Συρία: Γιατί κατέρρευσαν οι συνομιλίες για συμφωνία Δαμασκού–SDF- Οι επιπτώσεις

Οι εξελίξεις στη Συρία εισέρχονται σε μία από τις πιο σύνθετες και επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων ετών, καθώς η αποτυχία της πολιτικής συνεννόησης μεταξύ της Δαμασκού και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) συμπίπτει με κλιμακούμενη στρατιωτική ένταση, γενική επιστράτευση από την κουρδική πλευρά και αυξημένη διεθνή κινητικότητα. Η συνάντηση του ηγέτη των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, με τον Σύρο πρόεδρο Άχμαντ αλ Σαράα δεν οδήγησε στην πολυαναμενόμενη συμφωνία σταθεροποίησης, αλλά αντίθετα λειτούργησε ως καταλύτης για ραγδαίες εξελίξεις στο πεδίο, από τη Ράκα και τη Χασάκα έως τα διπλωματικά κέντρα της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών.

Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες από αραβικές και διεθνείς πηγές, η συνάντηση στη Δαμασκό κατέρρευσε όταν ο Μαζλούμ Άμπντι υπαναχώρησε από δεσμεύσεις που αφορούσαν την ενότητα της συριακής επικράτειας και τη θεσμική ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων στο κρατικό πλαίσιο. Η συριακή ηγεσία απέρριψε κατηγορηματικά αιτήματα για διατήρηση ειδικού καθεστώτος στη Χασάκα, θέτοντας σαφές τελεσίγραφο: είτε πολιτική λύση με όρους κρατικής κυριαρχίας είτε επίλυση διά της ισχύος. Η άρνηση χορήγησης περαιτέρω χρόνου διαβούλευσης σηματοδότησε το τέλος της διαπραγμάτευσης και την είσοδο σε μια νέα, σαφώς πιο σκληρή φάση.

• Η αντίδραση των SDF υπήρξε άμεση και δραματική. Με επίσημη ανακοίνωση, η ηγεσία τους κήρυξε «γενικό συναγερμό» και γενική επιστράτευση, καλώντας άνδρες και γυναίκες από τις κουρδικές περιοχές της βόρειας και ανατολικής Συρίας, αλλά και από την ευρωπαϊκή διασπορά, να συσπειρωθούν απέναντι σε αυτό που χαρακτήρισαν ως υπαρξιακή απειλή. Στον λόγο τους κυριαρχεί η ρητορική της αντίστασης, με σαφείς αναφορές στην εμπειρία του Κομπάνι το 2014 και στην ανάγκη αποτροπής μιας νέας ήττας αντίστοιχης με εκείνη που επεδίωξε το Ισλαμικό Κράτος.

Την ίδια στιγμή, το στρατιωτικό σκηνικό στη Ράκα μεταβάλλεται ραγδαία. Ο συριακός στρατός πέρασε από τη διαπραγμάτευση σε ανοιχτή στρατιωτική προετοιμασία, με πυρά πυροβολικού να πλήττουν περιοχές γύρω από τη φυλακή Αλ-Άκταν και τη βάση της 17ης Μεραρχίας. Τα σημεία αυτά θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, καθώς αποτελούν τα τελευταία προπύργια εκτός πλήρους ελέγχου του κράτους στον άξονα Ράκα–Χασάκα. Η φυλακή Αλ-Άκταν, πρώην βιομηχανική εγκατάσταση του συριακού οργανισμού βάμβακος, έχει μετατραπεί σε κομβικό στρατιωτικό στόχο, ενώ η περιοχή γύρω από τη 17η Μεραρχία φέρει βαρύ συμβολισμό για την εδραίωση της κρατικής εξουσίας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το μέτωπο των φυλακών στη βορειοανατολική Συρία, με επίκεντρο τη φυλακή Αλ-Σαντάντι νότια της Χασάκα. Οι πληροφορίες για διαφυγές κρατουμένων που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος οδήγησαν σε άμεση κινητοποίηση του συριακού στρατού και του υπουργείου Εσωτερικών. Η Δαμασκός κατηγορεί ανοιχτά τις SDF για έλλειψη συνεργασίας και «εργαλειοποίηση της ασφάλειας», προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμέλεια στο συγκεκριμένο ζήτημα συνιστά σοβαρό έγκλημα με διεθνείς προεκτάσεις.

• Μέσα σε αυτό το τεταμένο περιβάλλον, ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε η τηλεφωνική επικοινωνία του Άχμαντ αλ Σαράα με τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη διατήρησης της ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας, καθώς και στη συνέχιση της συνεργασίας κατά του Ισλαμικού Κράτους. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία της προστασίας των δικαιωμάτων του κουρδικού πληθυσμού εντός του συριακού κράτους, σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ κρατικής κυριαρχίας και πολιτικής ενσωμάτωσης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, διά της επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας, κάλεσε σε πλήρη αποκλιμάκωση και σεβασμό της εκεχειρίας, επισημαίνοντας ότι μόνο μια συμπεριληπτική πολιτική μετάβαση μπορεί να αποτρέψει την επιστροφή της χώρας σε νέο κύκλο αποσταθεροποίησης. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές εκκλήσεις μοιάζουν να υποχωρούν μπροστά στη δυναμική του πεδίου.

Η χρονική σύμπτωση της αποτυχίας της συνάντησης Άμπντι–αλ Σαράα, της γενικής επιστράτευσης των SDF και της στρατιωτικής κινητοποίησης στη Ράκα αναδεικνύει το εύθραυστο τρίγωνο πολιτικής, ασφάλειας και διεθνών παρεμβάσεων που διαμορφώνει τη νέα πραγματικότητα στη Συρία.

Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί δεν είναι αν η κρίση κλιμακώνεται, αλλά αν υπάρχει ακόμη χώρος για αναγκαστικό συμβιβασμό ή αν η χώρα οδηγείται σε μια νέα, παρατεταμένη φάση σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.