Πεκίνο: Η “μάχη” ισχύος συνεχίζεται με τον Ζανγκ Γιουσιά-Η πραγματική αιτία για την έρευνα

Η Κίνα εμφανίζεται προς τα έξω ως ένα από τα πιο ελεγχόμενα και σταθερά πολιτικά συστήματα στον κόσμο, όμως πίσω από τη σιωπή και την αυστηρή πειθαρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος εξελίσσεται μια σκληρή εσωτερική αναμέτρηση για την εξουσία. Η απόφαση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ να θέσει υπό έρευνα τον στρατηγό Ζανγκ Γιουσιά, τον μέχρι πρότινος δεύτερο ισχυρότερο αξιωματικό του κινεζικού στρατού, με κατηγορίες για «σοβαρές πειθαρχικές και νομικές παραβιάσεις», θεωρείται από αναλυτές η πιο ηχηρή ένδειξη ότι στο ανώτατο επίπεδο του κινεζικού καθεστώτος διεξάγεται μια βαθιά μάχη ισχύος που μπορεί να επανακαθορίσει την πολιτική ισορροπία στη χώρα.

Σπύρος Σιδέρης

Ο Ζανγκ Γιουσιά κατείχε κομβική θέση στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, το όργανο που στην πράξη ελέγχει τον κινεζικό στρατό και θεωρείται ακόμη ισχυρότερο από την ίδια την κυβέρνηση. Για χρόνια υπήρξε ο στενότερος στρατιωτικός συνεργάτης του Σι Τζινπίνγκ και βασικός αρχιτέκτονας της αναδιοργάνωσης των ενόπλων δυνάμεων. Το γεγονός ότι τέθηκε υπό έρευνα μαζί με στενό του συνεργάτη ερμηνεύεται όχι απλώς ως υπόθεση διαφθοράς, αλλά ως πολιτική εκκαθάριση με σαφή στόχο την απόλυτη εδραίωση της εξουσίας του Σι.

• Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται δυτικά μέσα, τους τελευταίους μήνες κυκλοφορούσαν έντονες φήμες στο Πεκίνο για αυξανόμενη ένταση ανάμεσα στον Σι και τον Ζανγκ. Ο τελευταίος φερόταν ως ένας από τους ελάχιστους στρατιωτικούς ηγέτες που δεν ανήκαν πλήρως στον στενό πυρήνα πιστών του προέδρου. Μάλιστα, σε ορισμένους αντιπολιτευόμενους κύκλους στο εξωτερικό είχε διατυπωθεί ακόμη και ο ισχυρισμός περί υποβόσκουσας στρατιωτικής συνωμοσίας, κάτι που όμως δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ. Η σημερινή εξέλιξη δείχνει μάλλον το αντίθετο: ότι ο Σι έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να απομακρύνει συστηματικά κάθε δυνητικό αντίπαλο στο εσωτερικό του στρατού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το πολιτικό υπόβαθρο των δύο ανδρών. Τόσο ο Σι Τζινπίνγκ όσο και ο Ζανγκ Γιουσιά ανήκουν στην κατηγορία των λεγόμενων «πριγκιπόπουλων», των απογόνων δηλαδή των ιστορικών στελεχών της επανάστασης. Ο πατέρας του Ζανγκ, στρατηγός Ζανγκ Τζονγκσούν, υπήρξε εξέχον στέλεχος του Κόκκινου Στρατού, ενώ ο πατέρας του Σι, Σι Τζονγκσούν, κατείχε επίσης κορυφαίες θέσεις στο καθεστώς του Μάο Τσετούνγκ. Οι δύο οικογένειες γνωρίζονταν εδώ και δεκαετίες, γεγονός που έκανε τη συμμαχία Σι – Ζανγκ να μοιάζει σχεδόν «φυσική». Η ρήξη τους, επομένως, αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό για το εσωτερικό της κινεζικής ελίτ.

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής φέρεται να ήταν η πολιτική απέναντι στην Ταϊβάν. Ο Ζανγκ, με πραγματική εμπειρία μάχης από τον πόλεμο Κίνας – Βιετνάμ, εμφανιζόταν πιο επιφυλακτικός ως προς τη στρατιωτική ετοιμότητα της Κίνας για μια άμεση σύγκρουση.

Αντίθετα, ο Σι προωθεί όλο και πιο επιθετική ρητορική, θεωρώντας την Ταϊβάν κεντρικό στοιχείο της ιστορικής του παρακαταθήκης. Η διαφωνία αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, δεν ήταν απλώς στρατηγική αλλά βαθιά πολιτική: αφορούσε το ποιος τελικά καθορίζει τη γραμμή ασφάλειας της χώρας.

• Η υπόθεση Ζανγκ συγκρίνεται ήδη με ιστορικές εκκαθαρίσεις, όπως εκείνη του Λιν Πιάο το 1971, όταν ο διάδοχος του Μάο κατηγορήθηκε για απόπειρα πραξικοπήματος και σκοτώθηκε στην προσπάθειά του να διαφύγει. Αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις παρόμοιου σεναρίου, η σύγκριση αποτυπώνει το μέγεθος του σεισμού στο εσωτερικό του κινεζικού καθεστώτος.

Ταυτόχρονα, η υπόθεση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς, που ο Σι Τζινπίνγκ έχει μετατρέψει σε βασικό εργαλείο πολιτικού ελέγχου. Από το 2023 έχουν απομακρυνθεί ή διωχθεί κορυφαίοι αξιωματούχοι, όπως οι πρώην υπουργοί Άμυνας Λι Σανγκφού και Γουέι Φενγκχέ, ενώ δεκάδες ανώτατοι αξιωματικοί των Πυραυλικών Δυνάμεων ερευνήθηκαν για σοβαρές παρατυπίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν λόγοι ακόμη και για τεχνικές αστοχίες στα πυρηνικά οπλοστάσια, όπως σκουριά σε σιλό διηπειρωτικών πυραύλων.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι ο Σι δεν περιορίζεται σε μια εκστρατεία ηθικής κάθαρσης, αλλά προχωρά σε μια ευρεία αναδιάρθρωση της στρατιωτικής ελίτ, εξαλείφοντας σταδιακά όλες τις παλαιές ισορροπίες.

Μέσα στον τελευταίο χρόνο, τρία από τα πέντε βασικά μέλη της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής έχουν τεθεί εκτός, ενώ πρόσφατα ανακοινώθηκε και η έρευνα κατά του στρατηγού Λιου Τζενλί. Πλέον, εκτός από τον ίδιο τον Σι, μοναδική σταθερά στο ανώτατο όργανο παραμένει ο στρατηγός Ζανγκ Σενγκμίν, υπεύθυνος για την εσωτερική πειθαρχία.

• Για πολλούς ειδικούς, πρόκειται για τη μεγαλύτερη μετατόπιση ισχύος στο κινεζικό σύστημα μετά το 1989. Ο Σι Τζινπίνγκ αναδεικνύεται σε ηγέτη χωρίς πραγματικούς εσωτερικούς αντιπάλους, σε βαθμό που συγκρίνεται πλέον ανοιχτά με τον ίδιο τον Μάο. Το τίμημα όμως είναι ότι η συλλογική ηγεσία, που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως μηχανισμός σταθερότητας, έχει ουσιαστικά καταργηθεί.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν αφορά μόνο το μέλλον του Ζανγκ Γιουσιά, αλλά το πώς αυτή η συγκέντρωση εξουσίας θα επηρεάσει τη διεθνή συμπεριφορά της Κίνας. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και αβεβαιότητας γύρω από την Ταϊβάν, η απουσία εσωτερικών φρένων μπορεί να καταστήσει το Πεκίνο πιο απρόβλεπτο – και ίσως πιο επικίνδυνο.