Τραμπ-Νετανιάχου: Αποκαλύψεις και “εκπλήξεις” στο παρασκήνιο της συνάντησης των δύο ηγετών

Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα δεν ήταν μια τυπική διπλωματική επαφή. Ήταν μια επίδειξη πολιτικής σύμπλευσης, ένα σκηνικό δημόσιας στήριξης και, ταυτόχρονα, μια πλατφόρμα αποστολής μηνυμάτων, σκληρών ή συνεργατικών, προς πολλαπλούς αποδέκτες: τη Χαμάς, το Ιράν, τη Χεζμπολάχ, αλλά και την Τουρκία και τη Συρία. Όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου –και όσα συνειδητά δεν ειπώθηκαν– συνθέτουν μια εικόνα για τη στρατηγική που επιχειρεί να διαμορφώσει ο Αμερικανός πρόεδρος στη Μέση Ανατολή, με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό στον ρόλο του βασικού συμμάχου και πολιτικού συνομιλητή.

Σπύρος Σιδέρης

«Ίσως υπάρξουν εκπλήξεις» – το πλαίσιο της συνάντησης

Ανοίγοντας τις δηλώσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «πολλές συμφωνίες» που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο «εκπλήξεων μέχρι το τέλος του έτους». Η διατύπωση αυτή, σκόπιμα ασαφής, λειτούργησε ως προαναγγελία κινήσεων σε εξέλιξη, χωρίς συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ αναφέρθηκε στη βράβευσή του με το Βραβείο Ισραήλ, εκφράζοντας την έκπληξή του, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εξήγησε ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή: να τιμηθεί ένας μη Ισραηλινός, επειδή –όπως είπε– «ο Τραμπ έσπασε τόσες πολλές συμβάσεις, ώστε αποφασίσαμε να το κάνουμε κι εμείς».

Χαμάς: τελεσίγραφο αποστρατιωτικοποίησης

Το πιο σκληρό μήνυμα της συνέντευξης αφορούσε τη Χαμάς. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η οργάνωση έχει δεσμευθεί να αφοπλιστεί, προσθέτοντας πως θα της δοθεί «σύντομος χρόνος» για να το πράξει. Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε με ασυνήθιστα ωμή γλώσσα: «Αν δεν αποδεχθούν τον αφοπλισμό, θα είναι τρομερό. Πολύ κακό. Υπάρχουν 59 χώρες που είναι έτοιμες να τους εξαλείψουν».

Η δήλωση αυτή ξεπερνά την κλασική διπλωματική ρητορική και συνιστά έμμεση απειλή πολυεθνικής επέμβασης, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται ποιοι ακριβώς θα συμμετείχαν ή υπό ποιο νομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, ο Τραμπ φρόντισε να αποσυνδέσει τις κινήσεις του Ισραήλ από τον αμερικανικό έλεγχο, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν ανησυχεί για το τι κάνει το Ισραήλ, αλλά για το τι κάνουν οι άλλοι».

Τουρκία, Ερντογάν και F-35: μήνυμα εξισορρόπησης

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις για την Τουρκία. Παρά τη σκληρή ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εναντίον του Νετανιάχου, ο Τραμπ έσπευσε να τον χαρακτηρίσει «φίλο» του και διαβεβαίωσε ότι «δεν θα υπάρξει πρόβλημα» μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ. Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αναφορά του στην πιθανότητα πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, με τη διαβεβαίωση προς το Ισραήλ ότι «δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον του».

Η τοποθέτηση αυτή δείχνει μια προσπάθεια γεωπολιτικής εξισορρόπησης, με τον Τραμπ να επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους τόσο με το Ισραήλ όσο και με την Τουρκία, ακόμη κι αν αυτό προκαλεί δυσφορία σε τμήματα του ισραηλινού πολιτικού συστήματος.

Συρία, Λίβανος και Χεζμπολάχ

Για τη Συρία, ο Τραμπ μίλησε για την ανάγκη «ισχυρού προέδρου», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ έχουν καταλήξει σε λειτουργική συνεννόηση με τη σημερινή ηγεσία. Διαβεβαίωσε ότι «Ισραήλ και Συρία θα τα βρουν», με τον Νετανιάχου να υπογραμμίζει ότι το βασικό ισραηλινό ζητούμενο είναι ένα ασφαλές σύνορο χωρίς τρομοκρατικές απειλές.

Στο μέτωπο του Λιβάνου, ο Τραμπ εμφανίστηκε απαισιόδοξος για τη δυνατότητα της κυβέρνησης να ελέγξει τη Χεζμπολάχ, λέγοντας ότι «συμπεριφέρονται άσχημα» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εξελίξεων.

Ιράν: «δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά»

Η πιο επικίνδυνη πτυχή των δηλώσεων αφορούσε το Ιράν. Ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι υπάρχουν πληροφορίες πως η Τεχεράνη επιχειρεί να ανασυστήσει το πυρηνικό πρόγραμμα σε άλλες τοποθεσίες. Αν και σημείωσε ότι αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως, ξεκαθάρισε ότι, αν αποδειχθεί, «οι συνέπειες θα είναι σοβαρές, ίσως σοβαρότερες από την προηγούμενη φορά».

Διέκρινε μάλιστα μεταξύ πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος, υποδηλώνοντας ότι η επιστροφή στο πυρηνικό σκέλος θα οδηγούσε σε άμεση στρατιωτική απάντηση, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, λέγοντας ότι «ακούει πως το Ιράν θέλει deal».

Η αντίδραση από την Τεχεράνη ήταν άμεση, με τον Αλί Σαμχανί, σύμβουλο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, να προειδοποιεί ότι κάθε επίθεση θα απαντηθεί με τρόπο που «θα ξεπεράσει τη φαντασία των επιτιθέμενων».

Η εικόνα που προκύπτει από τη συνάντηση Τραμπ–Νετανιάχου είναι αυτή μιας σκληρής επαναχάραξης γραμμών στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ εμφανίζεται έτοιμος να χρησιμοποιήσει ωμή γλώσσα ισχύος, να απειλήσει ανοιχτά και να διατηρήσει ταυτόχρονα πολλαπλά κανάλια επικοινωνίας, ακόμη και με αντιφατικούς συνομιλητές.

Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, αξιοποιεί τη στήριξη αυτή για να ενισχύσει τη διεθνή του θέση σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής και διεθνούς πίεσης.