Πώς το ρήγμα ΗΠΑ-Ευρώπης εξυπηρετεί το Κρεμλίνο

Η τακτική του «διαίρει και βασίλευε» δεν είναι συγκυριακή, αλλά σταθερός άξονας της στρατηγικής του Κρεμλίνου, με απώτερο στόχο τη διάρρηξη της διατλαντικής συνοχής και την αποδυνάμωση της Ευρώπης. Σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων, οι δηλώσεις και οι κινήσεις της Ουάσιγκτον αναζωπυρώνουν φόβους ότι το πολυπόθητο για τη Μόσχα ρήγμα μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Εδώ και χρόνια, η Ρωσία επιχειρεί να υπονομεύσει τους δυτικούς θεσμούς, τους οποίους αντιμετωπίζει ως εμπόδιο στις εδαφικές της φιλοδοξίες και στην επιδίωξη επιστροφής σε μια σφαίρα επιρροής σοβιετικού τύπου. Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται το ΝΑΤΟ, η αποδυνάμωση –ή ακόμη και η διάλυσή του– που αποτελεί διαχρονική ρωσική επιθυμία.

Όπως επισημαίνει το CNN, οι ανησυχίες περί επέκτασης του ΝΑΤΟ αξιοποιήθηκαν από το Κρεμλίνο ως δικαιολογητική βάση για την εισβολή στην Ουκρανία πριν από σχεδόν τέσσερα χρόνια. Σήμερα, το ενδεχόμενο διάρρηξης της δυτικής ενότητας, έπειτα και από τις αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, μοιάζει να προκαλεί σιωπηρή ικανοποίηση στη Μόσχα.

«Η Κίνα και η Ρωσία πρέπει να διασκεδάζουν», σχολίασε χαρακτηριστικά η Κάγια Κάλλας σε ανάρτησή της στο X, μετά τις απειλές Τραμπ για έκτακτους δασμούς σε Ευρωπαίους συμμάχους που αντιτίθενται σε μια αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας.

Επισήμως, τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία απορρίπτουν κατηγορηματικά ότι έχουν εδαφικές βλέψεις στη Γροιλανδία, ενώ ακόμη και ο στρατός της Δανίας υποστηρίζει πως δεν υφίσταται άμεση απειλή εισβολής από τα ανατολικά. Ωστόσο, στη ρωσική κρατική τηλεόραση, σχολιαστές με στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο έσπευσαν να χαιρετίσουν τις κινήσεις Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τες «καταστροφικό πλήγμα στο ΝΑΤΟ» και «πραγματικά τρομερές για τη Ρωσία» – σε εμφανή ειρωνική αντιστροφή.

Η κυρίαρχη ανάγνωση στη Ρωσία

Στη Μόσχα κερδίζει έδαφος η άποψη ότι, με το ΝΑΤΟ να βιώνει τη βαθύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών και τη διατλαντική ενότητα να κλονίζεται, η δυτική στήριξη προς την Ουκρανία θα αποδυναμωθεί. Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε στη Ρωσία στρατηγικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης.

Παρά ταύτα, οι πανηγυρισμοί στο Κρεμλίνο παραμένουν συγκρατημένοι. Η επίσημη αντίδραση της Μόσχας υπήρξε προσεκτική, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να δηλώνει ότι ο Τραμπ, στο ζήτημα της Γροιλανδίας, «ενεργούσε εκτός των κανόνων του διεθνούς δικαίου».

Οι βαθύτερες ανησυχίες του Κρεμλίνου

Ο ενδεχόμενος αμερικανικός έλεγχος της Γροιλανδίας θα μπορούσε να εκληφθεί από τη Μόσχα ως άμεση πρόκληση για τη ρωσική κυριαρχία στην Αρκτική. Όμως οι ανησυχίες του Κρεμλίνου είναι ευρύτερες και αφορούν τη συνολική κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής.

«Μονομερείς και επικίνδυνες ενέργειες συχνά υποκαθιστούν τη διπλωματία», δήλωσε πρόσφατα ο Βλαντιμίρ Πούτιν στην πρώτη του ομιλία για την εξωτερική πολιτική της νέας χρονιάς. «Υπάρχουν εκείνοι που βασίζονται στην αρχή “η δύναμη κάνει το σωστό”», πρόσθεσε, σε μια αιχμή που ερμηνεύθηκε ως έμμεση αναφορά στις ΗΠΑ.

Σε δύσκολη θέση η Μόσχα

Την ίδια στιγμή, το δίκτυο συμμαχιών της Ρωσίας εμφανίζει σημάδια διάβρωσης. Η ανατροπή του φιλορωσικού καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία, τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν, αλλά και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις, αποτέλεσαν διαδοχικά πλήγματα για το Κρεμλίνο.

Παράλληλα, η συζήτηση στην Ουάσιγκτον για την Κούβα –παραδοσιακό σύμμαχο της Ρωσίας– ως επόμενο στόχο αλλαγής καθεστώτος, εντείνει το αίσθημα στρατηγικής περικύκλωσης.

Η Μόσχα, άλλωστε, αμφισβητεί εδώ και χρόνια τη διεθνή τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θεωρώντας την δυτικό εργαλείο με διπλά μέτρα και σταθμά. Έχει αμφισβητήσει ανοιχτά την απαγόρευση του Χάρτη του ΟΗΕ για αλλαγή συνόρων με τη βία και προωθεί ένα μοντέλο όπου οι μεγάλες δυνάμεις διαθέτουν αποκλειστικές σφαίρες επιρροής.

Το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον φαίνεται πλέον να πλησιάζει αυτή την κοσμοθεωρία συνιστά, στα χαρτιά, στρατηγική νίκη για τη Ρωσία. Ωστόσο, το κλίμα στο Κρεμλίνο δεν είναι πανηγυρικό, καθώς επικρατεί φόβος για τη μορφή του απρόβλεπτου και επικίνδυνου νέου κόσμου που διαμορφώνεται.

Όπως έγραψε με εμφανή αγωνία η ρωσική ταμπλόιντ Moskovskij Komsomolets: «Έχουμε την αίσθηση ότι όλα έχουν γίνει κομμάτια».