Γιατί οι “νίκες” των συνδικάτων στις ΗΠΑ είναι κάτι περισσότερο από εργατικές διεκδικήσεις

Η πρόσφατη συνδικαλιστική επιτυχία των λιμενεργατών στις ΗΠΑ πέρασε στα ψιλά του ελληνικού τύπου. Ίσως να μην εντοπίστηκε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ένα “στόρι” το οποίο αφενός εκτυλίχθηκε πολύ μακριά από το ελληνικό έδαφος και αφετέρου αφορούσε εργαζόμενους όχι ιδιαίτερα “δημοφιλείς”. Ωστόσο επρόκειτο για νίκη αξιοσημείωτη που στις ΗΠΑ σχολιάστηκε αρκετά, ακόμα και σε έντυπα του αμερικανικού μιντιακού κατεστημένου.

Νίκος Γιαννόπουλος

Γιατί; Διότι, μετά από απεργία σχετικά σύντομη, τα συνδικάτα που αντιπροσώπευσαν σχεδόν 45.000 εργαζόμενους (κυρίως στις Ανατολικές και Νότιες ακτές των ΗΠΑ) έφεραν σπουδαία αποτελέσματα. Εξασφαλίστηκε αύξηση του μέσου μισθού κατά 62% (!) για τα επόμενα έξι χρόνια και έτσι το μέσο ωρομίσθιο διαμορφώθηκε από τα 39 στα 62 δολάρια. Παράλληλα, όπως τονίστηκε σχετικά, οι διαπραγματεύσεις των δύο πλευρών για την προστασία των εργαζόμενων από την περαιτέρω αυτοματοποίηση της εργασίας θα συνεχιστούν μέχρι και τον Ιανουάριο του 2025 αναζητώντας τη χρυσή τομή. Πως, δηλαδή οι νέες τεχνολογίες, δεν θα καταργήσουν θέσεις εργασίας.

Ολα τα παραπάνω δεν είναι λίγα. Δείχνουν, ίσως με το πλέον πειστικό τρόπο, ότι όπου υπάρχουν πραγματικά οργανωμένα, δυνατά εργατικά σωματεία οι εργαζόμενοι μπορούν να πετύχουν χειροπιαστές νίκες οι οποίες θα βελτιώνουν την καθημερινότητά τους στο πεδίο και θα εξασφαλίζουν μία όσο το δυνατόν πιο άνετη ζωή. Και η αλήθεια είναι ότι γυρίζοντας πίσω το χρόνο, αυτή η εργατική νίκη δεν ήταν η μοναδική που καταγράφηκε στις ΗΠΑ. Υπάρχουν τουλάχιστον άλλα τέσσερα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι ο αμερικανικός συνδικαλισμός διανύει περίοδο σφρίγους και αποτελεσματικότητας.

Ακόμη τέσσερις νίκες   

Το 2019 σε απεργία 40 ημερών σε μία από τις εμβληματικότερες εταιρίες του αμερικανικού καπιταλισμού, της General Motors, τα μέλη του συνδικάτου United Auto Workers εξασφάλισαν σημαντικές αυξήσεις μισθών. Εδώ το κλειδί ήταν η διάρκεια της απεργίας και η επιμονή η οποία φέρεται να είχε σοβαρό αντίκτυπο στη γραμμή παραγωγής αλλά και στις πωλήσεις της εταιρίας. Τέθηκαν, επίσης, ζητήματα που αφορούσαν τις συνθήκες εργασίας και εξασφαλίστηκαν σχετικές συμφωνίες ακόμα και για τους εποχικούς, μη μόνιμους υπαλλήλους.

Κατά το ίδιο έτος αποφάσισαν να γίνουν πιο δυναμικοί στις διεκδικήσεις τους οι δάσκαλοι στο Λος Αντζελες. Σ’ αυτήν την κινητοποίηση, το συνδικάτο United Teachers Los Angeles δεν έβαλε μόνο ζητήματα μισθολογικά αλλά και χρηματοδότησης των δημόσιων σχολείων της περιφέρειάς τους. Ηταν μία απεργία που κέρδισε χώρο και χρόνο στα μεγάλα αμερικανικά ΜΜΕ και τελικά κατάφερε να φέρει αυξήσεις στους μισθούς αλλά και συμφωνίες για μεγαλύτερη χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων. Οι δάσκαλοι κατάφεραν να κερδίσουν την κοινή γνώμη προβάλλοντας αιτήματα όχι μόνο στενά συντεχνιακά αλλά και γενικότερα κοινωνικά.

Στην Amazon του Τζεφ Μπέζος, άλλη μία εμβληματική φίρμα του αμερικανικού κεφαλαίου, με τεράστια κέρδη τα τελευταία 30 χρόνια, οι συνθήκες για τους εργαζόμενους είναι εν γένει σκληρές. Πέραν τούτου, ο Αμερικανός μεγιστάνας δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ίδρυση συνδικάτων και κινητοποιήσεις. Η παράδοση αυτή όμως έσπασε το 2022 (εν μέσω πανδημίας μάλιστα) όταν οι εργαζόμενοι σε μία αποθήκη της εταιρίας στο Staten Island της Νέας Υόρκης όρθωσαν ανάστημα και παρά τις έντονες εργοδοτικές αντιρρήσεις ίδρυσαν σωματείο. Το timing έχει πολύ μεγάλη σημασία. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η Amazon αύξησε κατά πολύ τον τζίρο και τον κύκλο εργασιών της αυξάνοντας όμως παράλληλα την εντατικοποίηση της εργασίας χωρίς μάλιστα ανταλλάγματα. Η ίδρυση του πρώτου συνδικάτου εντός της εταιρίας από τους αποθηκάριους της Νέας Υόρκης έθεσε σε νέα βάση τις διεκδικήσεις των εργαζομένων στον τομέα των logistics και της τεχνολογίας.

Τέλος, υπάρχει και το παράδειγμα της νίκης των εργαζόμενων στην UPS το καλοκαίρι του 2023. Οδηγοί και αποθηκάριοι της εταιρίας εξασφάλισαν αυξήσεις μισθών και βελτιωμένες συνθήκες εργασίας σε μία συμφωνία που θεωρήθηκε ως μία από τις σημαντικότερες για τα αμερικανικά συνδικάτα τις τελευταίες δεκαετίες.

Ο Μπάιντεν και ο άνεμος αλλαγής   

Ισως να παρατηρήσατε ότι αυτή η άνοιξη, ας την χαρακτηρίσουμε έτσι, του αμερικανικού συνδικαλισμού, συμπέφτει κυρίως (αλλά όχι μόνο) με την περίοδο διακυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν και των Δημοκρατικών.  Ο Μπάιντεν είχε δηλώσει αρκετές φορές δημοσίως ότι οι αμερικανικές εταιρίες, εφόσον επιθυμούν να διατηρήσουν και να αυξήσουν την επιρροή τους στην αγορά, θα πρέπει να πληρώνουν περισσότερο τους εργαζόμενούς τους. Pay them more είχε τονίσει σε ουκ ολίγες δημόσιες τοποθετήσεις του ο Μπάιντεν. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αμφισβήτηση από την πλευρά του προέδρου των trickle down economics, της αντίληψης δηλαδή ότι εφόσον αυξάνεται ο πλούτος των ισχυρών αυτός διαχέεται, με κάποιον μαγικό τρόπο, σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, έφεραν έναν άλλο αέρα στην αμερικανική οικονομία, έναν αέρα που φαίνεται ότι ενσωματώνει τις εργατικές ανησυχίες στο γενικότερο σχέδιο.

Αλλωστε από την εποχή που τα trickle down economics έγιναν άγραφος νόμος για την αμερικανική οικονομία (κυρίως επί προεδρίας του Ρεπουμπλικανού Ρόναλντ Ρέιγκαν κατά την δεκαετία του 80) κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και πολλές φορές το αδιέξοδο τέτοιων πολιτικών ήταν κάτι παραπάνω από εμφανές στην αμερικανική κοινωνία. Υπό αυτή την έννοια οι συνδικαλιστικές νίκες των τελευταίων πέντε χρόνων στις ΗΠΑ σηματοδοτούν μία αλλαγή πορείας που μένει να δούμε αν θα συνεχιστεί ή θα αποδειχθεί προσωρινή.