Έρευνα/libre: Το έγκλημα στη Μαλακάσα είναι η κορυφή του παγόβουνου  

Διαβάζεις την είδηση και πραγματικά ανατριχιάζεις: Μαστίγωσαν και βίασαν ανήλικο στην προσφυγική δομή της Μαλακάσας. Οι λεπτομέρειες σε σοκάρουν ακόμα περισσότερο. Μαστίγωμα με καλώδια, εγκαύματα από πυρακτωμένο κουτάλι, στο τέλος βιασμός, ίσως και ομαδικός. Δύο από τους τέσσερις φερόμενους ως θύτες επίσης ανήλικοι και ομοεθνείς με το θύμα. Και όλα αυτά γιατί υπήρξε μία υποψία για κλοπή κινητού τηλεφώνου.

Νίκος Γιαννόπουλος

Οι ανυποψίαστοι που θα διαβάσουν την είδηση ίσως σταθούν στο γεγονός ότι θύτες και θύματα είναι ξένοι. Άλλοι ίσως εστιάσουν στο προσφυγικό τους προφίλ. Οι πιο υποψιασμένοι όμως γνωρίζουν κάτι περισσότερο. Ότι ο εγκλεισμός στα προσφυγικά καμπ, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, έχει γίνει βασανιστικός και αδιέξοδος.

Πριν προχωρήσουμε, χρειάζεται μία κρίσιμη διευκρίνιση για να μην υπάρξουν παρανοήσεις. Δεν ισχυριζόμαστε ότι αποτρόπαια εγκλήματα σαν και αυτό που έλαβε χώρα στη δομή της Μαλακάσας δικαιολογούνται από τις όποιες παραλείψεις. Το έγκλημα είναι έγκλημα και πρέπει να τιμωρείται ως τέτοιο. Ωστόσο η διαλυτική κατάσταση που παρατηρείται σε αρκετές δομές μπορεί να εξηγήσει (όχι να δικαιολογήσει) παρόμοιες συμπεριφορές και την αγριότητα που τις συνοδεύουν.

Πηγή που γνωρίζει άριστα την κατάσταση του προσφυγικού στις δομές της Στερεάς Ελλάδας είπε χαρακτηριστικά στο Libre: “Οι άνθρωποι αυτοί μένουν πολύ καιρό στη Μαλακάσα κλεισμένοι μέχρι να μπορέσουν να καταγραφούν. Ο εγκλεισμός αυτός τόσων διαφορετικών ανθρώπων και υπό δύσκολες συνθήκες καθιστούν τη δομή μια κόλαση. Όχι ότι συμπεριφορές σαν κι αυτήν δικαιολογούνται, ούτε συγχωρούνται γιατί εδώ μιλάμε για απίστευτη αγριότητα αλλά αν τους ανθρώπους τους στοιβάζεις χωρίς καμία διέξοδο και ασχολία δίνεται χώρος στα πιο ταπεινά και άγρια ένστικτα!”

Στα παραπάνω λόγια βρίσκεται το κλειδί που μπορεί να “ξεκλειδώσει” το έγκλημα που καταγράφηκε τη Δευτέρα και καταγγέλθηκε από τον 16χρονο μία μέρα αργότερα. Η Μαλακάσα, που λειτουργεί ως κέντρο καταγραφής μεταναστών και προσφύγων χωρίς χαρτιά, στερείται όπως οι περισσότερες δομές πλέον, βασικών εργαλείων. Μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν καν διερμηνείς κάτι που συνεχίζει να ισχύει για μικρότερες περιφερειακές δομές. Μέχρι να καταγραφούν και να πάρουν την κόκκινη κάρτα τους, οι τρόφιμοι δεν έχουν δικαίωμα εξόδου. Και μέχρι να καταγραφούν μπορεί να περάσει πλέον μεγάλο χρονικό διάστημα με ότι αυτό συνεπάγεται για την εύθραστη ψυχολογία των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων.

Ούτε ψυχολόγοι υπάρχουν στις δομές. Και όπου υπάρχουν είναι ελάχιστοι ενώ ο κόσμος παραμένει πολύς. Με απουσία ψυχολογικής βοήθειας και χωρίς διερμηνείς καταλαβαίνει κανείς ότι εντός των δομών δημιουργούνται όλες εκείνες οι προϋποθέσεις κατά τις οποίες το όποιο έγκλημα μπορεί να “ανθίσει” και να γίνει μάλιστα απεχθές και εξαιρετικά άγριο. Παρόλα αυτά όμως δεν παρατηρείται καμία αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης του προσφυγικού αλλά και καμία διάθεση από την πλευρά του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής να ενισχυθούν το καμπ με το απαραίτητο επιστημονικό-και όχι μόνο-προσωπικό.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο μία εξαιρετικά προβληματική κατάσταση διαιωνίζεται. Ασυνόδευτοι ανήλικοι δεν διαθέτουν καμία στήριξη μέχρι να αναγνωριστούν με προσφυγικό στάτους (αν ποτέ αναγνωριστούν), οικογένειες στοιβάζονται μαζί με τα παιδιά τους κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες ενώ την ίδια ώρα οι εργαζόμενοι στις δομές καλούνται να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους έχοντας να διαχειριστούν ένα διαρκώς αυξανόμενο όγκο ανθρώπων όλων των ηλικιών. Αυτή η πραγματικότητα προφανώς δεν είναι βιώσιμη.

Δεν είναι η πρώτη φορά βέβαια που τα κακώς κείμενα καταγράφονται. Και άλλες φορές η δημοσιογραφική έρευνα τα έχει αναδείξει και τα έχει σχολιάσει ως όφειλε. Φαίνεται όμως ότι απουσιάζει η πολιτική βούληση για την αλλαγή των δεδομένων. Απουσιάζει και η ελάχιστη ενσυναίσθηση επίσης. Και όταν υπάρχει, περιορίζεται μόνο σε μέτρα που απλώς επιχειρούν να αποτρέψουν τα χειρότερα. Στη δομή της Ριτσώνας, ας πούμε, κατανόησαν ότι η παρουσία τείχους γύρω από τη δομή η κατασκευή του οποίου ολοκληρώθηκε πριν από λίγο καιρό δεν θα έδινε καλό μήνυμα στους εφήβους του καμπ οι οποίοι και τελικά εξαναγκάστηκαν σε μετακόμιση. Ποιος έφηβος άραγε, ακόμα και πρόσφυγας, επιθυμεί να είναι κλεισμένος σε μία άτυπη φυλακή;

Θυμίζουμε εδώ κάτι που ίσως να μην είναι καθόλου άσχετο με την εν γένει διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος από το αρμόδιο υπουργείο. Μέσα σε λίγες ημέρες στα τέλη του Νοέμβρη παραιτήθηκαν τόσο η Γενική Γραμματέας Υποδοχής Δήμητρα Λυγούρα όσο και ο Διοικητής Υποδοχής και Ταυτοποίησης Ευάγγελος Απόστολος Κωνσταντίνου. Αμφότεροι δεν είχαν καν συμπληρώσει χρόνο στο πόστο τους. Η κα Λυγούρα αντικαταστάθηκε από αντιστράτηγο εν αποστρατεία (Δημήτριος Γλυμής). Πως δικαιολογούνται οι παραιτήσεις δύο κορυφαίων στελεχών μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, αν πράγματι δεν υπάρχει κάτι πραγματικά σάπιο στο βασίλειο της Δανιμαρκίας της διαχείρισης του προσφυγικού ζητήματος;