Πρόωρες εκλογές: Νέα ανατροπή στο χρονοδιάγραμμα – Ο αστάθμητος παράγοντας και η νέα ημερομηνία που μπαίνει δυναμικά στο πλάνο

 Πρόωρες εκλογές: Νέα ανατροπή στο χρονοδιάγραμμα – Ο αστάθμητος παράγοντας και η νέα ημερομηνία που μπαίνει δυναμικά στο πλάνο

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, φαίνεται ότι σταθμίζει όλα τα δεδομένα για τον ακριβή χρόνο διεξαγωγής των εκλογών καθώς ακόμη και η πιθανή επίσπευση των προεδρικών-βουλευτικών εκλογών στην Τουρκία ενδέχεται να επηρεάσει και το εγχώριο εκλογικό χρονοδιάγραμμα. Ο πρωθυπουργός είπε «μετά τον Απρίλιο όλα είναι ανοιχτά», στο διάλογο με τον γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα στο Προεδρικό μέγαρο την Πρωτοχρονιά ενώ στην επιομονή για το «πότε ακριβώς;», απάντησε:

«Μία εβδομάδα πριν, μία εβδομάδα μετά τι σημασία έχει, αφού εσείς είστε έτοιμοι, όπως λέτε». Λίγες μέρες μετά στην πρώτη προεκλογική σύσκεψη, που έλαβε χώρα υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή του στενού κυβερνητικού και κομματικού πυρήνα, το μήνυμα που εξέπεμπαν κυβερνητικά στελέχη ήταν ότι ο κ. Μητσοτάκης «θα προσδιορίσει ο ίδιος ποια είναι η κατάλληλη ημερομηνία από τον Απρίλιο και μετά».

Ο υπουργός Εσωτερικών Μάκης Βορίδης δήλωσε ότι στην περίπτωση που οι εκλογές διεξαχθούν τον Απρίλιο, η διάλυση της Βουλής θα πρέπει να γίνει στις αρχές με μέσα Μαρτίου.

Ο πρωθυπουργός φέρεται ότι δεν αποκλείει πλέον και τη θέση του δίδυμου Γεραπετρίτη-Λιβάνιου να διεξαχθούν οι πρώτες εκλογές στις 21 ή στις 28 Μαΐου και οι δεύτερες στις 2 Ιουλίου. Τα δύο κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης υποστηρίζουν, άλλωστε, ότι το πλαίσιό τους αφήνει αδιατάρακτη την περίοδο των Πανελλαδικών Εξετάσεων, που ξεκινά την 1η Ιουνίου.

Όσον αφορά στις εκλογές στη γείτονα, οι συζητήσεις που γίνονται στην Τουρκία για το στήσιμο των καλπών στις 30 Απριλίου και στις 14 Μαΐου (σε περίπτωση β΄ γύρου, που θεωρείται πιθανός) αντί για τις 18 Ιουνίου, όπως έχει προγραμματιστεί, βρίσκονται στο ραντάρ του Μαξίμου.

Η κυβέρνηση επιθυμεί να αποφύγει την ταύτιση της εγχώριας προεκλογικής περιόδου με τις ανάλογες καμπάνιες στη γειτονική χώρα, «καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τους τυχοδιωκτισμούς του πιεσμένου στο εσωτερικό Ερντογάν». Από την κυβέρνηση θεωρούν ότι αν οι εκλογές στην Τουρκία γίνουν στις 30 Απριλίου, οι προεκλογικοί κύκλοι των δύο χωρών θα συμπέσουν για λιγότερο χρονικό διάστημα σε περίπτωση που ο Κ. Μητσοτάκης στήσει κάλπες στις 2 Απριλίου. Σε παράλληλο επίπεδο, όμως, δεν λείπει η ανησυχία για τον κίνδυνο να διαχειριστεί ένα θερμό επεισόδιο μία υπηρεσιακή κυβέρνηση, εφόσον δεν προκύψει κυβέρνηση συνεργασίας μετά τις κάλπες της απλής αναλογικής.

Τα 3+1 επικρατέστερα σενάρια έχουν ως εξής:

2 Απριλίου

  • Είναι ένα σενάριο που συγκεντρώνει πιθανότητες, αλλά όχι τις περισσότερες. Προϋποθέτει να διαλυθεί η Βουλή αρχές Μαρτίου. Αυτό σημαίνει ότι οι δεύτερες εκλογές θα διεξαχθούν το νωρίτερο 23 Απριλίου, μία εβδομάδα μετά το Πάσχα ή το αργότερο στις 30 του ίδιου μήνα.

9 Απριλίου

  • Το επικρατέστερο μέχρι στιγμής σενάριο, καθώς αρκετοί λένε ότι έχει κλειδώσει. «Αν γίνουν Απρίλιο εκλογές, τότε θα γίνουν στις 9 Απριλίου» λένε άνθρωποι με γνώση όσων τεκταίνονται. Η Βουλή θα διαλυθεί μέσα Μαρτίου. Θεωρείται ευνοϊκό σενάριο καθώς θα δώσει την δυνατότητα στους ετεροδημότες που θα έχουν μεταβεί στις ιδιαίτερες περιφέρειές τους για το Πάσχα να συνδυάσουν «εκδρομή και ψήφο». Με αυτό το σενάριο οι δεύτερες κάλπες με το εκλογικό μπόνους θα στηθούν στις 30 Απριλίου το νωρίτερο ή 7 Μαΐου το αργότερο.

30 Απριλίου

  • Είναι ένα σενάριο όχι απίθανο, αλλά θα κριθεί από τις εξελίξεις και στα ελληνοτουρκικά. Για ορισμένους από το κυβερνών κόμμα μοιάζει δελεαστικό καθώς ο πιθανολογούμενος ζεστός καιρός θα διευκολύνει περισσότερους ηλικιωμένους να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα εν αντιθέσει με νεαρούς ψηφοφόρους που ίσως προτιμήσουν την… παραλία. Σε αυτή την περίπτωση οι δεύτερες κάλπες θα στηθούν 21 ή 28 Μαΐου. Και πάλι δηλαδή πριν τις πανελλήνιες εξετάσεις.

Εκλογές τον Μάΐο

  • Δεν λείπουν και όσοι έχουν στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους και εκλογές τον Μάϊο, αν ο πρωθυπουργός θελήσει να εξαντλήσει τα περιθώρια ή εάν οι συνθήκες το επιβάλλουν.

Το Σύνταγμα προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή των εκλογών, τις διερευνητικές εντολές και τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης, εφόσον αυτό είναι εφικτό.

Προβλέπει τον ανώτατο χρόνο εκλογών (μέσα σε 30 ημέρες), αλλά δεν αναφέρει τον ελάχιστο δυνατό χρόνο. Αυτός προκύπτει από τον εκλογικό νόμο και τις διαδικασίες που αυτός προβλέπει για μια σειρά ζητημάτων, όπως η ανακήρυξη των υποψηφίων από τα πρωτοδικεία, η επίδοση στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου των δηλώσεων για την κατάρτιση των συνδυασμών, η ανακήρυξη των συνδυασμών από τον Άρειο Πάγο, ο διορισμός από τα αρμόδια δικαστήρια των μελών των εφορευτικών επιτροπών.

Το κοινό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το νωρίτερο χρονικό διάστημα που προβλέπεται είναι οριακά οι 21-22 ημέρες (3 εβδομάδες συν μία ημέρα).

  • Στην επόμενη ημέρα των εκλογών, που θα διεξαχθούν με απλή αναλογική, όπου το πιθανότερο είναι να μην προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση (μονοκομματική ή συνεργασίας). Από την επαύριο κιόλας, Δευτέρα, ξεκινούν οι διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης.

Οι διαδικασίες επίσης είναι συγκεκριμένες:

Η ΠτΔ αναθέτει στα τρία πρώτα κόμματα εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Ειδικότερα στο άρθρο 37 παρ. 2 του Συντάγματος προβλέπεται ρητά: Πρωθυπουργός διορίζεται ο αρχηγός του κόμματος το οποίο διαθέτει στη Bουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Aν κανένα κόμμα δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει στον αρχηγό του κόμματος που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία διερευνητική εντολή για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Bουλής.

Στο ίδιο άρθρο, παρ. 3., προβλέπεται: Aν δεν διαπιστωθεί αυτή η δυνατότητα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος και εάν δεν τελεσφορήσει και αυτή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του τρίτου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος. Kάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες.

Τέλος, στην παράγραφο 4 προβλέπεται:  H πρόταση για την ανάθεση εντολής γίνεται μέσα σε τρεις ημέρες από την ημέρα που ο πρόεδρος της Bουλής ή ο αναπληρωτής του ανακοινώνει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη δύναμη των κομμάτων στη Bουλή, και η ανακοίνωση αυτή γίνεται πριν από κάθε ανάθεση εντολής.

Κάθε διερευνητική εντολή λοιπόν έχει διάρκεια τριών ημερών. Για πολιτικούς λόγους πιθανόν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα καταθέσει αυθημερόν τη διερευνητική εντολή που θα λάβει για να επισπευσθούν οι διαδικασίες. Για τους ίδιους λόγους θεωρείται πιθανό τόσο ο Αλέξης Τσίπρας όσο και ο Νίκος Ανδρουλάκης (με βάση τα δημοσκοπικά δεδομένα ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ είναι δεύτερο και τρίτο κόμμα αντίστοιχα) θα εξαντλήσουν την τριήμερη προθεσμία που προβλέπει το Σύνταγμα πριν την παραδώσουν.

Εάν διαπιστωθεί αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης και οι διερευνητικές εντολές δεν τελεσφορήσουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί τους αρχηγούς των κομμάτων. Δεν προβλέπει ρητά σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών υπό τον ΠτΔ, άρα μπορεί να τους καλέσει κατά μόνας, όπως έκανε άλλωστε και ο Προκόπης Παυλόπουλος το 2015, λόγω της άρνησης των κομμάτων να συμμετάσχουν σε κοινό τραπέζι με τη Χρυσή Αυγή. Εάν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Bουλής, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιδιώκει τον σχηματισμό κυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Bουλής. Όλη αυτή η διαδικασία θα απαιτήσει λογικά 1, το πολύ 2 ημέρες.

  • Εάν όλες οι προσπάθειες αποβούν άκαρπες, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναθέτει στον πρόεδρο του Συμβουλίου της Eπικρατείας ή του Aρείου Πάγου ή του Eλεγκτικού Συνεδρίου τον σχηματισμό κυβέρνησης, όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής, για να διενεργήσει εκλογές, και διαλύει τη Bουλή.

Η επιλογή σε ποιον από τους 3 δικαστικούς θα δώσει την εντολή είναι αρμοδιότητα της ΠτΔ. Υπενθυμίζεται ότι το 2015 ο τότε ΠτΔ Προκόπης Παυλόπουλος είχε επιλέξει την Αικατερίνη Θάνου, η οποία ήταν και η μόνη επιλογή καθώς η κυβέρνηση Τσίπρα την είχε διορίσει την παραμονή των πρόωρων εκλογών πρόεδρο του Αρείου Πάγου, ενώ είχαν λήξει οι θητείες των άλλων δυο ανώτατων δικαστικών, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του ΣτΕ.

Τώρα, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου έχει τρεις επιλογές:

  • Ιωάννης Σαρμάς (πρόεδρος Ελεγκτικού Συνεδρίου)
  • Δημήτριος Σκαλτσούνης (πρόεδρος ΣτΕ)
  • Μαρία Γεωργίου (πρόεδρος Αρείου Πάγου)

Κατ’ εθιμικώ δικαίω, η εντολή ανατίθεται στον αρχαιότερο, ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση είναι ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ιωάννης Σαρμάς.

Όλη αυτή η διαδικασία (από την προκήρυξη εκλογών μέχρι την υπηρεσιακή κυβέρνηση) θα διαρκέσει τουλάχιστον 30 ημέρες. Στη συνέχεια, η υπηρεσιακή κυβέρνηση ορκίζεται και προκηρύσσει εκλογές μέσα στο εύλογο διάστημα που προβλέπει το Σύνταγμα. Κάτι που προσθέτει στο ημερολόγιο άλλες 21 ημέρες -τουλάχιστον- μέχρι τις δεύτερες εκλογές.

Σημειώνεται, τέλος, ότι η κυβέρνηση που θα προκύψει θα πρέπει να διεκδικήσει ψήφο εμπιστοσύνης καταθέτοντας τις προγραμματικές δηλώσεις της στη Βουλή (άλλες 15 ημέρες).