Η Βενεζουέλα στο… κενό: Τα σενάρια της επόμενης ημέρας μετά τις δραματικές εξελίξεις

Το τοπίο που διαμορφώνεται στη Βενεζουέλα μετά τις σημερινές ραγδαίες και ιστορικές εξελίξεις παραμένει θολό, με το πολιτικό σύστημα της χώρας να εισέρχεται σε μια περίοδο πρωτοφανούς αβεβαιότητας. Το Σύνταγμα προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία διαδοχής, ωστόσο η πραγματική εξέλιξη των γεγονότων ενδέχεται να ξεφύγει από τα στενά θεσμικά πλαίσια.

Βάσει του καταστατικού χάρτη της χώρας, σε περίπτωση αδυναμίας άσκησης καθηκόντων από τον πρόεδρο, η εξουσία μεταβιβάζεται στην εκτελεστική αντιπρόεδρο, Ντέλσι Ροδρίγκες. Η ίδια δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν γνωρίζει την τοποθεσία του Νικολάς Μαδούρο ούτε της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, ζητώντας παράλληλα αποδείξεις «ότι είναι ζωντανοί».

Την ίδια ώρα, το μέλλον του καθεστώτος τίθεται πλέον ανοιχτά υπό αμφισβήτηση, με την αντιπολίτευση – τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας – να βλέπει τη συγκυρία ως ενδεχόμενο σημείο καμπής. Η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας, υπό την ηγεσία της νομπελίστριας Μαρίας Κορίνας Ματσάδο, υποστηρίζει ότι νόμιμος πρόεδρος είναι ο εξόριστος πολιτικός Εντμούντο Γκονσάλες Ουρούτια.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, αναλυτές και διπλωματικές πηγές εξετάζουν τρία βασικά σενάρια για την επόμενη ημέρα:

1. Η συνταγματική οδός – Άρθρο 233

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί «απόλυτη απουσία» του προέδρου, όπως ορίζει το Σύνταγμα, η Ντέλσι Ροδρίγκες αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία και προκηρύσσει εκλογές εντός 30 ημερών. Ο πρόεδρος που θα εκλεγεί θα έχει πλήρη εξαετή θητεία, επαναφέροντας – τουλάχιστον θεσμικά – την ομαλότητα.

2. Κατάρρευση του καθεστώτος

Ένα δεύτερο, πιο ριζικό σενάριο αφορά μαζικές παραιτήσεις ή διαφυγή κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος. Σε αυτή την περίπτωση, επικρατέστερος υποψήφιος της αντιπολίτευσης θεωρείται ο Εντμούντο Γκονσάλες Ουρούτια, ακαδημαϊκός και διπλωμάτης καριέρας, ο οποίος συμμετείχε στις εκλογές του 2024 και σήμερα βρίσκεται εξόριστος στην Ισπανία.

Ο Γκονσάλες υποστηρίζεται ανοιχτά από τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία τιμήθηκε πρόσφατα με Νόμπελ Ειρήνης. Μιλώντας στο Όσλο, μετά την απονομή του βραβείου, δήλωσε ότι το κίνημά της προετοιμάζεται για «μια ομαλή και ειρηνική μετάβαση» μόλις αποχωρήσει ο Μαδούρο.

Τον Δεκέμβριο, η ίδια αποκάλυψε ότι ο Γκονσάλες τής πρότεινε να αναλάβει τη θέση της αντιπροέδρου, υποστηρίζοντας ότι «η συντριπτική πλειονότητα» της αστυνομίας και των ενόπλων δυνάμεων θα ακολουθήσει τις εντολές μιας νέας κυβέρνησης από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η πολιτική μετάβαση.

3. Στρατιωτική κατάληψη της εξουσίας

Το τρίτο και πιο ασταθές σενάριο αφορά άμεση εμπλοκή του στρατού. Ο υπουργός Άμυνας Βλαντιμίρ Παδρίνο Λόπες, σε δήλωσή του μετά τα αμερικανικά πλήγματα τα ξημερώματα του Σαββάτου, προειδοποίησε ότι η Βενεζουέλα θα αντισταθεί σε οποιαδήποτε παρουσία ξένων στρατευμάτων.

«Αυτή η εισβολή συνιστά τη μεγαλύτερη προσβολή που έχει υποστεί ποτέ η χώρα», δήλωσε χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικών κινήσεων.