ΣΥΡΙΑ: Τι σηματοδοτεί η αλλαγή της αμερικανικής στάσης έναντι των Κούρδων (SDF)

Η δημόσια στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ στις επιχειρήσεις του συριακού στρατού εναντίον των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) σηματοδοτεί μια βαθιά μετατόπιση στο πεδίο της συριακής κρίσης και ταυτόχρονα αναδεικνύει τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για μια δήλωση με ισχυρό πολιτικό και συμβολικό βάρος, καθώς έρχεται να ανατρέψει δεδομένα που για χρόνια θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητα: τη σιωπηρή ή και έμπρακτη αμερικανική στήριξη των κουρδικών δυνάμεων ως βασικού συμμάχου των ΗΠΑ στο έδαφος της Συρίας.

Σπύρος Σιδέρης

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε ανοιχτά τη στήριξή του στις επιχειρήσεις της Δαμασκού κατά των SDF, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Ουάσιγκτον «προσπαθεί να προστατεύσει τους Κούρδους», αλλά μέσα σε ένα διαφορετικό πλέον πλαίσιο.

Οι δηλώσεις αυτές έγιναν μετά από επαφές με τον Σύρο πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σαράα, τον οποίο ο Τραμπ χαρακτήρισε «ισχυρό και αποφασιστικό ηγέτη», υπογραμμίζοντας ότι εργάζεται για τη σταθεροποίηση της χώρας και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων των κοινοτήτων στο πλαίσιο του συριακού κράτους.

• Η ρητορική του Τραμπ δεν περιορίστηκε σε γενικόλογες τοποθετήσεις. Αντίθετα, περιείχε σαφή μηνύματα προς πολλές κατευθύνσεις. Από τη μία, αναγνώρισε τη συμβολή των Κούρδων στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους, εκφράζοντας προσωπικό θαυμασμό για τη μαχητικότητά τους. Από την άλλη, όμως, υπογράμμισε ότι οι SDF έλαβαν «τεράστια χρηματικά ποσά, πετρέλαιο και άλλα ανταλλάγματα», αφήνοντας να εννοηθεί πως η συνεργασία τους με τις ΗΠΑ υπαγορεύτηκε πρωτίστως από ίδια συμφέροντα και όχι από μια σταθερή στρατηγική σύμπλευση.

Στο παρασκήνιο αυτών των δηλώσεων βρίσκεται μια σημαντική εξέλιξη: το προκαταρκτικό πλαίσιο συμφωνίας ανάμεσα στη συριακή κυβέρνηση και τις SDF για το μέλλον της επαρχίας Χασάκα. Σύμφωνα με ανακοινώσεις της συριακής προεδρίας, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε κοινή κατανόηση για την έναρξη μιας διαδικασίας σταδιακής ενσωμάτωσης των κουρδικών δυνάμεων και των διοικητικών τους δομών στο συριακό κράτος. Οι SDF έλαβαν προθεσμία τεσσάρων ημερών για εσωτερικές διαβουλεύσεις, με στόχο τη σύνταξη ενός λεπτομερούς σχεδίου εφαρμογής.

Το σχέδιο προβλέπει ότι, σε περίπτωση συμφωνίας, ο συριακός στρατός δεν θα εισέλθει στα κέντρα των πόλεων Χασάκα και Καμισλί, αλλά θα παραμείνει περιμετρικά, ενώ η παρουσία ενόπλων δυνάμεων στις κουρδικές κοινότητες θα περιοριστεί σε τοπικές δυνάμεις ασφαλείας από κατοίκους της περιοχής. Παράλληλα, εξετάζεται η πλήρης ενσωμάτωση των στρατιωτικών και αστυνομικών δομών των SDF στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών της Συρίας, καθώς και η απορρόφηση των πολιτικών τους θεσμών στον κρατικό μηχανισμό.

• Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η πρόβλεψη για πολιτική εκπροσώπηση. Ο επικεφαλής των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, αναμένεται να προτείνει πρόσωπα για τη θέση του υφυπουργού Άμυνας, για το αξίωμα του κυβερνήτη της Χασάκα, καθώς και για συμμετοχή στο συριακό κοινοβούλιο. Παράλληλα, η Δαμασκός δεσμεύεται για την εφαρμογή του Διατάγματος 13, που αφορά τα γλωσσικά, πολιτιστικά και πολιτικά δικαιώματα των Κούρδων, στο πλαίσιο μιας ενιαίας, πολυεθνοτικής Συρίας.

Τη νέα αυτή πραγματικότητα επιβεβαίωσε και ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος δήλωσε ότι η Δαμασκός είναι πλέον «έτοιμη και ικανή» να αναλάβει τις ευθύνες ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της φύλαξης των κέντρων κράτησης τζιχαντιστών. Ο Μπάρακ ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν συμφέρον σε μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία στη Συρία, τονίζοντας πως η πλήρης ενσωμάτωση των Κούρδων στο συριακό κράτος αποτελεί τον μόνο ρεαλιστικό δρόμο για τη σταθερότητα και την αποτροπή αναβίωσης του Ισλαμικού Κράτους.

• Οι εξελίξεις αυτές, ωστόσο, προκαλούν έντονο προβληματισμό στους κόλπους των κουρδικών κοινοτήτων, καθώς πολλοί φοβούνται ότι το τέλος του αυτόνομου ρόλου των SDF θα σημάνει απώλεια διαπραγματευτικής ισχύος και περιορισμό των κεκτημένων τους. Την ίδια στιγμή, η αμερικανική στροφή αποκαλύπτει μια ευρύτερη αλλαγή στρατηγικής: από την τακτική των επιμέρους συμμαχιών προς μια πραγματιστική αποδοχή της κυριαρχίας της Δαμασκού σε ολόκληρη τη χώρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η στήριξη του Τραμπ στον συριακό στρατό δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή δήλωση, αλλά ένδειξη ότι μια ολόκληρη εποχή στη Συρία κλείνει. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η μετάβαση αυτή θα οδηγήσει σε μια βιώσιμη πολιτική λύση ή αν θα ανοίξει έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας, σε μια χώρα που εδώ και πάνω από μια δεκαετία βρίσκεται στο επίκεντρο των πιο σύνθετων γεωπολιτικών συγκρούσεων της εποχής μας.