Politico: Η μικρή Κύπρος αντιμέτωπη με τη μεγάλη στιγμή της Ευρώπης

Από 1η Ιανουαρίου, η μικρότερη χώρα της Ένωσης καλείται να διαχειριστεί κορυφαίες ευρωπαϊκές προκλήσεις αναφέρει το Politico καθώς από τον Ιανουάριο, μία από τις μικρότερες χώρες της Ευρώπης θα έχει την ευθύνη να συντονίσει τις πολιτικές δυνάμεις της Ένωσης, αντιμετωπίζοντας μερικά από τα μεγαλύτερα προβλήματα των τελευταίων δεκαετιών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραδίδει τα ηνία του Συμβουλίου στην Κύπρο την 1η Ιανουαρίου, αναθέτοντας στο μικρό, στρατιωτικά ουδέτερο κράτος τη διαχείριση διπλωματικών διαπραγματεύσεων για καυτά ζητήματα, από την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας έως τη διάσωση κρίσιμων βιομηχανιών, τη διαμόρφωση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ και τη μεταρρύθμιση μεγάλου μέρους της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Το εύρος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Λευκωσία είναι πρωτοφανές και το έργο ανατίθεται σε ένα από τα μικρότερα κράτη-μέλη, το οποίο γεωγραφικά βρίσκεται πιο μακριά από τις Βρυξέλλες.

«Πάντα λυπάμαι τα μικρά κράτη που αναλαμβάνουν την προεδρία, επειδή συνεπάγεται τεράστια εργασία και κινητοποίηση πολλών ανθρώπων. Υπάρχουν χώρες όπως το Λουξεμβούργο που έχουν εμπειρία και διαθέτουν πόρους, όμως η Κύπρος δεν βρισκόταν ιστορικά σε αυτή τη θέση», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Η κυβέρνηση της Κύπρου και η μόνιμη αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες εργάζονται εντατικά τους τελευταίους μήνες για να ξεπεράσουν κρίσιμα εμπόδια. Προσέλαβαν προσωπικό από διάφορες χώρες και καθιέρωσαν καθημερινές απευθείας πτήσεις μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας για να διευκολύνουν τις μετακινήσεις των διπλωματών.

Λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την έναρξη της προεδρίας, πραγματοποιήθηκε ανασχηματισμός στο υπουργικό συμβούλιο, με αποτέλεσμα η επίσημη εκδήλωση έναρξης να μετατεθεί για τις 21 Δεκεμβρίου, λίγο πριν τα Χριστούγεννα.

«Υπάρχει η αφήγηση ότι η κυπριακή προεδρία θα είναι χαοτική», σχολίασε δεύτερος διπλωμάτης άλλου κράτους-μέλους, «αλλά στην πραγματικότητα κάνουν όλα όσα πρέπει και αυτό έχει καθησυχάσει πολλούς».

Προκλήσεις στην ατζέντα και ζήτημα ασφάλειας

Στις Βρυξέλλες, οι εκπρόσωποι ετοιμάζονται για το εξάμηνο που έρχεται. Ψηλά στην ατζέντα βρίσκονται οι κανόνες για την πράσινη μετάβαση στα αυτοκίνητα και η μείωση της γραφειοκρατίας στην τεχνολογία. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις ξεκινούν δύσκολες συζητήσεις για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ το θέμα της ασφάλειας απέναντι στη Ρωσία κυριαρχεί στις σκέψεις πολιτικών και πολιτών.

Η Λευκωσία προσπαθεί ακόμα να αποτινάξει τη φήμη περί αμφιθυμίας ως προς τη στάση της σε μια ήπειρο διχασμένη λόγω της ρωσικής επιθετικότητας. Η Κύπρος είναι μία από τις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και διατηρούσε παραδοσιακά στενές σχέσεις με τη Μόσχα.

Πλέον όμως, η χώρα είναι αποφασισμένη να αποδείξει ότι βρίσκεται στο ίδιο στρατόπεδο με τους δυτικούς συμμάχους. Ενδεικτικά, έχει προχωρήσει στην ανάκληση εκατοντάδων υπηκοοτήτων που είχαν δοθεί σε Ρώσους μέσω του προγράμματος «χρυσής βίζας», το οποίο τερματίστηκε το 2020.

Ο κεντρώος κυβερνητικός συνασπισμός επιδιώκει να αξιοποιήσει το εξάμηνο της προεδρίας του Συμβουλίου ως ευκαιρία επανατοποθέτησης στη διεθνή σκηνή, όπως δήλωσε στην POLITICO η Μαριλένα Ραούνα, αναπληρώτρια υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.

«Γνωρίζουμε πολύ καλά τι αναμένεται από εμάς και ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ», ανέφερε. Ο ρόλος αυτός αποτελεί ευκαιρία όχι μόνο για τον καθορισμό της ευρωπαϊκής ατζέντας αλλά και «για να δείξουμε ποια είναι σήμερα η Κύπρος — σταθερή, ανθεκτική, με μια από τις ισχυρότερες οικονομίες στην Ευρώπη — και τα πλεονεκτήματά μας ως μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στην περιοχή μας».

Διπλωματικός ρόλος και διεθνής προβολή

Η κυπριακή προεδρία ακολουθεί εκείνες της Πολωνίας και της Δανίας, δύο χωρών με ισχυρή παρουσία σε θέματα άμυνας και ανταγωνιστικότητας. Η διπλωματική εμβέλεια της Λευκωσίας ήταν ιστορικά περιορισμένη, με έμφαση κυρίως στη διαχρονική διαμάχη με την Τουρκία.

Ωστόσο, ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ–Χαμάς και η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα έφεραν τη χώρα στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας. Η Λευκωσία συνέβαλε στις προσπάθειες ΕΕ και ΗΠΑ για την αποστολή βοήθειας στον αποκλεισμένο θύλακα και πρότεινε συνολικό σχέδιο ειρήνης. Αυτές οι πρωτοβουλίες ανέδειξαν το νησί στα μάτια κορυφαίων πολιτικών κύκλων στην Ουάσιγκτον.

Η προηγούμενη κυπριακή προεδρία (το 2012) δεν κατάφερε να ενισχύσει σημαντικά το διπλωματικό κύρος του νησιού. Κατά τη θητεία του τότε Προέδρου Δημήτρη Χριστόφια — του μοναδικού κομμουνιστή αρχηγού κράτους στην ιστορία της ΕΕ — η ασθενής οικονομική ανάπτυξη και μια σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησαν σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες. Ο Χριστόφιας απέρριψε ένα πακέτο διάσωσης ανάλογο με εκείνο της Ελλάδας που θα απαιτούσε μέτρα λιτότητας κι αντ’ αυτού στράφηκε προς τη Ρωσία για δάνειο.

Eνίσχυση προσωπικού και τεχνική υποστήριξη

Αυτή τη φορά, οι Κύπριοι αξιωματούχοι θέλουν να διαψεύσουν τους Ευρωπαίους σκεπτικιστές. Τα τελευταία δύο χρόνια ενίσχυσαν σημαντικά το προσωπικό στη μόνιμη αντιπροσωπεία τους στην καρδιά των Βρυξελλών — σύμφωνα με στοιχεία που είδε το POLITICO — αυξάνοντας τον αριθμό των εργαζομένων από 100 σε πάνω από 250, φτάνοντας έτσι τα επίπεδα άλλων προεδριών. Επιπλέον, άλλοι 15 υπάλληλοι έχουν αποσπαστεί από ευρωπαϊκούς θεσμούς ή άλλα κράτη-μέλη για να συνεργαστούν με τους Κύπριους συναδέλφους τους.

Οι προηγούμενες (Δανία) και επόμενες (Ιρλανδία) προεδρίες θα αναλάβουν τη διεύθυνση ορισμένων τεχνικών επιτροπών όπου διαθέτουν μεγαλύτερη εμπειρία — όπως για γενετικούς πόρους ή διεθνή πρότυπα χημικών. Αυτή η στήριξη προσφέρεται σε όλες τις προεδρίες αλλά είναι ιδιαίτερα πολύτιμη για μικρότερα κράτη-μέλη, δίνοντας στη Λευκωσία περιθώριο να επικεντρωθεί σε πολιτικά ζητήματα όπου επιδιώκει ουσιαστικό αποτύπωμα.

Kαι αν οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες για χώρες λιγότερο συνηθισμένες στα φώτα της δημοσιότητας, τόσο πιο μεγάλη μπορεί να είναι η ενίσχυση του κύρους τους αν τα καταφέρουν.

Aποστάσεις & υποδομές: μια πρακτική πρόκληση

Aκόμη όμως, η Κύπρος έρχεται αντιμέτωπη με πρακτικές δυσκολίες: η Λευκωσία είναι η πιο μακρινή πρωτεύουσα από τις Βρυξέλλες — μια απόσταση περίπου 2.900 χιλιομέτρων. Υπουργοί, δημοσιογράφοι και αξιωματούχοι πρέπει να ταξιδεύουν αεροπορικώς για σημαντικές συνεδριάσεις εργασίας.

«Είναι δυσκολότερο όταν ο οικοδεσπότης δεκάδων άτυπων συναντήσεων απέχει τέσσερις ώρες πτήσης αντί για μία ή δύο», σημείωσε δεύτερος διπλωμάτης. «Αλλά αυτό είναι μέρος της πραγματικότητας στην ΕΕ».

Aegean Airlines, ο ελληνικός εθνικός αερομεταφορέας, εκτελεί πέντε απευθείας πτήσεις εβδομαδιαίως μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας κατά τη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας ώστε να διευκολυνθούν οι μετακινήσεις.

Η ανάληψη της προεδρίας σε αυτήν τη συγκυρία αποτελεί κομβική στιγμή για την Κύπρο, σύμφωνα με τη Ραούνα· είναι μια ευκαιρία να αποδείξει ότι «η Κύπρος ξέρει να θέτει προτεραιότητες και παραμένει συγκεντρωμένη ώστε να φέρει αποτελέσματα».