Εφιάλτης για τις οικογένειες με τον δότη σπέρματος: Νεκρό ένα παιδί στην Ελλάδα

Η υπόθεση με τον Δανό δότη σπέρματος, φορέα επικίνδυνης γονιδιακής μετάλλαξης που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου ακόμη και σε μικρές ηλικίες, συνεχίζει να εξελίσσεται και έχει προκαλέσει συναγερμό στην Ευρώπη.

Στην Ελλάδα, η μετάλλαξη έχει εντοπιστεί σε 18 παιδιά από 11 οικογένειες, καθώς προέρχονται από το γενετικό υλικό του συγκεκριμένου δότη. Σε μία οικογένεια, τρία αδέλφια διαγνώστηκαν ήδη το 2020, ενώ ένα ακόμη παιδί βρέθηκε θετικό το 2023. Δύο βρέφη έχουν νοσήσει, με το ένα δυστυχώς να καταλήγει, εντείνοντας την ανησυχία των υγειονομικών αρχών και των ειδικών.

Το γενετικό υλικό του δότη είχε χρησιμοποιηθεί σε κέντρα γονιμοποίησης σε όλη την Ευρώπη για 17 χρόνια, με αποτέλεσμα περίπου 200 παιδιά να έχουν γεννηθεί από αυτό. Η μετάλλαξη αυξάνει τις πιθανότητες σοβαρού καρκίνου έως και 90%, συχνά σε νεαρή ή ακόμη και παιδική ηλικία, ενώ για τα κορίτσια ο κίνδυνος για καρκίνο του μαστού είναι ιδιαίτερα υψηλός.

«Κατά τη διάρκεια της ζωής σου η πιθανότητα να αναπτύξεις καρκίνο είναι μεγάλη και πλησιάζει το 90%. Δεν ξέρει κανείς εάν ο καρκίνος θα εκδηλωθεί στη νεανική, παιδική ή ενήλικη ζωή», δήλωσε στο MEGA ο καθηγητής Αιματολογίας – Ογκολογίας Αντώνης Καττάμης.

Η ιδιαίτερη φύση του συγκεκριμένου καρκίνου

Σημειώνεται ότι ο δότης δεν θεωρείται «φορέας» με την κλασική ιατρική έννοια, καθώς η μετάλλαξη δεν επηρεάζει το δικό του σώμα, ούτε μπορεί να προκαλέσει νόσηση μέσω του σπέρματος. Η γονιδιακή ανωμαλία εντοπίζεται αποκλειστικά στο γενετικό υλικό των σπερματοζωαρίων και η μετάδοσή της αφορά μόνο τη στιγμή της γονιμοποίησης. Όταν το συγκεκριμένο γονίδιο ενωθεί με το αντίστοιχο γονίδιο του ωαρίου, μπορεί να μεταφερθεί στο έμβρυο και από εκεί καθορίζονται οι αυξημένες πιθανότητες για εμφάνιση καρκίνου στη μετέπειτα ζωή του παιδιού.

Ο κ. Καττάμης εξήγησε ότι τα τελευταία χρόνια είναι πλέον σαφές στην επιστημονική κοινότητα πως ο παιδικός καρκίνος συνδέεται συχνά με συγκεκριμένα γονίδια προδιάθεσης. «Περίπου ένα στα δέκα παιδιά που εμφανίζουν καρκίνο έχουν κάποιο γονίδιο σχετικό με την ανάπτυξη της νόσου. Σήμερα έχουν καταγραφεί 700 γονίδια. Κάποια είναι ιδιαίτερα ισχυρά – αν τα έχεις, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα εμφανίσεις καρκίνο. Άλλα είναι ασθενέστερα και απλώς αυξάνουν την πιθανότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επιτακτική ανάγκη οι προληπτικοί έλεγχοι

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη για τακτικούς και συστηματικούς ελέγχους σε όλα τα παιδιά που φέρουν τη συγκεκριμένη γονιδιακή μετάλλαξη. Προτείνουν ετήσιες μαγνητικές τομογραφίες, υπερηχογραφήματα και – για τα κορίτσια αργότερα – μαστογραφίες, ώστε οποιαδήποτε ύποπτη ένδειξη να εντοπιστεί σε πρώιμο και πιο αντιμετωπίσιμο στάδιο.

Ο καθηγητής, εξέφρασε τη συμπαράσταση της επιστημονικής κοινότητας προς τις οικογένειες, υπογραμμίζοντας ότι η κατάσταση δεν είναι απέλπιδη. Όπως ανέφερε, «το κρίσιμο είναι να συνεργάζονται στενά με τους γιατρούς και να παρακολουθούν τις εξελίξεις μαζί τους», ώστε κάθε πιθανός κίνδυνος να εντοπίζεται έγκαιρα.