok-katerrefsan-oi-genniseis-kai-to-2025)