Ρεπορτάζ libre: Τι ακριβώς συμβαίνει με την εναέρια κυκλοφορία-Αλήθειες πίσω από το μπλακ-άουτ

Αυτό που συνέβη χθες Κυριακή στο FIR Αθηνών και προκάλεσε ουσιαστικά μπλακ άουτ στη λειτουργία των αεροδρομίων σε ολόκληρη τη χώρα δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Ανεξάρτητα από την αιτία που προκάλεσε το πολύ σοβαρό πρόβλημα (και το οποίο έφερε ουσιαστικά την απαγόρευση των πτήσεων για ώρες στον ελληνικό εναέριο χώρο) τα προβλήματα στη λειτουργία της εναέριας κυκλοφορίας έχουν έγκαιρα επισημανθεί και αναδειχθεί. Από τους εργαζόμενους πάντα.

Νίκος Γιαννόπουλος

“Μιλάμε για αεροπορικά γεγονότα που αναδεικνύνουν αυξημένο κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή στον αέρα” τόνισε στο Libre πηγή με βαθιά γνώση του χώρου και των προβλημάτων του. Η φράση, είναι αν μην τι άλλο ανατριχιαστρική.

Χθες η επικοινωνία με τα αεροσκάφη χάθηκε μαζικά. Δεν υπήρχε η δυνατότητα για μπακ απ. Η χρονική έκταση του φαινομένου είναι, όπως τονίστηκε και από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας πολύ μεγάλη.

“Τι θα γινόταν αν όλα αυτά συνέβαιναν το καλοκαίρι όταν το πλήθος των πτήσεων είναι πολύ πιο μεγάλο” αναρωτιέται από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ο συνομιλητής μας. Προφανώς το ερώτημα είναι ρητορικό. Το καλοκαίρι ο αριθμός των πτήσεων που προσγειώνονται στα αεροδρόμια της χώρας είναι πολλαπλάσιος.

Η πηγή μας αναδεικνύει και ένα ζήτημα που δεν έχει λάβει την διάσταση που του αξίζει. “Οι πιέσεις που υπάρχουν από τις αεροπορικές εταιρίες για την επιτάχυνση της ροής των αφίξεων είναι τρομακτικά μεγάλες και κάθε καλοκαίρι γίνονται και μεγαλύτερες”. Ο τουρισμός, η μεγάλη βιομηχανία της χώρας, βλέπετε αποτελεί προτεραιότητα.

Τα μέτρα ασφαλείας για την αποφυγή καταστάσεων όπως αυτή που η Ελλάδα βίωσε χθες πρέπει να παρθούν άμεσα (αν και θα έπρεπε να έχουν ήδη παρθεί όπως έχουν συμπεράνει όλοι οι σχετικοί παρατηρητές και έχουν γνωστοποιήσει πολλές φορές οι εργαζόμενοι).

• Ακόμα και στην περίπτωση που το χθεσινό χάος οφείλεται σε δολιοφθορά (κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει αποδεχθεί) η ανανέωση των μέτρων ασφαλείας εξακολουθεί να λογίζεται ως επιτακτική ανάγκη.

“Ο εξοπλισμός με τον οποίο γίνεται η δουλειά στην εναέρια κυκλοφορία είναι εντελώς απαρχαιωμένος” τονίζει η πηγή του Libre. “Ανεξάρτητα από το αν υπάρχει η όχι περίπτωση δολιοφθοράς, εδώ έχουμε να κάνουμε με διαδοχικά αεροπορικά συμβάντα με απώλεια της εικόνας των ραντάρ και απώλεια των ραδιοσυχνοτήτων. Ολα αυτά είναι εξαιρετικά σοβαρά περιστατικά αλλά φαίνεται ότι δεν αξιολογούνται ως τέτοια από αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις”.

Πόσο παλιός είναι ο εξοπλισμός; “Είναι της δεκαετίας του 90. Προκύπτουν προβλήματα που αφορούν ακόμα και την αγορά ανταλλακτικών. Πολλές φορές δεν υπάρχουν, ο ανταγωνισμός των εταιριών που τα παράγουν είναι έτσι και αλλιώς πολύ σκληρός” συνεχίζει.

Με εξοπλισμό της δεκαετίας του 90 πώς είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί επιτυχώς άραγε μία υποτιθέμενη δολιοφθορά;

Οι αεροπορικές εταιρίες από τη δική της πλευρά επιθυμούν συνεχών το κόστος της δικής του λειτουργίας και να κρατούν όσο το δυνατόν πιο χαμηλό την τιμή των αεροναυτικών τελών. Στην Ελλάδα μάλιστα τα εν λόγω τέλη θεωρούνται… υψηλά  και αποθαρρύνουν τις low-cost εταιρείες.

Ολα αυτά τα προβλήματα έχουν αναδειχθεί. Οι εργαζόμενοι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πάντως έχουν παράπονα. Η κυβέρνηση έχει προσφύγει ουκ ολίγες φορές στη δικαιοσύνη έτσι ώστε να κηρυχθούν παράνομες και χρηστικές οι κινητοποιήσεις των εργαζόμενων.

“Είναι πολύ άδικο αυτό για τους Ελληνες ελεγκτές οι οποίοι πάντα, ακόμα και στις απεργίες τουες, εξυπηρετούν τις πτήσεις έκτακτης ανάγκης και δεν ρισκάρουν ούτε κατ’ ελάχιστον. Φαίνεται όμως ότι αυτό δεν εκτιμάται” υπογραμμίζει η πηγή του Libre.

Τι ακριβώς όμως θα γίνει στο μέλλον;

“Αλλοίμονό μας αν κανονικοποιηθεί το χάος που παρατηρήθηκε χθες. Το περιστατικό ναι μεν ήταν σοβαρό αλλά πρωτοφανές δεν μπορεί κανείς να το χαρακτηρίσει. Δυστυχώς έχουν συμβεί και άλλα, όχι αυτής της έκτασης. Απίθανο δεν είναι τίποτα στις εποχές που ζούμε γιατί θα πρέπει να λάβουμε τα μέτρα μας”.

Οπου μέτρα βάλτε, εκτός από την ανανέωση του εξοπλισμού, και την πρόσληψη νέου προσωπικού στους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας. Οι ελλείψεις είναι πολλές και σημαντικές σε μία ιδιαίτερα απαιτητική εργασία που απαιτεί υψηλά επίπεδα αυτοσυγκέντρωσης και εγρήγορσης κάθε λεπτό.

Ας θυμηθούμε, τέλος, μέρος από την ανακοίνωση-κόλαφος που εξέδωσε την Κυριακή, μετά το συμβάν, η Ενωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας.

“Για ακόμη μία φορά, η ασφάλεια των πτήσεων διατηρήθηκε όχι χάρη στις υποδομές της Υ.Π.Α., αλλά χάρη στον επαγγελματισμό και την αυτοθυσία των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, οι οποίοι κλήθηκαν να διαχειριστούν μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση με εφεδρικά και χειροκίνητα μέσα, υπό τεράστια επιχειρησιακή πίεση. Αναμένουμε από την Διοίκηση της Υ.Π.Α. να κάνει το δικό της χρέος και να αναλάβει τις τεράστιες ευθύνες πουτης αναλογούν”.

Εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση λοιπόν. Και μάλιστα το χειμώνα, με όχι μεγάλο όγκο πτήσεων και λιγότερη πίεση.

Ιδού και δύο βασικά αιτήματα προς τη διοίκηση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας

1. Να γίνει άμεσα διερεύνηση, με συμμετοχή της Α.Π.Α. και του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. για να καθοριστούν τα αίτια του σημερινού (σσ χθεσινού) συμβάντος.

2. Να μας ενημερώσει για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης του προβλήματος, καθώς και για τις ενέργειες, στις οποίες θα προβεί για να μην επαναληφθεί.

Οι δύο ανακοινώσεις της ΥΠΑ:

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΥΠΑ:

«Στις 4/1/2026 και ώρα 08:59 τοπική, η Υπηρεσία αντιμετώπισε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάστηκε πτώση των γραμμών HELLAS COM καθώς και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας. Ο “θόρυβος” που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ, σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, κατέβαλαν άμεσες προσπάθειες για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. Πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή.

Η Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων της Υπηρεσίας συγκλήθηκε από τις πρωινές ώρες της Κυριακής, υπό τον Διοικητή κ. Σαουνάτσο, στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, με τη συμμετοχή του Υποδιοικητή Αεροναυτιλίας κ. Βαγενά, του Γενικού Διευθυντή Αεροναυτιλίας κ. Σφακιανάκη, καθώς και όλων των προϊσταμένων των αρμόδιων τεχνικών και επιχειρησιακών Διευθύνσεων. Η Ομάδα βρίσκεται σε διαρκή συντονισμό και τηλεδιασκέψεις με εξωτερικούς φορείς, καθώς και σε επιχειρησιακή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση του F.I.R. Αθηνών.

Παράλληλα, οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλες τις περιφερειακές μονάδες συστημάτων εκπομπής και λήψης, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, στο Πήλιο, στη Θάσο, στα Ακαρνανικά, στο Μοναστήρι και στα Γεράνια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων εκπομπής.

Κατά τις μεσημβρινές ώρες, δόθηκε εντολή στο ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ να απογειωθεί εκτάκτως, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της ΕΕΤΤ, για τη στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος.

Με γνώμονα την ασφάλεια των πτήσεων, το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, σε στενό συντονισμό με το EUROCONTROL, προχώρησε σε μείωση του αριθμού των εξυπηρετούμενων αεροσκαφών στο F.I.R. Αθηνών σε 35 αεροσκάφη ανά ώρα, αριθμός που αυξήθηκε σε 45 αεροσκάφη ανά ώρα μετά τις 16:00 τοπική ώρα».

Λίγο αργότερα σε νέα ανακοίνωση η ΥΠΑ, αναφέρει: 

“Το τεχνικό ζήτημα που παρουσιάστηκε ταυτόχρονα σε πολλαπλές συχνότητες υπό τη μορφή «θορύβου», προερχόμενου, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές, και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών, έχει πλέον αποκατασταθεί πλήρως.

Οι συχνότητες και τα συστήματα τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία από τις 17:00 τοπική ώρα, και ανεστάλη η σχετική αγγελία ΝΟΤΑΜ. Η  χωρητικότητα του εναερίου χώρου και η ροή της εναέριας κυκλοφορίας επανήλθε στα κανονικά επίπεδα από 17:45. Σε όλα τα στάδια της διαχείρισης του συμβάντος διασφαλίστηκε πλήρως η ασφάλεια των πτήσεων, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

Οι γενεσιουργές αιτίες του τεχνικού προβλήματος, το οποίο δεν έχει καταγραφεί στο παρελθόν με αυτή την έκταση και μορφή, τελούν υπό ενδελεχή διερεύνηση από τους Ηλεκτρονικούς Μηχανικούς της ΥΠΑ, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Παράλληλα, συνεχίζονται οι έλεγχοι σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, ενώ πραγματοποιείται πτήση ελέγχου του φάσματος συχνοτήτων με αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συνδρομή της ΕΕΤΤ.

Η ΥΠΑ συνεργάζεται στενά με τον φορέα επικοινωνιών ΟΤΕ για την πλήρη τεκμηρίωση του περιστατικού και τη λήψη μέτρων πρόληψης”.