Ποιες επιδημιολογικές προκλήσεις καταγράφηκαν το 2025 στην Ελλάδα

Το 2025 δεν υπήρξε μια χρονιά αιφνιδιαστικών πανδημιών. Αποτέλεσε, ωστόσο, μία περίοδο συνεχούς επιδημιολογικής πίεσης και αυξημένης επιφυλακής για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Από την επανεμφάνιση λοιμώξεων που συνδέονται με περιβαλλοντικούς και κλιματικούς παράγοντες, έως την αυξημένη κυκλοφορία αναπνευστικών ιών και τη διαχρονική επιβάρυνση από χρόνιες λοιμώδεις νόσους, το υγειονομικό σύστημα κλήθηκε να διαχειριστεί πολλαπλές, ταυτόχρονες προκλήσεις.

Η εμφάνιση κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου, η πρώιμη και έντονη δραστηριότητα της εποχικής γρίπης, αλλά και η συνεχιζόμενη επιδημιολογική παρουσία του HIV/AIDS ανέδειξαν τα όρια της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της οργανωμένης επιτήρησης. Παράλληλα, η αυξημένη ανάγκη για παρακολούθηση ζωονόσων και περιβαλλοντικών κινδύνων υπογράμμισε τη στενή διασύνδεση της ανθρώπινης υγείας με το φυσικό περιβάλλον και την κλιματική κρίση.

Σε αυτό το πλαίσιο, το 2025 λειτούργησε ως δοκιμασία ετοιμότητας για τις δομές δημόσιας υγείας, αλλά και ως υπενθύμιση ότι οι επιδημιολογικές απειλές δεν εμφανίζονται πλέον με τη μορφή μεμονωμένων κρίσεων, αλλά ως ένα διαρκές φάσμα κινδύνων που απαιτεί σταθερή επένδυση στην πρόληψη, την επιτήρηση και τη θεσμική συνεργασία.

Τι αποκάλυψε το 2025 για τις αντοχές της δημόσιας υγείας

Παρακάτω, αναφέρουμε σημαντικά ζητήματα δημόσιας υγείας και επιδημιολογικές προκλήσεις που απασχόλησαν την Ελλάδα, το 2025.

1. Κρούσματα ιού του Δυτικού Νείλου (West Nile virus)

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2025, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) επιβεβαίωσε τα πρώτα κρούσματα λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου στη χώρα, με τα περιστατικά να εντοπίζονται κυρίως στην Αττική και να αφορούν άτομα άνω των 65 ετών. Ο ιός μεταδίδεται από μολυσμένα κουνούπια και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευροϊογενείς μορφές νόσου σε ευπαθείς ομάδες.

Η παρουσία του συγκεκριμένου ιού αποτελεί θεσμικό μέλημα των αρχών δημόσιας υγείας, ειδικά καθώς οι περίοδοι έντονης δραστηριότητας των κουνουπιών αυξάνονται λόγω κλιματικών αλλαγών που ευνοούν την εξάπλωσή τους στην Ευρώπη.  

2. Εποχική γρίπη και λοιμώδη αναπνευστικά νοσήματα

Το 2025, η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με πρώιμη έξαρση της εποχικής γρίπης (influenza) και άλλων ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού, με τις υγειονομικές αρχές να αναφέρουν αυξημένη δραστηριότητα πριν από τον αναμενόμενο χειμερινό κύκλο. Η ευρύτερη κυκλοφορία υποκλώνων του ιού, όπως της ομάδας Α(H3N2), δημιούργησε μεγαλύτερο κίνδυνο ειδικά για ευπαθείς ομάδες, όπως ηλικιωμένους ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Αυτές οι αυξήσεις στις ιώσεις έθεσαν πρόσθετη πίεση στις υπηρεσίες υγείας, ιδιαίτερα στις πρωτοβάθμιες δομές και στα νοσοκομεία κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής.

3. HIV/AIDS και συνεχιζόμενη επιδημιολογική επιβάρυνση

Κατά το 2025, καταγράφηκαν στην Ελλάδα χιλιάδες περιστατικά HIV λοίμωξης, με δεδομένα μέχρι το τέλος Οκτωβρίου να αναφέρουν πάνω από 21.800 διαγνώσεις συνολικά, εκ των οποίων περίπου 526 νέες μέσα στη χρονιά (περίπου 5,1 ανά 100.000 πληθυσμού). Πολλά από αυτά τα περιστατικά αφορούσαν καθυστερημένες διαγνώσεις, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενισχυμένα προγράμματα πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας.

Η συνεχιζόμενη πίεση στη χρηματοδότηση των παγκόσμιων προγραμμάτων αντιμετώπισης του AIDS αποτέλεσε θέμα στην Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS το 2025, με έμφαση στην ανάγκη για μεταρρυθμίσεις και διαχείριση δημόσιας υγείας σε εθνικό επίπεδο.  

4. Ανάδυση και παρακολούθηση ζωονόσων (Sheep pox / Ευλογιά των αιγοπροβάτων) — επίδραση στην υγεία του ζωικού κεφαλαίου

Ενώ η ευλογιά των αιγοπροβάτων και η sheep pox είναι ζωονόσοι που δεν μεταδίδονται απευθείας στον άνθρωπο, η διαχείριση της επιδημίας αυτής ήταν σημαντικό ζήτημα για τις δημόσιες αρχές, δεδομένου του αντίκτυπου στην κτηνοτροφία και την εφοδιαστική αλυσίδα. Υπήρξαν εκτεταμένες προσπάθειες περιορισμού και καταγραφής των κρουσμάτων σε ζώα, με ενδεχόμενη επίπτωση στην υγειονομική επιτήρηση και συντονισμό φορέων δημόσιας υγείας και ζωοτεχνίας.  

5. Συνεχιζόμενη επιτήρηση λοιμωδών νοσημάτων από τον ΕΟΔΥ

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, ο ΕΟΔΥ διατήρησε ενεργό ρόλο στην επιτήρηση και την ενημέρωση για λοιμώδη νοσήματα, μέσω έκδοσης τριμηνιαίων και μηνιαίων δελτίων που αφορούσαν επιδημιολογικά δεδομένα, προγράμματα πρόληψης και εμβολιασμού και άλλα έργα δημόσιας υγείας.

Ο οργανισμός επίσης συμμετείχε σε δράσεις ευαισθητοποίησης για την υγιεινή, την πρόληψη λοιμώξεων και βελτίωσης της ετοιμότητας του συστήματος στην αντιμετώπιση νέων ή αναδυόμενων απειλών.

Ανακεφαλαιώνοντας, το 2025 στην Ελλάδα δεν σημειώθηκε κάποια μεγάλη πανδημία ή νέα λοίμωξη με εκτεταμένη διασπορά ανάμεσα στον γενικό πληθυσμό, αλλά η χρονιά χαρακτηρίστηκε από:

• Τοπικές ή περιφερειακές εξάρσεις ιών του West Nile και εποχικής γρίπης, με έμφαση στις ευπαθείς ομάδες.
• Συνεχιζόμενη πρόκληση από το HIV/AIDS, με χιλιάδες εγγεγραμμένα περιστατικά και ανάγκη για καλύτερη επιδημιολογική διαχείριση.
• Συστηματική επιτήρηση από τον ΕΟΔΥ και δράσεις πρόληψης, συμπεριλαμβανομένων εκστρατειών εμβολιασμού και ενημέρωσης του κοινού.
• Αυξημένη επιφυλακή για ζωονόσους και περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία.

Αυτές οι εξελίξεις τονίζουν ότι η δημόσια υγεία στην Ελλάδα συνεχίζει να αντιμετωπίζει τόσο παραδοσιακές όσο και σύγχρονες προκλήσεις, εντός ενός πλαισίου που απαιτεί συνεχή επιτήρηση, πρόληψη και δυναμική ανταπόκριση των υγειονομικών αρχών.