Εμπορικός πόλεμος Τραμπ: Διαμορφώνει νέο γεωπολιτικό χάρτη, ενώνει μεγάλες δυνάμεις εναντίον των ΗΠΑ

Ο εμπορικός πόλεμος που εξαπέλυσε ο Ντόναλντ Τραμπ σηματοδοτεί μια από τις πιο ριζικές ανακατατάξεις στη διεθνή οικονομική και γεωπολιτική σκηνή. Η στρατηγική του δεν περιορίζεται απλώς στην επαναφορά της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας, αλλά φαίνεται να αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός νέου παγκόσμιου συστήματος εξουσίας. Με την επιβολή υψηλών δασμών σε παραδοσιακούς συμμάχους, την επιλεκτική εξαίρεση ορισμένων χωρών και τη στοχοποίηση ανταγωνιστών όπως η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Τραμπ χαράζει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης του διεθνούς εμπορίου που επηρεάζει όχι μόνο την οικονομία αλλά και την ισορροπία δυνάμεων.

Σπύρος Σιδέρης

Στην καρδιά αυτής της αναδιάταξης, η Ουκρανία και η Ρωσία βρίσκονται σε μια κρίσιμη θέση, καθώς οι εξελίξεις μπορεί να επηρεάσουν τη σύγκρουση μεταξύ τους, τις διεθνείς συμμαχίες και την οικονομική τους σταθερότητα.

Ο νέος γεωπολιτικός χάρτης που επιδιώκει να δημιουργήσει ο Τραμπ θα μπορούσε είτε να κατακερματίσει τις παγκόσμιες αγορές είτε να πυροδοτήσει μια συντονισμένη αντίδραση των μεγάλων δυνάμεων εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, διαμορφώνοντας ένα εντελώς νέο σύστημα διεθνών σχέσεων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε έναν εκτεταμένο εμπορικό πόλεμο, στοχεύοντας σχεδόν κάθε μεγάλη οικονομία του πλανήτη. Η απόφασή του να επιβάλει υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές διαμορφώνει ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό, στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να ανακτήσουν τον οικονομικό και στρατηγικό τους έλεγχο.

Οι πιο σκληροί δασμοί επιβλήθηκαν στην Κίνα, με ποσοστό 34% σε όλες τις εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ, το οποίο, σε συνδυασμό με τους προηγούμενους δασμούς 20%, αγγίζει πλέον το 54%.

Παρόλο που η σύγκρουση με την Κίνα αποτελεί πάγιο στοιχείο της πολιτικής του Τραμπ ήδη από την πρώτη του θητεία, η πραγματική έκπληξη είναι η επιβολή σημαντικών δασμών σε στρατηγικούς συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών:

• Ινδία: 26%
• Ιαπωνία: 24%
• ΕΕ: 20%
• Ταϊβάν: 32%
• Νότια Κορέα: 25%
• Ισραήλ: 17%
• Φιλιππίνες: 17%

Αντίθετα, οι χώρες της αμερικανικής ηπείρου –παρά τις προηγούμενες αιτιάσεις του Τραμπ περί μεταναστευτικού και διακίνησης ναρκωτικών– είτε εξαιρέθηκαν εντελώς είτε αντιμετώπισαν δασμούς κάτω του 10%. Αυτό αποκαλύπτει μια σαφή στρατηγική προτεραιότητας προς τη δημιουργία μιας οικονομικής ζώνης υπό αμερικανική ηγεμονία στην αμερικανική ήπειρο.

Ποιοι εξαιρέθηκαν και γιατί

Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο είναι ότι χώρες-κλειδιά όπως η Βρετανία, η Αυστραλία (μέλη του AUKUS), οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και η Τουρκία δεν υπέστησαν ουσιαστικούς δασμούς. Ομοίως, η Ρωσία φαίνεται να έχει μείνει εκτός αυτής της οικονομικής επίθεσης.

• Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι ο Τραμπ βλέπει τις συγκεκριμένες χώρες ως πιθανούς συμμάχους στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της παγκόσμιας τάξης που επιδιώκει να εφαρμόσει.

Επισήμως, το αφήγημα του Τραμπ βασίζεται στην ανάγκη επιστροφής της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη μείωση του αμερικανικού εμπορικού ελλείμματος.

Ωστόσο, η πραγματική επίδραση των μέτρων του δεν θα κριθεί μόνο από τα οικονομικά αποτελέσματα, αλλά κυρίως από τη γεωπολιτική δυναμική που θα προκαλέσουν.

Τι σημαίνει αυτό για την Ουκρανία και τη Ρωσία

Παρότι οι δασμοί αυτοί δεν επηρεάζουν άμεσα την Ουκρανία και τη Ρωσία, οι έμμεσες γεωπολιτικές επιπτώσεις μπορεί να είναι σημαντικές:

• Διάσπαση της Δύσης: Η ενίσχυση των οικονομικών τριβών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης μπορεί να υπονομεύσει τη δυτική ενότητα, αφήνοντας την Ουκρανία περισσότερο εκτεθειμένη. Ταυτόχρονα, η αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής οικονομίας λόγω των αμερικανικών δασμών ενδέχεται να μειώσει τη δυνατότητα της ΕΕ να συνεχίσει την οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία.
• Πλεονεκτήματα για τη Ρωσία: Η επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ-ΕΕ μπορεί να επιτρέψει στη Ρωσία να διαμορφώσει νέες συμμαχίες ή να προωθήσει τα ενεργειακά της συμφέροντα στην Ευρώπη. Παράλληλα, η Κίνα, η οποία πλήττεται από τους αμερικανικούς δασμούς, ενδέχεται να δώσει μικρότερη σημασία στις κυρώσεις της Ουάσινγκτον έναντι των ρωσικών ενεργειακών εξαγωγών.
• Αλλαγή γεωπολιτικού χάρτη: Ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση, υπάρχουν δύο βασικά σενάρια:
• Κατακερματισμός της παγκόσμιας οικονομίας: Ο Τραμπ επιδιώκει να απομονώσει την αμερικανική αγορά από τον υπόλοιπο κόσμο, δημιουργώντας μια δική του οικονομική σφαίρα επιρροής. Άλλες χώρες ή συνασπισμοί κρατών μπορεί να ακολουθήσουν το ίδιο μοντέλο, κλείνοντας τις αγορές τους και μειώνοντας το διεθνές εμπόριο.
• Αντίσταση στον Τραμπ: Οι πληγείσες χώρες μπορεί να σχηματίσουν ένα αντι-αμερικανικό οικονομικό μπλοκ, συντονίζοντας τις ενέργειές τους ενάντια στις ΗΠΑ. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ρωσία θα μπορούσε να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο, τόσο ως ενεργειακός προμηθευτής όσο και ως στρατιωτικός παράγοντας αποτροπής.

Ενώ η Ουκρανία δεν αντιμετωπίζει άμεσες οικονομικές συνέπειες από τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ, η αποσταθεροποίηση της Δύσης μπορεί να αποδυναμώσει τη στήριξή της. Αντίθετα, η Ρωσία μπορεί να βρει ευκαιρίες για ελιγμούς, αν και η έκβαση εξαρτάται από την αντίδραση των διεθνών αγορών.

Παρά τις όποιες στρατηγικές αλλαγές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος και για τις δύο χώρες παραμένει η συνέχιση του πολέμου, ο οποίος απομυζά πολύτιμους πόρους, καθιστώντας δύσκολη την προσαρμογή στις προκλήσεις της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας.