Ο Τραμπ διαπιστώνει υποχώρηση του ισραηλινού λόμπι: Η “απομόνωση” Νετανιάχου και η εσωτερική αμφισβήτηση Αμπάς

Η σύγκρουση στη Γάζα έχει επαναφέρει με δραματικό τρόπο το Παλαιστινιακό ζήτημα στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής ατζέντας, φέρνοντας μαζί της ριζικές ανακατατάξεις στις ισορροπίες ισχύος. Από τη μια πλευρά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παραδέχεται ότι η μακρά διάρκεια του πολέμου φθείρει την εικόνα του Ισραήλ, υπονομεύει το παραδοσιακό του πλεονέκτημα στο Κογκρέσο και μειώνει την επιρροή του ισχυρού εβραϊκού λόμπι. Από την άλλη, ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς επιχειρεί να χαράξει μια νέα στρατηγική, δηλώνοντας ανοιχτός σε αραβική ή διεθνή συμμετοχή στη διακυβέρνηση της Γάζας, καταγγέλλοντας παράλληλα την «εξόντωση του παλαιστινιακού λαού» από την ισραηλινή ηγεσία.

Σπύρος Σιδέρης

Οι δύο αυτές παρεμβάσεις φωτίζουν τις διαφορετικές οπτικές γύρω από ένα από τα πιο δυσεπίλυτα και φορτισμένα ζητήματα της εποχής, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα τις αντιφάσεις που το συνοδεύουν: ενώ η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι παραμένει στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ, η ίδια της η κοινωνία εμφανίζεται ολοένα και πιο διχασμένη, την ώρα που η παλαιστινιακή ηγεσία προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της μέσα από διεθνή σχήματα συνεργασίας.

Οι δηλώσεις Τραμπ: μια νέα εικόνα για το Ισραήλ στην Ουάσιγκτον

Σε συνέντευξή του στον ιστότοπο Daily Caller, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την έκπληξή του για την υποχώρηση της ισραηλινής επιρροής στο Κογκρέσο. «Πριν από είκοσι χρόνια, το Ισραήλ είχε το ισχυρότερο λόμπι στην Ουάσιγκτον· σήμερα δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η συνέχιση του πολέμου στη Γάζα «βλάπτει την εικόνα του Ισραήλ» και, ακόμη κι αν αυτό καταφέρει να επικρατήσει στρατιωτικά, «θα χάσει διεθνώς». Ο Τραμπ συνδέει την εξέλιξη αυτή με την άνοδο νέων πολιτικών φωνών, όπως η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές και η ομάδα της στο Δημοκρατικό Κόμμα, που έκαναν «νόμιμη» την ανοιχτή κριτική κατά του Ισραήλ σε χώρους όπου μέχρι πρότινος ήταν αδιανόητο.

Επικαλέστηκε μάλιστα έρευνα του Pew Research Center (Μάρτιος 2025), σύμφωνα με την οποία το 53% των Αμερικανών δηλώνει αρνητική άποψη για το Ισραήλ, έναντι 42% το 2022. Το πιο ανησυχητικό, κατά τον Τραμπ, είναι η αλλαγή στάσης στη βάση των Ρεπουμπλικανών νέας γενιάς, καθώς σχεδόν οι μισοί κάτω των 50 ετών εμφανίζονται πια «μη θετικοί» απέναντι στο εβραϊκό κράτος.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος υπενθύμισε το φιλοϊσραηλινό του έργο κατά τη διάρκεια της θητείας του: από τις πιέσεις στο Ιράν έως τη μεταφορά της πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τον «πιο φιλοϊσραηλινό ηγέτη που είχε ποτέ η Αμερική». Ωστόσο, η ίδια του η παραδοχή για το φθίνον κύρος του Ισραήλ αποκαλύπτει την αντίφαση ανάμεσα στη δική του πολιτική και τη διαρκώς μεταβαλλόμενη πραγματικότητα της αμερικανικής κοινωνίας.

Η φωνή του Μαχμούντ Αμπάς: δριμεία καταγγελία και ανοιχτό κάλεσμα

Την ίδια ώρα, ο Μαχμούντ Αμπάς έστειλε το δικό του μήνυμα μέσα από συνεντεύξεις στα δίκτυα Al Arabiya και Al Hadath. Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής κατήγγειλε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου «στοχεύει στην πλήρη καταστροφή της Παλαιστίνης» και ότι οι απώλειες στη Γάζα ξεπερνούν τους 200.000 νεκρούς και τραυματίες. Παράλληλα, έκανε λόγο για «πραγματική λιμοκτονία» στον παλαιστινιακό θύλακα: «Όποιος δεν πεθαίνει από τις βόμβες, πεθαίνει από την πείνα», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Άμπας τόνισε ότι η Παλαιστινιακή Αρχή είναι έτοιμη να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Γάζας και «δεν έχει αντίρρηση» να το πράξει στο πλαίσιο αραβικής ή διεθνούς συνεργασίας. Επεσήμανε επίσης τον ρόλο της Ιορδανίας και της Αιγύπτου στην αποτροπή τυχόν εκτοπισμών από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.

Σχετικά με τη διεθνή νομιμοποίηση, υπενθύμισε ότι «149 χώρες έχουν ήδη αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος» και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη νέα διπλωματική εκστρατεία για την πλήρη ένταξη της Παλαιστίνης στον ΟΗΕ. «Έχουμε χίλια ψηφίσματα υπέρ μας, κανένα δεν εφαρμόστηκε», σχολίασε πικρά.

Οι εσωτερικές προκλήσεις: η Χαμάς και η ενότητα

Ο Άμπας αναφέρθηκε και στη σχέση με τη Χαμάς, δηλώνοντας ότι «έχουν υπάρξει δεκάδες γύροι συνομιλιών χωρίς αποτέλεσμα» και επαναλαμβάνοντας την απαίτηση η οργάνωση να αναγνωρίσει τον ρόλο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) ως μοναδικού νόμιμου εκπροσώπου του παλαιστινιακού λαού. «Είμαστε ένας λαός, ένα κράτος, ένα όπλο», είπε, ζητώντας την εγκατάλειψη της διπλής εξουσίας.

Ακόμη, αναφέρθηκε στα παλαιστινιακά στρατόπεδα προσφύγων στον Λίβανο, όπου δεσμεύτηκε να αποσύρει τα όπλα των οργανώσεων, σε συνεννόηση με τον πρόεδρο της χώρας Ζοζέφ Αούν. Στόχος, όπως είπε, είναι η προστασία της ασφάλειας και της ενότητας του Λιβάνου, αλλά και η αποφυγή κάθε εμπλοκής που θα υπονόμευε το παλαιστινιακό ζήτημα.

Η διπλωματική σκακιέρα: ποιος κερδίζει και ποιος χάνει

Οι δηλώσεις Τραμπ και Αμπάς αναδεικνύουν την πολλαπλή διάσταση του σημερινού παλαιστινιακού δράματος:

• Στην Ουάσιγκτον, η στήριξη προς το Ισραήλ παραμένει ισχυρή σε επίπεδο θεσμών, αλλά χάνει έδαφος στη νεότερη γενιά και στην κοινωνία. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις, ιδιαίτερα σε περίπτωση επανόδου του Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
• Στη Ραμάλα, ο Αμπάς προσπαθεί να διατηρήσει διεθνή νομιμοποίηση και να προβάλει την Παλαιστινιακή Αρχή ως τον μοναδικό θεσμικό συνομιλητή, απέναντι στη Χαμάς αλλά και στο Ισραήλ.
• Στο Τελ Αβίβ, ο Νετανιάχου παίζει το πολιτικό του μέλλον στην παράταση του πολέμου, ενώ οι κατηγορίες για γενοκτονία και η διεθνής απομόνωση καθιστούν το έργο του ολοένα και πιο δύσκολο.

Η σαουδαραβική παράμετρος

Ο Αμπάς επεσήμανε τέλος ότι η Σαουδική Αραβία παραμένει αταλάντευτη στη στήριξη της παλαιστινιακής υπόθεσης, αποκλείοντας κάθε «αντάλλαγμα» που θα έθετε σε δεύτερη μοίρα την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους. Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η Ουάσιγκτον επιδιώκει εξομάλυνση σχέσεων ανάμεσα στο Ριάντ και το Ισραήλ, με το παλαιστινιακό να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο.

Ένα μέτωπο σε μετάβαση

Η εικόνα που προκύπτει είναι διττή. Από τη μια, το Ισραήλ αντιμετωπίζει σοβαρή φθορά στη διεθνή κοινή γνώμη και κινδυνεύει να χάσει τη στρατηγική του «ασυλία» στις ΗΠΑ. Από την άλλη, οι Παλαιστίνιοι προσπαθούν να αξιοποιήσουν τη διεθνή συγκυρία για να αναβαθμίσουν τον θεσμικό τους ρόλο και να αποτρέψουν την οριστική διάλυση της προοπτικής για κράτος.

Η συνέχιση του πολέμου, όμως, απειλεί να οδηγήσει και τις δύο πλευρές σε αδιέξοδο: το Ισραήλ σε βαθύτερη απομόνωση και την Παλαιστινιακή Αρχή σε εσωτερική αμφισβήτηση. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η διεθνής κοινότητα —από τις ΗΠΑ μέχρι την αραβική περιφέρεια— θα μπορέσει να δημιουργήσει μια πραγματική πολιτική διαδικασία που θα υπερβεί τα σημερινά αδιέξοδα.