Δασμοί: Ανακοινώνονται αντίποινα της ΕΕ-Bruegel: Τρεις επιλογές- Τα μέτρα θωράκισης στην Ελλάδα

Την ερχόμενη Τετάρτη, η Κομισιόν αναμένεται πρόκειται να ανακοινώσει το πρώτο πακέτο αντιμέτρων στους δασμούς Τραμπ στον χάλυβα και το αλουμίνιο, που επιβλήθηκαν στις 12 Μαρτίου, σύμφωνα με Ευρωπαίο ανώτατο αξιωματούχο. «Ολοκληρώνουμε ήδη ένα πρώτο πακέτο αντιμέτρων ως απάντηση στους δασμούς στον χάλυβα. Και τώρα προετοιμαζόμαστε για περαιτέρω αντίμετρα, για να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και τις επιχειρήσεις μας», τόνισε η Φον ντερ Λάιεν.

Πάντως και οι διπαραγματεύσεις είναι στο τραπέζει, κάτι που αφήνει ανοιχτό καο ο Τραμπ, ενώ σε περίπτωση αποτυχίας των συζητήσεων «θα χτυπήσουμε εκεί που πονάει» τις ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγές των Βρυξελλών.

Όπως όλα δείχνουν η απάντηση θα αφορά πρόστιμα σε αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, στο πλαίσιο και του νόμου των ψηφιακών αγορών, ενώ ετοιμάζεται να εφαρμόσει και το «εργαλείο κατά του εξαναγκασμού» (anti-coercion instrument), τη θεσμοθετημένη δυνατότητα να επιβάλει περιορισμούς στο εμπόριο υπηρεσιών –όπου οι ΗΠΑ έχουν εμπορικό πλεόνασμα 108,6 δισ. έναντι της Ε.Ε.–, αν κρίνει ότι τρίτη χώρα χρησιμοποιεί τους δασμούς ως «εργαλείο» εκβιασμού.

Από την άλλη πλευρά υπάρχει και στο στοίχημα του συντονισμού με μια ενιάι απάντηση. Θα πρέπει να υπάρξει συγχρόνως και συντονισμός με τα κράτη-μέλη και αυτός θα είναι ο βασικός στόχος της συνάντησης των αρμοδίων υπουργών της Ε.Ε. την ερχόμενη Δευτέρα, καθώς διάφορες χώρες ήδη «πιέζουν» την Κομισιόν να «στοχοποιήσει» συγκεκριμένα προϊόντα, όπως η Γαλλία για το αμερικανικό μπέρμπον, εν μέσω των «απειλών» των ΗΠΑ για δασμούς έως και 200% στα κρασιά.

Σύ,φωνα με το Bruegel στο τραπέζι υπάρχουν τρεις επιλογές για την Ευρώπη.

• Η πρώτη είναι να μην προχωρήσει σε αντίποινα και να διαπραγματευτεί δασμολογικές μειώσεις και απαλλαγές, προσπαθώντας ίσως μέσω της νομισματικής πολιτικής να περιορίσει τις επιπτώσεις των νέων δασμών.

Η πρώτη επιλογή έχει το πλεονέκτημα ότι έχει τις μικρότερες οικονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, πιθανότατα θα θεωρηθεί ως ένδειξη παράδοσης από τις ΗΠΑ, ωθώντας την κυβέρνηση Τραμπ να πιέσει για νέες παραχωρήσεις. Αυτό θα γινόταν όχι μόνο επειδή δεν θα υπήρχε αντίσταση, αλλά και επειδή τυχόν νέες επενδύσεις στις ΗΠΑ για την παράκαμψη των δασμών, μαζί με τις φορολογικές περικοπές, θα διαιωνίσουν το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ε.Ε. κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ατελείωτους εμπορικούς πολέμους.

• Η δεύτερη είναι να απαντήσει με στοχευμένα μέτρα, παρόμοια με εκείνα που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως απάντηση στους δασμούς χάλυβα και αλουμινίου 25% που είχε ήδη επιβάλει ο Τραμπ πριν από τις 2 Απριλίου, με στόχο να χτυπήσει την παραγωγή σε ρεπουμπλικανικές πολιτείες και εταιρείες που συνδέονται με την κυβέρνηση Τραμπ.

Εδώ υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθούν ένδειξη αδυναμίας: Τότε η Ε.Ε. λαμβάνει μόνο περιορισμένα αντίποινα επειδή φοβάται τον εμπορικό πόλεμο. Σε αυτή την περίπτωση, θα αρκούσε ο Τραμπ να απαντήσει με μια ισχυρή αλλά περιορισμένη κλιμάκωση για να αναγκάσει την Ε.Ε. να υποχωρήσει.

Αυτό συνέβη με τους δασμούς της Ε.Ε. στο μπέρμπον: οι ΗΠΑ απάντησαν με την απειλή με δασμούς 200% στην εισαγωγή ευρωπαϊκών οινοπνευματωδών ποτών.

Σε κάθε περίπτωση, τα στοχευμένα μέτρα δεν θα αποτελούσαν πραγματικά λύση: είτε θα αποσύρονταν οι κοινοτικοί δασμοί αναγκάζοντας τους Ευρωπαίους να επιστρέψουν στην πρώτη επιλογή, ή μοιραία να προχωρήσουν προς την τρίτη επιλογή.

• Η τρίτη είναι να πάρει αναλογικά μέτρα αντιποίνων κατά των περισσότερων εισαγωγών από τις ΗΠΑ, ενεργοποιώντας ταυτόχρονα το εργαλείο κατά του εμπορικού καταναγκασμού της Ε.Ε., το οποίο αποτελεί πλαίσιο για την κλιμάκωση της αντίδρασης στην εξωτερική οικονομική πίεση.

Αν η Ε.Ε. επιλέξει τον τρίτο δρόμο τα αντίποινα θα πρέπει να είναι αναλογικά και κλιμακούμενα -ανοδικά και καθοδικά – και θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και υπηρεσίες. Οι δασμοί της Ε.Ε. θα είχαν υψηλό άμεσο κόστος για όλους. Ωστόσο, θα μπορούσαν να εισαχθούν σταδιακά για να δοθεί χρόνος στους εισαγωγείς να βρουν υποκατάστατα. Θα μπορούσαν επίσης να προβλεφθούν εξαιρέσεις για ενδιάμεσα προϊόντα και πρώτες ύλες των ΗΠΑ που δεν μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν για τη μείωση του κόστους για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.

Το εν λόγω εργαλείο εάν ενεργοποιηθεί μπορεί να επιβάλει δασμούς, να περιορίσει το εμπόριο υπηρεσιών και να περιορίσει την πρόσβαση σε άμεσες ξένες επενδύσεις και δημόσιες προμήθειες. Δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από τότε που τέθηκε σε ισχύ το 2023.

«Τίποτα δεν αποκλείεται. Όλα τα μέσα είναι στο τραπέζι», είπε ο Εμανουέλ Μακρόν την Πέμπτη (3/3) αμέσως μετά από την κρίσιμη σύσκεψη στο Ελιζέ επαναλαμβάνοντας τα λόγια της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Ο Γάλλος πρόεδρος έκανε και εκείνος λόγο στην ενεργοποίηση του εργαλείου που διαθέτει η Ε.Ε. για την καταπολέμηση περιπτώσεων οικονομικού εξαναγκασμού.

Ο Μακρόν έβαλε στο τραπέζι την πιθανότητα αντιποίνων κατά των ψηφιακών υπηρεσιών «εξαιρετικού προφίλ» της Αμερικής, καθώς και «των μηχανισμών χρηματοδότησης της αμερικανικής οικονομίας», χωρίς να εξηγήσει τι είδους αντιπαράθεση θα συνεπαγόταν αυτό. «Δεν πρέπει να αποκλείσουμε τίποτα βραχυπρόθεσμα», είπε.

«Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι το πιο αποτελεσματικό και το πιο αναλογικό, αλλά αυτό, σε κάθε περίπτωση, δείχνει πολύ ξεκάθαρα ότι είμαστε αποφασισμένοι να μην επιτρέψουμε να συμβούν πράγματα, να μην υπάρξουν τομείς θύματα αυτών των δασμών και επομένως να υπερασπιστούμε και να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας».

Ο ίδιος τόνισε ακόμη ότι «είναι σημαντικό οι μελλοντικές επενδύσεις, οι επενδύσεις που ανακοινώθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες, να ”παγώσουν” για κάποιο χρονικό διάστημα έως ότου να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής»

«Τι μήνυμα στέλνουμε όταν μεγάλοι Ευρωπαίοι παίκτες επενδύουν δισεκατομμύρια ευρώ στην αμερικανική οικονομία τη στιγμή που οι ΗΠΑ μας χτυπούν;», διερωτήθηκε ο Μακρόν, κάνοντας λόγο για την ανάγκη να επιδείξουν όλοι «συλλογική αλληλεγγύη».

Ο Γάλλος Πρόεδρος έχει στείλει μήνυμα σε δύο σημαντικούς επενδυτές της χώρας του στις ΗΠΑ και τους έχει ζητήσει προς το παρόν να «παγώσουν» επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ που είχαν προαναγγείλει από το τέλος του 2024 στις ΗΠΑ. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως η απάντηση των δύο πολύ ισχυρών οικονομικών παραγόντων έχουν αποδεχθεί την πρόταση του Γάλλου Προέδρου και έχουν ξεκαθαρίσει πως θα βρίσκονται σε επικοινωνία και συντονισμό με τη Γαλλική Κυβέρνηση.

Στο ίδιο μήκος κύματος φαίνεται πως έχει επιλέξει να κινηθεί και η Ισπανία με τον Πέδρο Σάντσεθ να υπογραμμίζει στις σημαντικές ισπανικές εταιρείες πως σήμερα θα πρέπει να αναδιοργανώσουν όλες τις προγραμματισμένες στις ΗΠΑ επενδύσεις τους.

Οι επτά άξονες για τη θωράκιση της ελληνικής οικονομίας

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας το βράδυ της Πέμπτης σε εκδήλωση του Ελληνο-Ιταλικού Επιμελητηρίου, στην Αθήνα, παρουσίασε επτά άξονες παρεμβάσεων για τη θωράκιση της οικονομίας από τη διεθνή αστάθεια. Με αφορμή την ανακοίνωση της επιβολής δασμών από τον Πρόεδρο Τραμπ, ο κ. Χατζηδάκης τόνισε πως παρά το γεγονός ότι μόνο το 5% των εξαγωγών της Ελλάδας κατευθύνεται στις ΗΠΑ, θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι δεν επηρεαζόμαστε.

«Οφείλω να το σημειώσω, ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ως πρώην υπουργός Οικονομικών, γιατί υπάρχουν σίγουρα δευτερογενείς συνέπειες στην ευρωπαϊκή οικονομία, επομένως και στην ελληνική οικονομία», ανέφερε. «Έχει ξεκινήσει ένας μεγάλος παγκόσμιος οικονομικός και εμπορικός πόλεμος. Θέλω να ελπίζω ότι θα τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα, αλλά μην έχουμε καμία αμφιβολία. Στους οικονομικούς πολέμους δεν υπάρχουν κερδισμένοι. Υπάρχουν μόνο χαμένοι».

Ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η Ελλάδα οφείλουν να είναι θωρακισμένες με προσεκτικές κινήσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την αυτονομία και την ανθεκτικότητά τους. «Πρέπει να είμαστε περισσότερο ανταγωνιστικοί. Πρέπει να ενισχύσουμε την αυτονομία μας σε στρατηγικούς τομείς, όπως η ενέργεια, οι πρώτες ύλες, ώστε να μειώσουμε την έκθεσή μας σε διεθνείς οικονομικές διαταραχές. Και βέβαια πρέπει να έχουμε τους θεσμούς και τους μηχανισμούς για να παραμείνουμε όρθιοι ακόμα και στις πιο αντίξοες συνθήκες. Να αντέχουμε τις κρίσεις, αλλά και να τις αξιοποιούμε, όπως επιχειρούμε να κάνουμε με το Ταμείο Ανάκαμψης ως ευκαιρία μετασχηματισμού και επιτάχυνσης των αναγκαίων αλλαγών», επεσήμανε.

Οι άξονες παρεμβάσεων, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Αντιπροεδρίας της Κυβέρνησης, κωδικοποιούνται ως εξής:

1. Προσέλκυση ακόμα περισσότερων επενδύσεων, μεταξύ άλλων, με αναμόρφωση του Θεσμικού Πλαισίου για την προσέλκυση ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων. Παράλληλα, προχωρούν οι δράσεις για:

• Περαιτέρω απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με στόχο τη μείωση των διοικητικών βαρών κατά 25%.
• Περαιτέρω επιτάχυνση της απονομής Δικαιοσύνης.
• Ολοκλήρωση φέτος του Εθνικού Κτηματολογίου, προώθηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
• Εφαρμογή του νέου νόμου για κίνητρα στην καινοτομία και τις συγχωνεύσεις.

2. Ενίσχυση της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας, μέσω των ρυθμίσεων του νομοσχεδίου, που συζητείται στη Βουλή, για περαιτέρω ενίσχυση της Κεφαλαιαγοράς, αξιοποίηση του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης σε συνδυασμό με την Αναπτυξιακή Τράπεζα για τη στήριξη ιδιαίτερα της ρευστότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

3. Ενίσχυση της εξωστρέφειας. Βασικός στόχος είναι η διείσδυση σε δυο πολύ μεγάλες αγορές, που είναι η Ινδία και η Κίνα, με απλοποίηση και περαιτέρω ψηφιοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών και κίνητρα για εξαγωγές.

4. Αναβάθμιση των υποδομών. Πέρα από τις υποδομές στην ενέργεια, που επέτρεψαν μετά από πολλά χρόνια το 2024 να γίνει η Ελλάδα καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, προχωρούν κρίσιμα έργα όπως: η επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης, η κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι Ηρακλείου, η αξιοποίηση περιφερειακών λιμανιών, η προώθηση του δικτύου οπτικών ινών.

5. Διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της ελληνικής οικονομίας. «Ήδη υπάρχει σημαντική αύξηση της συμμετοχής της βιομηχανίας στο ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια. Η Ελλάδα αλλάζει σταδιακά. Και στόχος της κυβέρνησης είναι να ενισχυθεί αυτή η αλλαγή σε τομείς, όπως οι τεχνολογίες και εφαρμογές υγείας, η ρομποτική, η αμυντική βιομηχανία και η επισκευή και ναυπήγηση πλοίων», σημείωσε ο κ. Χατζηδάκης.

6. Ανθρώπινο δυναμικό. «Οι αλλαγές αντικατοπτρίζονται και στη μείωση της ανεργίας, η οποία έχει μειωθεί στο 8,6%. Ενισχύουμε αυτή την προσπάθεια με μαζικά προγράμματα κατάρτισης εργαζομένων, με έμφαση στην πιστοποίηση των δεξιοτήτων, έτσι ώστε οι πόροι που δαπανώνται να πιάνουν τόπο και στην ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών, των νέων και των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας», τόνισε.

7. Δημοσιονομική πολιτική και φορολογία. «Είμαι περήφανος, γιατί φεύγοντας από το Υπουργείο Οικονομικών παρέδωσα στο διάδοχό μου όχι μόνο πρωτογενές, αλλά κανονικό πλεόνασμα», ανέφερε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και προσέθεσε: «Η πολιτική αυτή συνδυάζει τη μείωση του χρέους με ρυθμούς ισχυρής ανάπτυξης για τα ευρωπαϊκά δεδομένα και χωρίς προηγούμενη προσπάθεια για περιορισμό της φοροδιαφυγής. Και μας επέτρεψε μέχρι τώρα – και θα μας επιτρέψει και από εδώ και πέρα ακόμα πιο πολύ- να έχουμε μειώσεις φόρων και ένα κοινωνικό μέρισμα που επιστρέφει στους πολίτες».

«Η Ελλάδα», κατέληξε, «από μαύρο πρόβατο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει μετατραπεί σε παράδειγμα επιτυχίας. Όσο και αν κάποιοι θέλουν να μειώσουν την προσπάθεια αυτή, η πραγματικότητα, οι διεθνείς οργανισμοί, οι διεθνείς αναλυτές, όλα τα επιμέρους στοιχεία δείχνουν ότι είμαστε στο σωστό δρόμο. Αυτό που υποσχόμαστε είναι ότι θα συνεχίσουμε στον ίδιο δρόμο, διορθώνοντας λάθη όπου χρειάζεται, αλλά χωρίς να υποσχόμαστε θαύματα».