Αποκάλυψη Washington Post: Το παρασκήνιο της ανατροπής Μαδούρο στη Βενεζουέλα

Αποκαλυπτικά έγγραφα και διπλωματικό παρασκήνιο με Ρωσία, Κατάρ και Βατικανό πριν την αμερικανική επιχείρηση στην Βενεζουέλα για την σύλληψη/αρπαγή του Μαδούρο δημοσιεύει η  η Washington Post.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, δεύτερος στην ιεραρχία του Βατικανού και έμπειρος διπλωμάτης, κάλεσε επειγόντως τον Μπράιαν Μπερτς, πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγία Έδρα, ζητώντας λεπτομέρειες για τα αμερικανικά σχέδια στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που αποκαλύπτει η Washington Post.

Ο Παρολίν ρώτησε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στοχεύσουν μόνο τους διακινητές ναρκωτικών ή αν η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος. Ο ίδιος παραδέχθηκε πως ο Νικολάς Μαδούρο έπρεπε να φύγει, αλλά προέτρεψε τις ΗΠΑ να του προσφέρουν διέξοδο.

Για μέρες, ο Ιταλός καρδινάλιος αναζητούσε επαφή με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσπαθώντας να αποτρέψει αιματοχυσία και αστάθεια στη Βενεζουέλα. Στη συνομιλία του με τον Μπερτς, ο Παρολίν ανέφερε πως η Ρωσία ήταν έτοιμη να χορηγήσει άσυλο στον Μαδούρο και ζήτησε από τους Αμερικανούς υπομονή για να τον πείσουν να αποδεχτεί την πρόταση.

«Αυτό που προτάθηκε στον Μαδούρο ήταν να φύγει και να απολαύσει τα χρήματά του», ανέφερε γνώστης της ρωσικής προσφοράς. «Ο Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».

Όμως τα σχέδια δεν ευοδώθηκαν. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις σε επιχείρηση που στοίχισε τη ζωή σε περίπου 75 ανθρώπους, πριν μεταφερθούν στη Νέα Υόρκη για κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών.

Αποτυχημένες προσπάθειες διαμεσολάβησης πριν την επέμβαση

Η συνάντηση στο Βατικανό, που αποκαλύπτεται τώρα, ήταν μία από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες – από ΗΠΑ, Ρωσία, Κατάρ, Τουρκία, την Καθολική Εκκλησία και άλλους – για εξεύρεση ασφαλούς εξόδου για τον Μαδούρο πριν τη σαββατιάτικη αμερικανική επιχείρηση σύλληψής του.

«Είναι απογοητευτικό που μέρη μιας εμπιστευτικής συζήτησης διέρρευσαν χωρίς να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό της περιεχόμενο», ανέφερε το γραφείο Τύπου του Βατικανού στην Post. Εκπρόσωπος του Μπερτς παρέπεμψε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα.

Το ρεπορτάζ βασίζεται σε συνεντεύξεις με σχεδόν 20 πηγές, πολλές ανώνυμες λόγω ευαίσθητων πληροφοριών. Αποκαλύπτονται νέες λεπτομέρειες για τις διεθνείς προσπάθειες εξορίας του Μαδούρο και την επιλογή των ΗΠΑ να συνεργαστούν με τη νυν αντιπρόεδρο αντί της επί χρόνια στηριζόμενης αντιπολίτευσης.

Τις εβδομάδες πριν την επιχείρηση, ο Μαδούρο – πρώην οδηγός λεωφορείου και ένας από τους τελευταίους λατινοαμερικάνους «καουντίγιο» – φαινόταν να αγνοεί τον κίνδυνο. Παρά τα χτυπήματα αμερικανικών πολεμικών πλοίων κατά ύποπτων σκαφών στα παράλια της Βενεζουέλας και τη σκλήρυνση της αμερικανικής ρητορικής, απέρριψε διαδοχικές προτάσεις διαφυγής.

Οι προσπάθειες εξασφάλισης εξόδου συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Ο δικτάτορας έλαβε τελική προειδοποίηση λίγες μέρες πριν τη σύλληψη, αλλά αρνήθηκε κάθε συμβιβασμό.

«Δεν δεχόταν τη συμφωνία», είπε γνώστης των διαπραγματεύσεων. «Απλώς παρακολουθούσε την κρίση να κλιμακώνεται».

Η επιλογή Ροντρίγκες ως διάδοχος

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ προσανατολίζονταν στην αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες. Ήταν εντυπωσιακή μεταστροφή για τον Τραμπ που στην πρώτη θητεία είχε επιβάλει κυρώσεις στη Ροντρίγκες και τον αδελφό της Χόρχε Ροντρίγκες.

Η στροφή αυτή ενισχύθηκε από πρόσφατη απόρρητη έκθεση της CIA που συμπέρανε πως οι πιστοί του Μαδούρο είχαν περισσότερες πιθανότητες να ελέγξουν τη χώρα μετά την ανατροπή του παρά η αντιπολιτευόμενη Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Το περιεχόμενο της έκθεσης μεταφέρθηκε στον Τραμπ από τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ.

Σύντομα ο Τραμπ κατέληξε στην επιλογή Ροντρίγκες ως διάδοχο κατόπιν εισήγησης των επικεφαλής πληροφοριών και ασφάλειας.

Παρά το δημόσιο προφίλ της ως φλογερής τσαβίστα, σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις εμφανιζόταν διαφορετική – ακόμα και φιλική προς τις ΗΠΑ. «Δεν ήταν αντι-αμερικανίστρια· είχε ζήσει στη Σάντα Μόνικα ως φοιτήτρια», σημείωσε συνομιλητής της.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ροντρίγκες γνώριζε το σχέδιο απομάκρυνσης Μαδούρο ή ότι ενημερώθηκε εκ των προτέρων πως θα γινόταν διάδοχος. «Θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο να της κοινοποιηθεί οτιδήποτε πριν την επιχείρηση», τόνισε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Η παρανόηση των μηνυμάτων από Ουάσιγκτον

Ο ίδιος ο Μαδούρο παρεξήγησε τα σήματα από τις ΗΠΑ. Θεώρησε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ το Νοέμβριο πήγε καλά, ενώ στην πραγματικότητα είχε λάβει τελεσίγραφο: «Μπορείς να φύγεις εύκολα ή δύσκολα», όπως είπε ανώτατος αξιωματούχος.

Ο Τραμπ προσκάλεσε ακόμη τον Μαδούρο στην Ουάσιγκτον προσφέροντας ασφαλή δίοδο για συνομιλίες. Ο Μαδούρο αρνήθηκε, υπολογίζοντας ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές κι έτσι θα διατηρούσε την εξουσία του.

«Χόρευε», σχολίασε γνώστης των εξελίξεων. «Όχι πια».

Bατικανό και Ρωσία στον διπλωματικό μαραθώνιο

Το Βατικανό έχει μακρά ιστορία διαμεσολάβησης με τη διεθνώς απομονωμένη κυβέρνηση της Βενεζουέλας. Πριν μια δεκαετία απέτυχε σε συμφωνία μεταξύ Μαδούρο και αντιπολίτευσης. Πρόσφατα επεδίωξε διάλογο μέσω ανώτατων κληρικών ενώ ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ είχε προειδοποιήσει κατά της χρήσης βίας από τις ΗΠΑ.

«Πιστεύω πως η βία δεν φέρνει ποτέ νίκη», δήλωσε ο Λέων το Νοέμβριο αναφερόμενος στις κινήσεις αμερικανικών πλοίων προς τη Βενεζουέλα. «Το κλειδί είναι ο διάλογος».

Ο Παρολίν είχε υπηρετήσει ως παπικός νουντσιος στο Καράκας και είχε εμπλακεί ως μεσολαβητής μεταξύ Τραμπ-Ουκρανίας-Ρωσίας. Για τη Μόσχα, η Βενεζουέλα αποτελεί σημαντικό στρατηγικό σημείο στη Λατινική Αμερική – ήδη από το 1999 όταν ο Τσάβες προχώρησε σε μεγάλες αγορές ρωσικών όπλων και έλαβε σημαντικά δάνεια.

Στη συνάντηση της 24ης Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν είπε στον Μπερτς ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να δεχθεί τον Μαδούρο αλλά κυκλοφορούσε επίσης φήμη πως η Βενεζουέλα αποτελούσε διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες για την Ουκρανία: «Η Μόσχα θα εγκατέλειπε τη Βενεζουέλα αν ικανοποιούνταν στο ουκρανικό».

Aναλυτές εκτιμούν ότι η ρωσική υποστήριξη προς τη Βενεζουέλα έχει μειωθεί καθώς το ενδιαφέρον στράφηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα δάνεια σταμάτησαν το 2018 ενώ η σχέση θεωρείται πλέον περισσότερο ιδεολογική παρά ουσιαστική.

Kρίσιμες αποφάσεις λίγο πριν την επέμβαση

Η προσφορά ασύλου προς τον Μαδούρο ήρθε σε μια περίοδο που η Μόσχα επιδίωκε επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ και ευνοϊκή συμφωνία για την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν εκτίμησε ότι ο Μαδούρο ίσως ήταν διατεθειμένος να παραιτηθεί μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2024 – οι οποίες θεωρήθηκαν ευρέως νοθευμένες – αλλά μεταπείστηκε υπό τον φόβο για τη ζωή του από τον εσωτερικών υποθέσεων υπουργό Ντιοσδάδο Καμπέγιο.

Γνώστης της ρωσικής πρότασης ανέφερε ότι η Μόσχα ήταν διατεθειμένη να προσφέρει άσυλο και στους στενούς συνεργάτες του Μαδούρο· ωστόσο εκείνος επέμεινε πιστεύοντας πως οι ΗΠΑ δεν θα τολμούσαν στρατιωτική επέμβαση.

Επιπλέον παράγοντας ήταν ότι πολλοί στην Ουάσιγκτον πίστευαν πως ο Μαδούρο δεν θα δεχόταν άσυλο στη Ρωσία επειδή δεν θα είχε πρόσβαση στα κεφάλαια που είχε φυγαδεύσει στο εξωτερικό μέσω εμπορίου χρυσού.

Ο Παρολίν πρότεινε οι ΗΠΑ να θέσουν προθεσμία για έξοδο του Μαδούρο με εγγυήσεις για την οικογένειά του· εξέφρασε πάντως μεγάλη απορία για τη στρατηγική των Αμερικανών στη χώρα ζητώντας υπομονή και αυτοσυγκράτηση.

Ωστόσο ο Λευκός Οίκος αποφάσισε πως η αναμονή τελείωσε.

Nέα εποχή με Ροντρίγκες στην εξουσία

Η Ροντρίγκες, κόρη αριστερού που πέθανε υπό κράτηση των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας, ανέβηκε στα υψηλά κλιμάκια επί Μαδούρο κι έγινε βασικό στέλεχος στον στενό πυρήνα εξουσίας.

Ως υπουργός πετρελαίου υπήρξε βασική απεσταλμένη σε ευαίσθητες αποστολές προς Τουρκία και Κατάρ· παράλληλα έγινε αξιόπιστη συνεργάτιδα ξένων επενδυτών αλλά συνέβαλε επίσης στην παγίωση αυταρχικού μοντέλου διακυβέρνησης υπό τον Μαδούρο.

Τα τελευταία χρόνια κέρδιζε εμπιστοσύνη επιχειρηματιών επαναδιαρθρώνοντας την οικονομία με νέα ομάδα συνεργατών – ανάμεσά τους οικονομολόγοι από το πρώην κυβερνητικό επιτελείο Κορέα στο Εκουαδόρ.

Δέχθηκε εσωτερικές αντιστάσεις από τη σύζυγο του Μαδούρο Σίλια Φλόρες αλλά και σκληρούς τσαβίστες που είχαν ωφεληθεί από το υπάρχον σύστημα εξουσίας.

Στελέχη της Chevron – μοναδικής αμερικανικής εταιρείας που λειτουργεί νόμιμα λόγω κυρώσεων – είχαν μηνιαίες συναντήσεις μαζί της μεταφέροντας θετικές εντυπώσεις προς τις ΗΠΑ ακόμη και επί διοίκησης Μπάιντεν· όπως ανέφερε πρώην διπλωμάτης «το μοντέλο Chevron λειτουργεί γιατί η Ροντρίγκες εκπληρώνει τις απαιτήσεις τους».

Επιχειρηματίες στη Βενεζουέλα άρχισαν να πιέζουν υπέρ της ώστε να οδηγήσει πολιτική μετάβαση – μια συναίνεση που φαίνεται πως έγινε δεκτή στην Ουάσιγκτον σύμφωνα με γνώστη των εξελίξεων εντός κυβέρνησης Μαδούρο.

Kρίσιμος ρόλος Κατάρ & ανεπίσημοι διαμεσολαβητές

Η αντιπρόεδρος αναδύθηκε ως αποτελεσματική διαχειρίστρια στις συνομιλίες με το Κατάρ – σημαντικό μέλος του OPEC και βασικό ενδιάμεσο τα τελευταία χρόνια για τη Βενεζουέλα.

Κατά Αμερικανού αξιωματούχου επί Μπάιντεν, το Κατάρ είχε εκφράσει «έντονη απογοήτευση» καθώς ο Μαδούρο ακύρωνε όσα συμφωνούνταν στις διαβουλεύσεις· κατά τους Καταριανούς αν συμφωνήσει κάτι η Ροντρίγκες «το υλοποιεί πάντα» κι έτσι θεώρησαν πρώτοι αυτήν καταλληλότερη διάδοχο σε περίπτωση αποχώρησης Μαδούρο.

Στις αρχές 2025 ειδικός απεσταλμένος Τραμπ, ο Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαβουλεύσεις – άλλοτε με βοήθεια Κατάρ κι άλλοτε μέσω απευθείας επαφών με τον Χόρχε Ροντρίγκες. Οι προτάσεις των ΗΠΑ για έξοδο του Μαδούρο απορρίφθηκαν επανειλημμένα από τους Βενεζουελάνους συνομιλητές τους.

Σε κάποια φάση προτάθηκε ο Μαδούρο να παραιτηθεί αλλά να παραμείνει στη χώρα υπό πρωθυπουργία Ροντρίγκες – όμως δεν τέθηκε ποτέ επίσημα ως σοβαρή λύση. Ως τα τέλη καλοκαιριού έγινε σαφές πως ο Ρούμπιο – γνωστός υπέρμαχος σκληρών μέτρων έναντι Βενεζουέλας – αναλάμβανε πλέον τον φάκελο εγκαταλείποντας τη διπλωματική προσέγγιση Γκρένελ.

Aπόπειρες ανεπίσημων αποστολών & τελεσίγραφα στον Μαδούρο

Σε συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο στις 2 Οκτωβρίου συζητήθηκαν περαιτέρω πιέσεις κατά Μαδούρο πέραν των στρατιωτικών χτυπημάτων που είχαν ήδη κοστίσει πάνω από 100 ζωές στην Καραϊβική και Ανατολικό Ειρηνικό.

Παράλληλα ανεπίσημοι ενδιάμεσοι κάλυψαν το διπλωματικό κενό – ανάμεσά τους ο βραζιλιάνος μεγιστάνας Joesley Batista που ταξίδεψε στο Καράκας στα τέλη Νοεμβρίου επιχειρώντας προσωπικά να πείσει τον Μαδούρο να εγκαταλείψει την εξουσία έναντι ασύλου σε Τουρκία ή άλλη χώρα (μια πρόταση σε ισχύ ήδη από τον Νοέμβριο).

Ωστόσο τόσο ο ίδιος όσο κι η σύζυγός του απέρριψαν αγανακτισμένοι κάθε τέτοια πρόταση σύμφωνα με τρεις γνώστες των συζητήσεων· όπως δήλωσε δημόσια ο Ρούμπιο μαζί με τον Τραμπ στο Mar-a-Lago «ο Νικολάς Μαδούρο είχε πολλές ευκαιρίες αλλά προτίμησε να παίξει παιχνίδια».

Aμφιβολίες για την αντιπολίτευση & η στάση των στρατιωτικών

O Batista λειτούργησε ως ανεπίσημος ενδιάμεσος μεταφέροντας στις ΗΠΑ τα συμπεράσματά του μετά το ταξίδι χωρίς όμως επίσημη εντολή· μεταξύ άλλων ζητήθηκε πρόσβαση σε σπάνια μέταλλα κι ενεργειακά κοιτάσματα καθώς κι απομάκρυνση κάθε δεσμού με την Κούβα ως όρος εξορίας του Μαδούρο σύμφωνα με πρόσωπο παρόν στη συνάντηση.

Η ίδια η Ροντρίγκες γνώριζε βάσει Συντάγματος ότι θα αναλάμβανε προσωρινή πρόεδρος σε περίπτωση ξαφνικής αποχώρησης ή σύλληψης του Μαδούρο αλλά κάθε φορά που άνοιγε τέτοια συζήτηση γινόταν φανερά αμήχανη σύμφωνα με πηγές κοντά στην κυβέρνηση· τελικά όμως δεν είχε λόγο στις εξελίξεις.

Mειούμενη εμπιστοσύνη στην αντιπολίτευση & οι νέοι συσχετισμοί ισχύος

Καθώς ενισχυόταν το σενάριο συνεργασίας με τη Ροντρίγκες, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχασαν σταδιακά την εμπιστοσύνη τους στην προοπτική κυβέρνησης υπό τη νικήτρια Νόμπελ Ειρήνης 2025 κ.Ματσάδο (την πλέον προβεβλημένη φιγούρα της αντιπολίτευσης).

Στελέχη επιχειρήσεων κι ακόμη και μέλη της ίδιας της αντιπολίτευσης είχαν ενημερώσει τις ΗΠΑ πως η ομάδα της δεν είχε καταφέρει ουσιαστική διείσδυση στις ένοπλες δυνάμεις — καθοριστικός παράγοντας σταθερότητας — ενώ ταυτόχρονα εξέφρασαν ανησυχίες ότι μια κυβέρνηση υπό τη δική της καθοδήγηση θα δυσκολευόταν σοβαρά στη διαχείριση κρίσεων αν έφευγε ξαφνικά ο Μαδούρο χωρίς συναίνεση στρατιωτικών/παλιών τσαβίστας αξιωματούχων (σύμφωνα με νέα κυβερνητικά έγγραφα).

Οι σύμβουλοι της ομάδας αυτής καθησύχαζαν τους Αμερικανούς λέγοντας ότι δεν σχεδιάζουν μαζικές εκκαθαρίσεις στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων ή γενικότερα στο καθεστώς — ωστόσο ξεκαθάριζαν πως κορυφαίοι αξιωματούχοι δεν θα είχαν θέση σε νέα κυβέρνηση.

Άλλοι συνομιλητές εξέφρασαν σκεπτικισμό ακόμη και γι’ αυτές τις επαφές λέγοντας πως δεν υπήρχαν ουσιαστικές συνομιλίες ούτε επηρεασμός στρατηγικών παικτών.

Στα ίδια έγγραφα καταγράφεται πρόβλεψη πως αν ξαφνικά φεύγει μόνο ο αρχηγός (Μαδούρο) ενώ παραμένουν άλλοι τσαβίστας αξιωματούχοι τότε πιθανότερη είναι συνέχιση αυταρχικού μοντέλου ώστε οι ίδιοι να προστατεύσουν τα συμφέροντα/περιουσίες τους.

Η ίδια η ομάδα της κ.Ματσάδο αρνήθηκε σχόλιο μετά τα γεγονότα ενώ εκείνη προσπάθησε συμβολικά να καθησυχάσει τον Τραμπ προσφέροντάς του ακόμη και το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης — κάτι που εκείνος χαρακτήρισε μεγάλη τιμή δηλώνοντας δημόσια ότι περιμένει συνάντηση μαζί της στην Ουάσιγκτον.

Πηγές κοντά στον Λευκό Οίκο υποστηρίζουν μάλιστα πως αυτή η επιλογή βάρυνε αρνητικά υπέρ της στροφής προς τη Ροντρίγκες.

Μετά τη σύλληψη/ανατροπή του πρώην προέδρου σημειώθηκαν συλλήψεις δημοσιογράφων κι απλών πολιτών καθώς κι αυξημένα σημεία ελέγχου παραστρατιωτικών — ένδειξη ισχύος Καμπέγιο που ελέγχει υπηρεσίες πληροφοριών/αστυνομίας.

Παρόλα αυτά οι Αμερικανοί δηλώνουν αισιοδοξία επικαλούμενοι πρόσφατες απελευθερώσεις πολιτικών κρατουμένων κι έναρξη εξαγωγής πετρελαίου προς τις ΗΠΑ — ενώ σημειώνεται στενή συνεργασία μεταξύ νέας αρχής (Ροντρίγκες) και κύριων συνομιλητών (Ρούμπιο).</br />

«Το μάθημα», σχολιάζει άνθρωπος κοντά στην κυβέρνηση πρώην προεδρίας, «είναι ότι δεν μπορεί κανείς να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα χωρίς τους τσαβίστας».

Από το Βατικανό πάντως, την Παρασκευή ο Λέων εξέφρασε ανησυχία μήπως «μια διπλωματία διαλόγου αντικαθίσταται από μια διπλωματία βίας».

«Ο πόλεμος επέστρεψε στη μόδα» προειδοποίησε — «και ένα πάθος για πόλεμο εξαπλώνεται».