Ιράν: Τουλάχιστον 5.000 νεκροί στις διαδηλώσεις-”Το κοινωνικό συμβόλαιο έχει σπάσει”

Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι τοπικές Αρχές επαλήθευσαν πως τουλάχιστον 5.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις των προηγούμενων ημερών στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων περίπου 500 ατόμων από το προσωπικό ασφαλείας, κατηγορώντας «τρομοκράτες και ένοπλους ταραξίες» για τη δολοφονία «αθώων Ιρανών».

Ο αξιωματούχος, ο οποίος αρνήθηκε να κατονομαστεί λόγω της «ευαισθησίας του ζητήματος», δήλωσε επίσης στο Reuters ότι μερικές από τις πιο σφοδρές συγκρούσεις και ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων, σημειώθηκαν στις ιρανικές κουρδικές περιοχές στο βορειοδυτικό Ιράν, μια περιοχή όπου οι Κούρδοι αυτονομιστές έχουν δραστηριοποιηθεί και όπου οι εξάρσεις ήταν από τις πιο βίαιες σε προηγούμενες περιόδους αναταραχής.

Το κοινωνικό συμβόλαιο έχει ”σπάσει οριστικά”

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι τελευταίες διαδηλώσεις αποκάλυψαν πως το κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην Ισλαμική Δημοκρατία και τον λαό της έχει ανεπανόρθωτα διαρραγεί.

Το κράτος απέτυχε όχι μόνο να προστατεύσει τους πολίτες του από εξωτερικές απειλές, να προσφέρει οικονομική ευημερία ή πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες, αλλά απέδειξε επανειλημμένα ότι είναι πρόθυμο να χρησιμοποιήσει ακραία βία για να τους φιμώσει.

Το κοινωνικό συμβόλαιο ήταν ήδη εύθραυστο. Πλέον έχει “καταστραφεί για πάντα”, όπως εκτιμά ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft. Αν και μετά τις διαδηλώσεις του 2022 υπήρξαν μικρά κέρδη, όπως η χαλάρωση των κανόνων για τη μαντίλα, η σημερινή εξέγερση είναι διαφορετική, κυρίως λόγω της πρωτοφανούς αγριότητας της καταστολής.

Για πολλούς Ιρανούς, τίποτα λιγότερο από μια ριζική αλλαγή δεν αρκεί. Και αυτό είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.

Επί δεκαετίες, ο Αλί Χαμενεΐ και ο εκτεταμένος μηχανισμός ασφαλείας του έχουν συντρίψει συστηματικά κάθε εσωτερική αντιπολίτευση που θα μπορούσε να απειλήσει σοβαρά την εξουσία τους.

Πρόσωπα όπως ο πρώην υφυπουργός Εσωτερικών Μοσταφά Τατζζαντέ ή η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης ακτιβίστρια Νάργκες Μοχαμαντί πέρασαν χρόνια στη φυλακή επειδή αμφισβήτησαν το σύστημα εκ των έσω.

Even the lowest estimates of the death toll in Iran’s wave of protests suggest the episode is one of the deadliest of its kind anywhere in decades. https://t.co/bEM8OSQuDE pic.twitter.com/SA4FedFGxL

— The Wall Street Journal (@WSJ) January 17, 2026

Αν ποτέ προκύψει ουσιαστική αλλαγή, είναι πιθανότερο να προέλθει από τους ίδιους τους μηχανισμούς εξουσίας και ασφάλειας που ωφελήθηκαν περισσότερο από το καθεστώς, παρά από τον μεταρρυθμιστικό χώρο που έχει σταδιακά αποδυναμωθεί.

Διαδηλώσεις στην Τεχεράνη

«Το πιο πιθανό σενάριο είναι μια παραλλαγή του ίδιου καθεστώτος, μέσω στοιχείων που προέρχονται από το εσωτερικό του», λέει ο Πάρσι. «Άλλο είναι να αποκεφαλίσεις την κορυφή. Ο μηχανισμός ασφαλείας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Δεν αποδομείται εύκολα».

Καμία βιώσιμη αντιπολίτευση

Εκτός Ιράν, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο θολή. Οι αντιπολιτευτικές ομάδες της διασποράς παραμένουν βαθιά διχασμένες. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη, έχει επανεμφανιστεί ως πιθανό πρόσωπο συσπείρωσης.

Ο ίδιος επιμένει ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μεταβατικός ηγέτης, οδηγώντας τη χώρα σε μια δημοκρατική και ευημερούσα πορεία.

Όμως, μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες εξορίας, δυσκολεύτηκε να οικοδομήσει μια ευρεία, πολυσυλλεκτική συμμαχία ή να παρουσιάσει ένα σχέδιο αλλαγής που να μη βασίζεται στην αμερικανική παρέμβαση. Επιπλέον, δεν είναι καν η προτιμώμενη επιλογή του Τραμπ για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Thousands of Iranian tech workers in Silicon Valley call for urgent action in Iran https://t.co/0tcyDjyiMF pic.twitter.com/YbDcV4UUBi

— New York Post (@nypost) January 18, 2026

Οι περισσότεροι ηγέτες της αντιπολίτευσης βρίσκονται εκτός Ιράν και «δεν έχουν κάνει τη δουλειά πεδίου», λέει η Ντίνα Εσφαντιαρί, επικεφαλής για τη Μέση Ανατολή στο Bloomberg Economics, προσθέτοντας ότι πρόσωπα όπως ο Παχλαβί «είναι εξαιρετικά διχαστικά και θα χώριζαν βαθιά τους Ιρανούς».

Αυτή η αβεβαιότητα βαραίνει πολλούς Ιρανούς, καθώς αναρωτιούνται μέχρι πού μπορούν να φτάσουν διεκδικώντας την αλλαγή. Ένας ακόμη φόβος είναι μήπως η πτώση του καθεστώτος οδηγήσει στη διάλυση του ίδιου του ιρανικού κράτους.

Με την έντονη εθνοτική και περιφερειακή ποικιλομορφία της χώρας και με ομάδες που ήδη μιλούν ανοιχτά για απόσχιση, ο κίνδυνος κατακερματισμού είναι υπαρκτός.

What happened in Iran is the largest and most lethal state massacre in modern history of the world after the Second World War. Even the 1989 Tiananmen crackdown had fewer casualties than what ayatollahs did to the Iranian protestors.

And for the record, 12,000 is a conservative… pic.twitter.com/l92lk1SJvH

— سیامک جوادی | Siamak Javadi (@SiamakJavadi) January 15, 2026

Είναι πιθανό να είναι απλώς θέμα χρόνου μέχρι να ξεσπάσει ένα νέο κύμα διαδηλώσεων. Και όπως γνωρίζουν καλά οι ηγέτες στην Τεχεράνη, η επανάσταση του 1979 ήταν και αυτή το αποτέλεσμα ενός πολύμηνου κινήματος που άλλοτε φούντωνε και άλλοτε υποχωρούσε, μέχρι να ανατρέψει τελικά το καθεστώς του Σάχη.