ΠΙΣ: Το ClawBack “ματώνει” την πρωτοβάθμια Υγεία – Το αδιέξοδο των εργαστηριακών ιατρών και η πρόταση για δίκαιη λύση

Δώδεκα χρόνια μετά την καθιέρωσή του, το λεγόμενο claw back εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και επώδυνα μέτρα που εφαρμόζονται στο σύστημα υγείας. Θεσπίστηκε το 2012 ως προσωρινό εργαλείο δημοσιονομικής εξυγίανσης για τον ΕΟΠΥΥ, ωστόσο, αντί να λήξει το 2018, παραμένει ενεργό και επιβαρύνει δραματικά τους παρόχους υγείας, ιδιαίτερα τα διαγνωστικά και μικροβιολογικά εργαστήρια.

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ) το χαρακτηρίζει ανοιχτά «άδικο και ανήθικο μέτρο», υπογραμμίζοντας πως έχει οδηγήσει σε οικονομική εξουθένωση τους εργαστηριακούς ιατρούς και σε μαρασμό ολόκληρους κλάδους της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Γιατί θεωρείται άδικο το Claw Back

Το claw back είναι ένας μηχανισμός αυτόματης επιστροφής χρημάτων από τους παρόχους υπηρεσιών υγείας (όπως τα εργαστήρια, οι ιδιώτες ιατροί, τα διαγνωστικά κέντρα) προς το κράτος, όταν οι δαπάνες του ΕΟΠΥΥ ξεπερνούν τον προϋπολογισμό.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν οι ιατροί παρέχουν νόμιμα και εγκεκριμένα από τον ΕΟΠΥΥ παραπεμπτικά, στο τέλος του έτους το κράτος παρακρατεί σημαντικό μέρος των δεδουλευμένων τους για να “ισοσκελίσει” τη δαπάνη.

Όπως σημειώνει ο ΠΙΣ, η πρακτική αυτή συνιστά “υφαρπαγή δεδουλευμένων”, αφού οι γιατροί καλούνται να επιστρέψουν χρήματα για υπηρεσίες που έχουν ήδη προσφέρει, χωρίς να φέρουν καμία ευθύνη για την υπέρβαση του προϋπολογισμού.

Εργαστήρια σε οριακό σημείο – Η βιοπαθολογία σε κρίση

Τα περισσότερα μικροβιολογικά και βιοπαθολογικά εργαστήρια στη χώρα βρίσκονται πλέον σε οικονομικό αδιέξοδο. Οι συνεχείς παρακρατήσεις claw back έχουν οδηγήσει σε υπερχρέωση, με πολλούς επαγγελματίες να αδυνατούν να καλύψουν βασικά λειτουργικά έξοδα ή να συντηρήσουν σύγχρονο εξοπλισμό.
Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα η ειδικότητα της βιοπαθολογίας να καθίσταται ολοένα και λιγότερο ελκυστική για νέους γιατρούς, γεγονός που δημιουργεί ανησυχητικά κενά στην Πρωτοβάθμια Υγεία.

Αναγκαίες διορθωτικές παρεμβάσεις που δεν εφαρμόζονται

Παρότι υπάρχουν απλές ρυθμιστικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν τη δαπάνη και να εξορθολογίσουν τη λειτουργία του ΕΟΠΥΥ, το υπουργείο Υγείας δεν τις έχει ενεργοποιήσει.
Μεταξύ αυτών:

·         Ανακατανομή πόρων ανά νομό, ώστε να υπάρχει δικαιότερη κατανομή των κονδυλίων.

·         Πίστωση μη καταναλωθέντων πόρων, ώστε τα αδιάθετα ποσά να επιστρέφουν στο σύστημα.

·         Εφαρμογή OTP (One Time Password) στη συνταγογράφηση και στα παραπεμπτικά, ένα μέτρο που θα μπορούσε να μειώσει τη συνολική δαπάνη κατά 20%.

Το OTP, ήδη επιτυχημένο σε άλλες υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ όπως στις φυσικοθεραπείες ή στα γυαλιά οράσεως, παραμένει ανεφάρμοστο στα εργαστηριακά διαγνωστικά, χωρίς καμία τεκμηριωμένη εξήγηση.

Όταν η αυθαιρεσία βαφτίζεται “χρέος”

Σύμφωνα με τον ΠΙΣ, η πολιτεία εξισώνει λανθασμένα το claw back με “οφειλές” των γιατρών προς το Δημόσιο. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: το ποσό που παρακρατείται δεν αποτελεί χρέος, αλλά προϊόν μιας αυθαίρετης κρατικής πολιτικής. Οι γιατροί δεν υπερέβησαν κάποιο όριο, απλώς υπηρέτησαν τις ανάγκες των ασθενών τους στο πλαίσιο ενός δημόσιου συστήματος που ζητά υπηρεσίες χωρίς να διαθέτει επαρκή χρηματοδότηση.

Ο ΠΙΣ χαρακτηρίζει αυτή την ταύτιση ως «ανήθικη πρακτική» και ζητά την πλήρη απαλλαγή των εργαστηριακών ιατρών από τις σωρευμένες επιβαρύνσεις προηγούμενων ετών.

Ένα οικονομικό αδιέξοδο με πολιτικές προεκτάσεις

Η διατήρηση του claw back δεν είναι απλώς μια λογιστική επιλογή, είναι ένα πολιτικό αδιέξοδο.
Η Πολιτεία μπορεί να θεωρεί ότι «βολεύεται» με ένα μέτρο που αποδίδει άμεσα, όμως στην πραγματικότητα διαλύει τη βάση του συστήματος Υγείας.
Όσο τα εργαστήρια συρρικνώνονται και οι νέοι γιατροί αποθαρρύνονται, τόσο η πρόσβαση των πολιτών σε αξιόπιστες διαγνωστικές υπηρεσίες τίθεται σε κίνδυνο.

Η πρόταση του ΠΙΣ: Δίκαιη χρηματοδότηση από τα καπνικά προϊόντα

Ως ρεαλιστική και ηθικά δίκαιη λύση, ο ΠΙΣ επαναφέρει την πρότασή του για ενίσχυση του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ μέσω της φορολογίας καπνικών προϊόντων.
Η χώρα υποχρεώνεται ήδη από την ΕΕ να αναπροσαρμόσει τις τιμές των καπνικών· συνεπώς, η συγκυρία είναι ιδανική για να αξιοποιηθεί αυτή η πηγή εσόδων προς όφελος της δημόσιας Υγείας.
Κάθε λεπτό ευρώ φόρου στα καπνικά μπορεί να αποφέρει πολλά εκατομμύρια ετησίως, χρηματοδοτώντας ουσιαστικά τον ΕΟΠΥΥ χωρίς να επιβαρύνει τους επαγγελματίες υγείας.

Ο στόχος, σύμφωνα με τον ΠΙΣ, είναι σαφής: κατάργηση του claw back και αντικατάστασή του με ένα σταθερό και δίκαιο μηχανισμό χρηματοδότησης που θα ενισχύει την Υγεία, όχι θα την αποδυναμώνει.

Κάλεσμα για πολιτική βούληση και θεσμική δικαιοσύνη

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος επαναλαμβάνει ότι βρίσκεται στο πλευρό των εργαστηριακών ιατρών, υποστηρίζοντας ενεργά τα αιτήματά τους.
Καλεί την κυβέρνηση και το υπουργείο Υγείας να εγκαταλείψουν τη λογική της «εύκολης λύσης» και να προχωρήσουν σε μια θεσμική μεταρρύθμιση που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και τη βιωσιμότητα του συστήματος.

Η εξάλειψη του claw back, σύμφωνα με τον ΠΙΣ, δεν είναι μόνο οικονομική ανάγκη, αλλά ζήτημα πολιτικής ηθικής και δημοκρατικής ευθύνης.
Ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό σύστημα Υγείας δεν μπορεί να στηρίζεται στην οικονομική αιμορραγία των ανθρώπων που το υπηρετούν.