ΔΟΕ: Άλματα χρειάζονται για να καλυφθούν οι μεγάλες ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας σε Μέση Ανατολή- Αφρική

Η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική αναμένεται ν΄ αυξηθεί κατά 50% τα αμέσως επόμενα χρόνια, γεγονός που αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη, τις επενδύσεις, τις υποδομές και τους όρους διασύνδεσης.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τα σχέδια πολιτικής των χωρών υποδεικνύουν την αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά ακόμη και την πυρηνική ενέργεια για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης της κατανάλωσης, με τον ρόλο του πετρελαίου στον τομέα της ενέργειας να αναμένεται να συρρικνωθεί.

Οι επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα στην περιοχή έφτασαν τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 και προβλέπεται να αυξηθούν κατά 50% ακόμη έως το 2035. Σχεδόν το 40% αυτών των δαπανών πρόκειται να διατεθεί για τα δίκτυα, βοηθώντας την περιοχή να αντιμετωπίσει τις απώλειες μεταφοράς και διανομής που είναι επί του παρόντος διπλάσιες από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική έχει αυξηθεί κατακόρυφα τις τελευταίες δεκαετίες και αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται απότομα, με μια σειρά από πηγές να αναμένεται να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση καθώς οι χώρες επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τον ενεργειακό τους εφοδιασμό, σύμφωνα με νέα έκθεση του IEA που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Η έκθεση «Το Μέλλον της Ηλεκτρικής Ενέργειας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική» παρέχει λεπτομερή ανάλυση ανά χώρα των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας σε μια περιοχή που αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική τριπλασιάστηκε μεταξύ 2000 και 2024, καθώς αυξήθηκαν οι πληθυσμοί και τα εισοδήματα. Με βάση το σημερινό πλαίσιο, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή προβλέπεται να αυξηθεί κατά 50% ακόμη έως το 2035 – που πρακτικά μπορεί να μεταφραστεί σε αύξηση ενέργειας, που καλύπτει μαζί τις ανάγκες της Γερμανίας και της Ισπανίας, που είναι ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες.

Με ένα κλίμα που χαρακτηρίζεται από ακραία ζέστη και λειψυδρία στα περισσότερα μέρη της περιοχής, το μεγαλύτερο μέρος της προβλεπόμενης αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά την επόμενη δεκαετία – περίπου 40% – αναμένεται να προέλθει από την ψύξη και την αφαλάτωση.

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες που οδηγούν στην αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή περιλαμβάνουν την αστικοποίηση, τη βιομηχανοποίηση, την ηλεκτροδότηση των μεταφορών και την επέκταση των ψηφιακών υποδομών, όπως τα κέντρα δεδομένων.
Σήμερα, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο κυριαρχούν συντριπτικά στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 90% της συνολικής παραγωγής, σύμφωνα με την έκθεση. Ωστόσο, πολλές χώρες -συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράκ- ακολουθούν πολιτικές για τη μείωση του ρόλου που διαδραματίζει το πετρέλαιο στα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας, απελευθερώνοντάς το για χρήσεις υψηλότερης αξίας ή εξαγωγές.

Το φυσικό αέριο αναμένεται να καλύψει το ήμισυ της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2035 στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Αυτό θα βοηθούσε στη μείωση της παραγωγής από πετρέλαιο σε μόλις 5% της συνολικής παραγωγής, από 20% σήμερα.

Εξάλλου, η δυναμικότητα των ηλιακών φωτοβολταϊκών στην περιοχή, σύμφωνα με την έκθεση, πρόκειται να δεκαπλασιαστεί έως το 2035, ωθώντας το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής σε περίπου 25%. Και η πυρηνική ενέργεια αναμένεται να επεκταθεί σημαντικά, με τη δυναμικότητα να προβλέπεται να τριπλασιαστεί, γεγονός που θα έχει απρόβλεπτες συνέπειες σε χώρες που δεν έχουν απαραίτητα σταθερές δημοκρατίες και κλίμα αβεβαιότητας.

«Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται ραγδαία σε όλη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, λόγω της ταχέως αυξανόμενης ανάγκης για κλιματισμό και αφαλάτωση νερού σε μια περιοχή που αντιμετωπίζει θερμική και υδατική πίεση με αυξανόμενους πληθυσμούς και οικονομίες. Η περιοχή έχει ήδη δει την τρίτη μεγαλύτερη αύξηση στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως από τις αρχές του αιώνα, μετά την Κίνα και την Ινδία. Για να καλυφθεί αυτή η ζήτηση, η δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα 10 χρόνια αναμένεται να αυξηθεί κατά πάνω από 300 γιγαβάτ, ποσό που ισοδυναμεί με τρεις φορές την τρέχουσα συνολική δυναμικότητα παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ.

«Με βάση τα σχέδια πολιτικής των κυβερνήσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, η περιοχή πρόκειται να απομακρυνθεί σταθερά από τη χρήση πετρελαίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά την επόμενη δεκαετία, με το φυσικό αέριο, την ηλιακή και την πυρηνική ενέργεια να επεκτείνονται», δήλωσε ο Δρ Μπιρόλ. «Αυτό πρόκειται να αλλάξει σημαντικά το ενεργειακό μείγμα, με επιπτώσεις στα παγκόσμια ενεργειακά ισοζύγια και τις εκπομπές ρύπων».

Η έκθεση διαπιστώνει ότι ο εκσυγχρονισμός του δικτύου, καθώς και η επέκταση των περιφερειακών διασυνδέσεων, θα είναι κρίσιμοι για την υποστήριξη της ασφάλειας ηλεκτρικής ενέργειας στις οικονομίες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Μια ισορροπημένη προσέγγιση για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι επίσης ζωτικής σημασίας, συνδυάζοντας την αποθήκευση ενέργειας, την ευελιξία από την πλευρά της ζήτησης και την επαρκή δυνατότητα κατανομής της δυναμικότητας φυσικού αερίου για τη διαχείριση της μεταβλητής ηλιακής ή αιολικής προσφοράς.

Η ενεργειακή απόδοση θα διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο στις τάσεις της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή. Η μέση βαθμολογία απόδοσης των κλιματιστικών στην περιοχή είναι επί του παρόντος μικρότερη από το μισό του μέσου επιπέδου στην Ιαπωνία, σύμφωνα με την έκθεση. Η βελτίωση της απόδοσης των κλιματιστικών από μόνη της θα μπορούσε να μειώσει την αύξηση της μέγιστης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά ποσό ισοδύναμο με τη συνολική ισχύ του Ιράκ σήμερα.

Η έκθεση εξετάζει τι θα συνέβαινε εάν τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή διαφοροποιούνταν με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι προβλέπεται βάσει των στόχων που έχουν θέσει οι χώρες. Σ’ ένα τέτοιο σενάριο, η ζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξανόταν κατά περισσότερο από το 1/4 έως το 2035. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά 80 δισεκατομμύρια δολάρια και την αύξηση των λογαριασμών εισαγωγών κατά 20 δισεκατομμύρια δολάρια.