Μέση Ανατολή: Σε τεντωμένο σχοινί και πάλι η ειρήνη-Οι αντιφάσεις στον ρόλο των ΗΠΑ

Η «αναστολή της βοήθειας» στη Λωρίδα της Γάζας αποτελεί ένα νέο κεφάλαιο στις γεωπολιτικές εξελίξεις της περιοχής, με το Ισραήλ να λαμβάνει δραστικά μέτρα που ενδέχεται να απειλήσουν τη συμφωνία εκεχειρίας. Η πρώτη φάση της συμφωνίας ολοκληρώθηκε, αλλά η αποτυχία προώθησης της δεύτερης φάσης, σε συνδυασμό με την απόρριψη του αμερικανικού σχεδίου από τη Χαμάς, δημιουργεί αβεβαιότητα. Οι αναλυτές διχάζονται ανάμεσα στην άποψη ότι η Ισραηλινή στάση αποτελεί μια στρατηγική πίεσης για την παράταση της εκεχειρίας και στην εκτίμηση ότι πρόκειται για προοίμιο της οριστικής κατάρρευσης της συμφωνίας και επιστροφή στον πόλεμο.

Σπύρος Σιδέρης

Η στάση των διεθνών δυνάμεων, ιδιαίτερα των ΗΠΑ, θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον των διαπραγματεύσεων και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Η εκεχειρία στη Γάζα, που τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιανουαρίου, ολοκληρώνοντας την πρώτη της φάση διάρκειας 42 ημερών, είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση 33 ομήρων από τη Χαμάς, μεταξύ αυτών και οκτώ νεκρών, με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση περίπου 1.700 Παλαιστινίων από τις ισραηλινές φυλακές.

Παρόλα αυτά, 58 όμηροι εξακολουθούν να κρατούνται στη Γάζα, με το Ισραήλ να επιβεβαιώνει τον θάνατο 34 εξ αυτών. Η δεύτερη φάση, που περιλαμβάνει την αποχώρηση των Ισραηλινών στρατευμάτων και παύση των εχθροπραξιών, παραμένει αβέβαιη, ενώ η τρίτη φάση προβλέπει την ανοικοδόμηση της περιοχής.

• Η απόφαση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να υιοθετήσει το σχέδιο του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ για προσωρινή κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού και του εβραϊκού Πάσχα, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση των μισών εναπομείναντων ομήρων, δεν έγινε αποδεκτή από τη Χαμάς.

Η απόρριψη της πρότασης είχε ως συνέπεια την άμεση διακοπή της εισόδου ανθρωπιστικής βοήθειας και αγαθών στη Γάζα από το Ισραήλ, κίνηση που πολλοί αναλυτές ερμηνεύουν ως μοχλό πίεσης ή ως ένδειξη της πρόθεσης να οδηγηθεί η εκεχειρία σε αδιέξοδο.

• Η αντίδραση της Χαμάς ήταν έντονη, με τον ηγέτη της, Μαχμούντ Μαρντάουι, να χαρακτηρίζει την κίνηση του Νετανιάχου ως «αποκήρυξη της συμφωνίας», επιμένοντας πως η δεύτερη φάση της εκεχειρίας πρέπει να περιλαμβάνει διαπραγματεύσεις για μόνιμη κατάπαυση του πυρός, συνολική αποχώρηση και ανοικοδόμηση της Γάζας.

Από την πλευρά του, ο πρώην βοηθός υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, πρέσβης Χουσεΐν Χαρίντι, θεωρεί ότι η στάση του Ισραήλ υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, οι οποίες δεν ασκούν επαρκή πίεση ώστε να τηρηθεί η αρχική συμφωνία.

Η αμερικανική στάση χαρακτηρίζεται αντιφατική, καθώς την ίδια στιγμή που επιδιώκει την παράταση της εκεχειρίας, εγκρίνει στρατιωτική βοήθεια ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ, δίνοντας το σήμα ότι υποστηρίζει έμμεσα τις κινήσεις του Νετανιάχου.

• Ο Ιορδανός πολιτικός αναλυτής Δρ Σαλάχ αλ-Αμπαντί σημειώνει ότι η απόφαση του Νετανιάχου εξυπηρετεί τόσο στρατηγικά όσο και πολιτικά συμφέροντα, με τον ίδιο να αποσκοπεί στη διατήρηση της κυβέρνησής του, καθώς ένας τερματισμός του πολέμου θα μπορούσε να τον αποδυναμώσει πολιτικά.

Την ίδια στιγμή, η Αίγυπτος, που διαδραματίζει κομβικό ρόλο ως μεσολαβητής, επιμένει στην ανάγκη για άμεση μετάβαση στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Μπαντρ Αμπντελάτι, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με την Επίτροπο της ΕΕ για τη Μεσόγειο Ντούμπραβκα Σούιτσα, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να πιέσει το Ισραήλ για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας.

Επιπλέον, επεσήμανε ότι το αιγυπτιακό-αραβικό σχέδιο για την ανοικοδόμηση της Γάζας έχει ολοκληρωθεί και αναμένεται να παρουσιαστεί στους Άραβες ηγέτες στην επικείμενη σύνοδο κορυφής.

• Το σχέδιο αυτό έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες προτάσεις των ΗΠΑ, οι οποίες φέρεται να ήθελαν τον έλεγχο της Γάζας να μεταβιβαστεί σε τρίτες χώρες.

Η Αίγυπτος και οι αραβικές χώρες επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα διεθνώς υποστηριζόμενο μοντέλο ανοικοδόμησης που δεν θα οδηγήσει σε εκτοπισμό των Παλαιστινίων. Ωστόσο, χωρίς ουσιαστική πίεση από τις ΗΠΑ προς το Ισραήλ, οι πιθανότητες επιτυχίας της πρωτοβουλίας παραμένουν αβέβαιες.

• Το μέλλον της εκεχειρίας κρέμεται από μια λεπτή ισορροπία συμφερόντων και γεωπολιτικών στρατηγικών. Οι διαμεσολαβητές, ιδιαίτερα η Αίγυπτος και το Κατάρ, θα πρέπει να βρουν κοινό έδαφος μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών για να προχωρήσουν σε μια βιώσιμη λύση.

Η ευρωπαϊκή και αμερικανική στάση, η επιμονή της Χαμάς για πλήρη διαπραγμάτευση και η αδιάλλακτη στάση του Νετανιάχου καθιστούν το μέλλον της εκεχειρίας εξαιρετικά αβέβαιο. Χωρίς συντονισμένη διεθνή πίεση, η συμφωνία κινδυνεύει να καταρρεύσει, οδηγώντας την περιοχή σε μια νέα, ακόμα πιο αιματηρή φάση σύγκρουσης.