Ιράν: Τουλάχιστον 25 νεκροί και 1.000 συλλήψεις στις διαδηλώσεις- Κλιμακώνεται η ένταση

Σε αιματηρό απολογισμό οδηγούνται οι διαδηλώσεις που συγκλονίζουν το Ιράν τις τελευταίες ημέρες, καθώς τουλάχιστον 25 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα στις πρώτες εννέα ημέρες κινητοποιήσεων, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι διαμαρτυρίες ξέσπασαν στο παζάρι της Τεχεράνης, με αφορμή τη ραγδαία υποτίμηση του ιρανικού νομίσματος και την εκρηκτική άνοδο του πληθωρισμού, που συνθλίβουν τα εισοδήματα χιλιάδων πολιτών.

Όπως μεταδίδει το Reuters, οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν μεν το βάθος της οικονομικής κρίσης, ωστόσο αποδίδουν την έκταση των κινητοποιήσεων σε «ξένα δίκτυα υποκίνησης». Την Τρίτη, ο αρχηγός της ιρανικής αστυνομίας εμφανίστηκε αποφασισμένος να «αντιμετωπίσει μέχρι τέλους τους ταραξίες», στέλνοντας σαφές μήνυμα σκλήρυνσης της στάσης των δυνάμεων ασφαλείας.

Από την οικονομία στην πολιτική αμφισβήτηση

Οι κινητοποιήσεις των καταστηματαρχών συνεχίστηκαν και την Τρίτη στο παζάρι της Τεχεράνης, με περίπου 150 άτομα να διαδηλώνουν, σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, θέτοντας αμιγώς οικονομικά αιτήματα. Ωστόσο, παρά τον αρχικό οικονομικό χαρακτήρα, σε αρκετές περιπτώσεις οι διαμαρτυρίες εξελίχθηκαν σε ανοιχτή πολιτική αμφισβήτηση, με συνθήματα κατά της θρησκευτικής ηγεσίας της χώρας.

Οι κινητοποιήσεις έχουν επεκταθεί σε πόλεις του δυτικού και νότιου Ιράν, χωρίς ωστόσο –μέχρι στιγμής– να λαμβάνουν τη μαζικότητα των διαδηλώσεων του 2022–2023, που είχαν πυροδοτηθεί από τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι, υπό κράτηση της αστυνομίας ηθών.

Βαρύς απολογισμός και εκατοντάδες συλλήψεις

Η κουρδική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw κάνει λόγο για 25 νεκρούς, μεταξύ των οποίων τέσσερις ανήλικοι, ενώ αναφέρει ότι περισσότερα από 1.000 άτομα έχουν συλληφθεί. Αντίστοιχα, το δίκτυο ακτιβιστών HRANA ανεβάζει τον αριθμό των νεκρών στους 29, συμπεριλαμβανομένων δύο αστυνομικών, και τις συλλήψεις στις 1.203, έως τις 5 Ιανουαρίου.

Οι ιρανικές αρχές δεν έχουν δημοσιοποιήσει επίσημο αριθμό θυμάτων, επιβεβαιώνουν ωστόσο τον θάνατο τουλάχιστον δύο μελών των δυνάμεων ασφαλείας και τον τραυματισμό περισσότερων από δώδεκα.

Αστυνομική πίεση και καταγγελίες για βία

Η κρατική γραμμή επιχειρεί να διαχωρίσει τις «νόμιμες οικονομικές διαμαρτυρίες» από τις βίαιες κινητοποιήσεις, ωστόσο στο πεδίο καταγράφονται επεμβάσεις με δακρυγόνα και συγκρούσεις. Αυτόπτες μάρτυρες κάνουν λόγο για ισχυρή παρουσία αστυνομικών και δυνάμεων ασφαλείας με πολιτικά, τόσο εντός όσο και πέριξ του παζαριού.

Βίντεο που αναρτήθηκαν στο Telegram από το Vahid Online δείχνουν δεκάδες δυνάμεις ασφαλείας σε μοτοσικλέτες να περιπολούν, ενώ ακούγονται αναφορές για χρήση δακρυγόνων. Το Reuters επιβεβαίωσε την τοποθεσία των πλάνων, όχι όμως και τον ακριβή χρόνο λήψης.

Διεθνής πίεση και κυβερνητικές υποσχέσεις

Η κρίση εκτυλίσσεται υπό το βλέμμα της διεθνούς κοινότητας, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί ότι θα σταθεί στο πλευρό των διαδηλωτών σε περίπτωση αιματηρής καταστολής. Από την πλευρά του, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ ξεκαθάρισε ότι η χώρα «δεν θα υποκύψει στον εχθρό».

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζέσκιάν επιχειρεί να κατευνάσει τις αντιδράσεις, εξαγγέλλοντας μεταρρυθμίσεις στο νομισματικό και τραπεζικό σύστημα και μέτρα για την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης. Από τις 10 Ιανουαρίου τίθεται σε εφαρμογή νέο σύστημα επιδοτήσεων, με κατάργηση των ευνοϊκών ισοτιμιών για εισαγωγείς και άμεσες χρηματικές ενισχύσεις προς τους πολίτες. Παράλληλα, στις 29 Δεκεμβρίου αντικαταστάθηκε ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, κίνηση που ερμηνεύεται ως ένδειξη πίεσης για αλλαγή πορείας.

Παρά τις κυβερνητικές δεσμεύσεις, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, με τις διαδηλώσεις να συνεχίζονται και την κοινωνική δυσαρέσκεια να βαθαίνει, σε ένα Ιράν που δοκιμάζεται σκληρά από την οικονομική κρίση και τη διαρκή πολιτική ένταση.