Βετεράνοι της RAF εκτέθηκαν σε θανατηφόρο τοξίνη στο Ιράκ: Αντιμετωπίζουν καρκίνους, όγκους, αιμορραγίες

Βετεράνοι της RAF αποκαλύπτουν σοβαρά προβλήματα υγείας μετά την υπηρεσία τους στο μολυσμένο εργοστάσιο Qarmat Ali το 2003 στο Ιρακ.

Βρετανοί στρατιώτες αποκαλύπτουν πως δεν τους προσφέρθηκε ποτέ βιολογικός έλεγχος μετά την έκθεσή τους σε θανατηφόρα τοξίνη στο Ιράκ πριν από 20 χρόνια, παρά τις επίσημες οδηγίες που προέβλεπαν το αντίθετο, όπως φέρνει στο φως το Sky News.

Βετεράνοι της RAF που στάλθηκαν στο έντονα μολυσμένο εργοστάσιο επεξεργασίας νερού Qarmat Ali το 2003, αντιμετωπίζουν έκτοτε καρκίνους, όγκους, αιμορραγίες στη μύτη και εξανθήματα.

Το εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο, καθοριστικής σημασίας για την επανεκκίνηση της παραγωγής πετρελαίου του Ιράκ μετά την εισβολή, ήταν καλυμμένο με έντονο πορτοκαλί διχρωμικό νάτριο, μια ιδιαίτερα τοξική καρκινογόνο ουσία.

Εσωτερική επιστολή της υγειονομικής αρχής της RAF που εξασφάλισε το Sky News αποκαλύπτει ότι ο στρατός γνώριζε ήδη από το 2003 τον κίνδυνο καρκίνου και συμβούλευε να προσφερθεί βιολογικός έλεγχος στους στρατιώτες. Ωστόσο, σύμφωνα με τις μαρτυρίες 15 βετεράνων που υπηρέτησαν στο Qarmat Ali, κανείς τους δεν υποβλήθηκε σε έλεγχο ή έλαβε περαιτέρω φροντίδα υγείας.

Πολλοί σήμερα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας, ενώ άλλοι χαρακτηρίζουν την κατάσταση ως «ωρολογιακή βόμβα». Το Υπουργείο Άμυνας επιμένει πως προσφέρθηκε ιατρικός έλεγχος εκείνη την περίοδο και αρνείται να απαντήσει σε αιτήματα για συγγνώμη ή έρευνα σχετικά με τους λόγους έκθεσης των στρατιωτών.

Το εργοστάσιο ήταν γεμάτο σακούλες με χημικά. Ο Pete Lewis, 53 ετών, που υπηρέτησε εκεί, έχει υποβληθεί σε οκτώ ή εννέα επεμβάσεις για αφαίρεση καρκίνου. Φέρει ουλές στο πρόσωπο και μεγάλο μόσχευμα δέρματος στο στήθος λόγω επαναλαμβανόμενου καρκίνου του δέρματος.

Ήταν ένας από περίπου 88 Βρετανούς στρατιώτες που στάλθηκαν στο Qarmat Ali τους πρώτους μήνες του πολέμου στο Ιράκ, με αποστολή τη διαρκή φρούρηση του χώρου. Δεν είναι σαφές αν ο χώρος είχε στρατιωτική αξία ή απλώς θεωρούνταν κρίσιμος για την παραγωγή πετρελαίου.

Η παλιά βιομηχανική εγκατάσταση ήταν γεμάτη ανοιγμένες σακούλες με πορτοκαλί σκόνη, τα περιεχόμενα των οποίων αιωρούνταν στον αέρα. «Ποτέ δεν μας προειδοποίησαν τι ήταν αυτά τα χημικά», λέει ο Jon Caunt. «Τα εισπνέαμε καθημερινά».

Ανεξήγητα συμπτώματα και καθυστερημένες προειδοποιήσεις

Οι στρατιώτες παρέμεναν εκεί υπό θερμοκρασίες έως και 50°C, αντιμετωπίζοντας κινδύνους όπως αυτοσχέδιες εκρηκτικές συσκευές και ταραχές. Ωστόσο, η εμφάνιση αιμορραγιών στη μύτη, εξανθημάτων και ελκών υπέδειξε έναν αόρατο κίνδυνο.

Η απειλή παρέμενε άγνωστη μέχρι που δύο εργαζόμενοι με προστατευτικές στολές και μάσκες αντιασφυξιογόνου τοποθέτησαν μια πινακίδα με νεκροκεφαλή: «Προειδοποίηση. Χημικός κίνδυνος. Απαιτείται πλήρης προστατευτικός εξοπλισμός και αναπνευστήρας. Έκθεση σε διχρωμικό νάτριο».

Ο Andy Tosh, επικεφαλής της ομάδας τότε, περιγράφει το σοκ όλων όταν είδαν την πινακίδα. Ο Tony Watters προσθέτει: «Όταν έφευγες από τον χώρο, η στολή σου ήταν μολυσμένη – ακόμα και ο υπνόσακός σου! Μετέδιδες τη μόλυνση και στους άλλους στον καταυλισμό».

Παρά τις νέες προειδοποιήσεις, οι στρατιώτες παρέμειναν στο χώρο. Όπως λέει ο Tosh: «Ακόμα κι όταν ανέβηκαν οι πινακίδες… μας κράτησαν εκεί. Μας εξέθεσαν συνειδητά».

Γνώση των κινδύνων και ανεπάρκεια μέτρων προστασίας

Μετά την επιστροφή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάποιοι στρατιώτες έλαβαν απλώς ένα φωτοτυπημένο φυλλάδιο για τους κινδύνους του διχρωμικού νατρίου – άλλοι επέστρεψαν στην πολιτική ζωή χωρίς να γνωρίζουν τίποτα για τα πιθανά προβλήματα υγείας.

Το Sky News αποκάλυψε ότι η RAF γνώριζε ήδη τότε πως η έκθεση θα μπορούσε να έχει μακροχρόνιες συνέπειες στην υγεία των στρατιωτών. Η επιστολή της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Υγείας με ημερομηνία 25 Νοεμβρίου 2003, αναφέρει ότι το διχρωμικό νάτριο είναι καρκινογόνος ουσία κατηγορίας Α με ισχυρή συσχέτιση με τον καρκίνο.

Η επιστολή σημείωνε πως μακροχρόνια έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στη μύτη, ερεθισμό των πνευμόνων, δερματίτιδα και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου στους πνεύμονες και τη μύτη. Υπήρχε περιορισμένη επιστημονική μελέτη για τις επιπτώσεις της έντονης δερματικής έκθεσης όπως αυτής που υπέστησαν οι βετεράνοι του Qarmat Ali.

Στα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν περιλαμβανόταν η ταυτοποίηση των εκτεθειμένων ατόμων και η ενημέρωση των ιατρικών φακέλων τους για πιθανή έκθεση. «Να προσφερθεί βιολογικός έλεγχος», ανέφερε η επιστολή – κάτι που κανείς από τους 15 βετεράνους δεν θυμάται να έγινε ποτέ.

Αμερικανική διερεύνηση – Βρετανική αδιαφορία

Τα επόμενα 20 χρόνια πολλοί από τους βετεράνους έχασαν επαφή μεταξύ τους – κάποιοι ίσως αγνοούν ακόμη την έκθεσή τους στην ουσία. Αντίθετα, περίπου 830 Αμερικανοί βετεράνοι, που επίσης υπηρέτησαν εκεί, είχαν πρόσβαση σε εθνική έρευνα που αναγνώρισε πως είχαν εκτεθεί ακούσια σε τοξικά χημικά.

Οι Αμερικανοί μπορούν να λάβουν ειδική στήριξη μέσω του Υπουργείου Υποθέσεων Βετεράνων των ΗΠΑ – κάτι που ακολούθησε μετά τον θάνατο του αντισυνταγματάρχη James Gentry από καρκίνο το 2009. Ο θάνατός του κρίθηκε υπηρεσιακός λόγω έκθεσης σε διχρωμικό νάτριο.

Παρόλο που οι Βρετανοί της RAF παρέμειναν περισσότερο χρόνο στο Qarmat Ali συγκριτικά με τους Αμερικανούς (24 ώρες τη φορά), δεν υπήρξε επίσημη έρευνα ή ειδική στήριξη στο Ηνωμένο Βασίλειο.

“Η ασθένεια μου δεν θα φύγει ποτέ”

Δεκατρείς από τους 15 βετεράνους, σύμφωνα με το Sky News, εμφάνισαν συμπτώματα μετά την αποστολή – τέσσερις διαγνώστηκαν με καρκίνο και ένας με όγκο στον εγκέφαλο. «Ο καρκίνος του δέρματος δεν θα φύγει ποτέ», λέει ο Jim Garth. «Είναι διαχειρίσιμος αλλά πάντα επιστρέφει».

O Pete Lewis, με πολλαπλές επεμβάσεις και μοσχεύματα δέρματος δηλώνει: «Έχω φτάσει πια στο σημείο να μην νοιάζομαι… κάποια στιγμή θα με νικήσει». Ο Jon Caunt συμπληρώνει: «Όλοι μας είμαστε μια ωρολογιακή βόμβα». Το άγχος για τις επιπτώσεις της έκθεσης διέκοψε τη στρατιωτική του σταδιοδρομία ύστερα από σχεδόν 20 χρόνια υπηρεσίας.

“Δεν ξέρουμε τι μας επιφυλάσσει το μέλλον”, λέει εμφανώς συγκινημένος ο Caunt.

“Νιώθουμε προδομένοι” – Καθυστερεί η πολιτική απάντηση

Μετά από σχετικό ρεπορτάζ του Sky News το 2024, κάποιοι βετεράνοι συναντήθηκαν με βουλευτές των Εργατικών στην αντιπολίτευση και τον σημερινό υπουργό Άμυνας John Healey, ο οποίος υποστήριξε ότι πρέπει να λάβουν απαντήσεις στα ερωτήματά τους.

Τον Ιανουάριο πέρσι πραγματοποιήθηκε συνάντηση των βετεράνων Qarmat Ali με την κυβέρνηση στο Westminster. Έναν χρόνο μετά – και πάνω από έναν χρόνο μετά τη δημοσιοποίηση της ιστορίας – δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική ενέργεια για αποκατάσταση ή πρόληψη περαιτέρω κινδύνων για την υγεία τους.

Σε ανακοίνωση προς το Sky News, το Υπουργείο Άμυνας ανέφερε: «Λαμβάνουμε πολύ σοβαρά τις ανησυχίες των βετεράνων που υπηρέτησαν στη φρούρηση του Qarmat Ali το 2003». Μόλις ενημερώθηκαν για πιθανή έκθεση σε διχρωμικό νάτριο έγινε περιβαλλοντική αξιολόγηση· τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα επίπεδα ήταν σημαντικά χαμηλότερα από τα αντίστοιχα όρια του Ηνωμένου Βασιλείου εκείνη τη χρονιά.

Ωστόσο, σε επιστολή προς κάποιους στρατιώτες τον Φεβρουάριο του 2004, το Υπουργείο παραδέχεται πως πριν τον καθαρισμό του χώρου αρκετούς μήνες μετά την ανάπτυξη των Βρετανών ήταν “πιθανόν ότι τα επίπεδα μόλυνσης ήταν υψηλότερα”. Το υπουργείο διαβεβαιώνει ότι όσοι χρειάζονται θεραπεία μπορούν να λάβουν βοήθεια μέσω των υπηρεσιών υγείας των Ενόπλων Δυνάμεων ή άλλων αρμόδιων δομών και ότι οι παθόντες μπορούν να διεκδικήσουν αποζημίωση χωρίς επίρριψη ευθύνης μέσω του War Pensions Scheme.

Παρά τις μαρτυρίες δεκάδων βετεράνων που δηλώνουν πως δεν υποβλήθηκαν ποτέ σε εξέταση, το υπουργείο συνεχίζει να υποστηρίζει ότι όλοι όσοι ενδέχεται να έχουν εκτεθεί εντοπίστηκαν και ενημερώθηκαν για ιατρικό έλεγχο.

Ο Tony Watters κάλεσε δημόσια τον πρωθυπουργό να συναντήσει την ομάδα των πρώην στρατιωτικών: «Είμαστε εργατική τάξη, πρώην στρατιώτες που θέσαμε τη ζωή μας σε κίνδυνο κι όμως μας αγνοείτε», είπε απευθυνόμενος στον Sir Keir Starmer. «Ελάτε να μας μιλήσετε και κάντε κάτι επιτέλους για όσους ήμασταν εκεί». Ζήτησε πλήρη διερεύνηση για τα αίτια της έκθεσης αλλά και ενέργειες πριν να είναι πολύ αργά.

«Νιώσαμε προδομένοι τότε στο Qarmat Ali», καταλήγει ο Garth, «και εξακολουθούμε να νιώθουμε προδομένοι σήμερα».

Πηγή