Το Der Spiegel ”απολογείται”: Fake το ρεπορτάζ για την 5χρονη Μαρία στον Έβρο

 Το Der Spiegel ”απολογείται”: Fake το ρεπορτάζ για την 5χρονη Μαρία στον Έβρο

Η οριστική παραδοχή του γερμανικού Der Spiegel ότι η είδηση για το θάνατο της Σύριας 5χρονης Μαρίας δεν μπορεί να αποδειχθεί ως αληθινή και η υπόσχεση ότι οι σχετικές αναρτήσεις θα αφαιρεθούν ολοκληρωτικά από τον ιστότοπο του περιοδικού, αποκαθίσταται η αλήθεια.

Ειδικότερα το Der Spiegel, αναφέρει στο κλείσιμο του μακροσκελούς άρθρου με το οποίο ουσιαστικά περιγράφει πως παραπλανήθηκε φτιάχνοντας μια fake ιστορία. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της πηγής, το DER SPIEGEL θα έπρεπε να είχε διατυπώσει πολύ πιο προσεκτικά τις αναφορές για το πού βρίσκονται οι πρόσφυγες και, κυρίως, ο θάνατος του κοριτσιού.

Ακόμα κι αν δεν υπάρχει τελική απόδειξη, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι κάποιοι από τους πρόσφυγες θα μπορούσαν να έχουν εφεύρει τον θάνατο στην απόγνωσή τους. Ίσως νόμιζαν ότι τελικά θα σωθούν.

Δεν θα βάζουμε πλέον τα προηγούμενα άρθρα για την υπόθεση της Μαρίας στον διαδικτυακό ιστότοπο – ούτε καν σε αναθεωρημένη έκδοση. Πάρα πολλά από αυτά πρέπει να διορθωθούν. Αντίθετα, δημοσιεύουμε τα αποτελέσματα της εις βάθος έρευνάς μας εδώ.

Το πλήρες κείμενο της ανασκευής

Το καλοκαίρι, το DER SPIEGEL δημοσίευσε αρκετά άρθρα για τους πρόσφυγες στον ποταμό Έβρο στα σύνορα.

Αναφέραμε ότι ένα παιδί από τη Συρία πέθανε επειδή η Ελλάδα δεν παρείχε βοήθεια. Αφού προέκυψαν αμφιβολίες, εμβαθύναμε ξανά στην έρευνα. Το DER SPIEGEL είδε το παιδί ως σύμβολο της ταλαιπωρίας των προσφύγων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και το απεικόνισε αναλόγως στα ρεπορτάζ του. Ο υποτιθέμενος θάνατος της Μαρίας, που αναφέρθηκε και από άλλα μέσα ενημέρωσης, οδήγησε σε ευρεία συζήτηση στην ελληνική κοινή γνώμη. Πολλοί είδαν αποκλίσεις. Ένας αναγνώστης επικοινώνησε απευθείας με ένα μέλος του Διαμεσολαβητή μας και ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης, Νότης Μηταράκης, έστειλε επιστολή στον αρχισυντάκτη του SPIEGEL στις 19 Σεπτεμβρίου εξαιτίας αυτών των άρθρων, στην οποία έγραψε: Οι μετανάστες δεν είχαν σε ελληνικό έδαφος, δεν υπήρξε ποτέ νεκρό παιδί.

Λαμβάνουμε σοβαρά υπόψιν μας τις επικριτικές επιστολές, ο διαμεσολαβητής μας κοίταξε πιο προσεκτικά τις αναρτήσεις. Όταν οι αμφιβολίες του για την προηγούμενη περιγραφή των γεγονότων εκείνη την εποχή μεγάλωσαν, αφαιρέσαμε προσωρινά τα άρθρα και το podcast από τον ιστότοπό μας.

Σημειώνοντας ότι θα εξετάσουμε τις αναφορές μας και, μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα, θα αποφασίσουμε εάν θα αναδημοσιεύσουμε τις αναρτήσεις σε διορθωμένη και ενημερωμένη μορφή, εάν χρειάζεται.

Έχουμε εδραιώσει αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισης των ειδοποιήσεων σφαλμάτων στα πρότυπά μας και τον τηρούμε επίσης. Ο Διαμεσολαβητής αξιολόγησε πολλά εσωτερικά έγγραφα, βίντεο και φωτογραφίες με μεταδεδομένα, αρχεία καταγραφής συνομιλιών, e-mail, αρχεία ήχου, δορυφορικές ηχογραφήσεις και άλλα έγγραφα, μίλησε με πολλούς εμπλεκόμενους και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κάναμε πραγματικά λάθη.

Μια ομάδα δημοσιογράφων του Spiegel επανήλθε επίσης στην έρευνα για να ανασυνθέσει την ιστορία των προσφύγων. Δεδομένου ότι οι αρχές της προστασίας των πληροφοριοδοτών και των πηγών είναι αδιαπραγμάτευτες για εμάς και έχουμε επίσης καθήκον να φροντίζουμε τους υπαλλήλους μας, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα αποτελέσματα της έρευνάς μας και της έρευνας παρακολούθησης, η οποία βασίζεται εν μέρει στην αξιολόγηση της εσωτερικής επικοινωνίας μεταξύ συγγραφέων και καταγγελιών, δημοσιοποιήστε το μόνο σε περιορισμένο βαθμό στο πλαίσιο του επόμενου άρθρου.

Ωστόσο, αποτελούν αντικείμενο εσωτερικής επανεξέτασης.

Οι λίστες με τα ονόματα

Μάλιστα, στη λίστα των 50 ατόμων που παρέδωσαν οι ΜΚΟ στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 20 Ιουλίου, αναφέρονται μόνο τέσσερα παιδιά της Maryam B. και του Mohammad A: Hassan, Ayah, Hanin και Maria. Η Μάγια, το υποτιθέμενο όνομα του πέμπτου παιδιού, λείπει από το έγγραφο. Σύμφωνα με την οικογένεια, λέγεται ότι είναι η δίδυμη αδερφή της Μαρίας.

Όταν πρόκειται για λίστες ονομάτων για τους πρόσφυγες, στην αρχή υπάρχουν συχνά ασυνέπειες. Σύμφωνα με ΜΚΟ, ένα άλλο όνομα έχει επίσης ξεχαστεί στην περίπτωση του Ομίλου Έβρου.

Ο κατάλογος του ECHR του Ιουλίου δεν είναι ο μοναδικός, ωστόσο, στον οποίο αναφέρονται μόνο τέσσερα από τα παιδιά της Maryam B. Στις αρχές Αυγούστου, οι πρόσφυγες έδωσαν επανειλημμένα λίστες με ονόματα από τον Έβρο στους βοηθούς – ένα πέμπτο παιδί της οικογένειας που ονομάζεται Μάγια δεν αναφέρεται ποτέ.

Φωτογραφίες της Μαρίας

Η φωτογραφία του φερόμενου ως νεκρού κοριτσιού που ήταν διαθέσιμη στο Spiegel δεν αποτελεί απόδειξη ότι το παιδί πέθανε πραγματικά.

Η φωτογραφία στάλθηκε μέσω WhatsApp και δεν περιέχει μεταδεδομένα που να δείχνουν πότε και πού τραβήχτηκε. Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν να πούμε αν το κορίτσι μόλις έκλεισε τα μάτια ή είναι νεκρό.

Αφού ανέλυσε τις φωτογραφίες που τράβηξαν οι πρόσφυγες στον Έβρο, η ερευνητική ομάδα του SPIEGEL κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Maryam B. φωτογραφήθηκε μόνο με τέσσερα από τα υποτιθέμενα πέντε παιδιά της.

Επιπλέον, δεν εμφανίστηκε ούτε μία φωτογραφία από την εποχή πριν ή κατά τη διάρκεια της απόδρασης που θα μπορούσε να αποδείξει ότι δεν υπήρχε απλώς μια άλλη κόρη εκτός από τη Hanin και την Ayah, αλλά δίδυμες αδερφές. Η οικογένεια ισχυρίζεται ότι όλες οι αναμνηστικές φωτογραφίες ήταν αποθηκευμένες σε κινητό τηλέφωνο που τους πήραν οι Έλληνες. Οι συγγενείς ή οι γνωστοί δεν μπορούσαν επίσης να στείλουν κανένα φωτογραφικό στοιχείο.

Επίσημα συριακά έγγραφα

Για να αποδείξει ότι τα δίδυμα κορίτσια Μαρία και Μάγια γεννήθηκαν πράγματι, ο δικηγόρος του πρόσφυγα παρείχε στους εκπροσώπους των ΜΜΕ φωτογραφίες πιστοποιητικών. Η Maryam B. έδειξε επίσης ένα απόσπασμα από το οικογενειακό της βιβλίο στο κινητό της όταν γνώρισε το Spiegel.

Το DER SPIEGEL είχε ελέγξει τις πληροφορίες σχετικά με έναν Σύριο δικηγόρο.

Στην πραγματικότητα, και τα πέντε παιδιά είναι επίσημα εγγεγραμμένα στη Συρία . Ωστόσο, η ημερομηνία εγγραφής των τριών μικρότερων, της Μαρίας, της Μάγιας και του Χανίν, είναι η 3η Νοεμβρίου 2022, σχεδόν τρεις μήνες μετά τον υποτιθέμενο θάνατο του παιδιού.

Περαιτέρω έρευνα αποκάλυψε ότι στη Συρία είναι δυνατή η εγγραφή παιδιών χρόνια μετά τη γέννηση. Η χώρα μαστίζεται από εμφύλιο πόλεμο από το 2011. Δεν είναι ασυνήθιστο τα μωρά να πηγαίνουν χωρίς αναφορά στις αρχές.

Σύμφωνα με πληροφορίες του SPIEGEL, θα ήταν σχετικά εύκολο να αποκτήσετε επίσημα έγγραφα χωρίς στην πραγματικότητα να υπάρχει παιδί: με τις κατάλληλες συνδέσεις, αυτό μπορεί να κανονιστεί με περίπου 50 $ ανά άτομο στα προάστια της Χομς.

Δεν είναι επίσης βέβαιο εάν τα παιδιά της Maryam B. γεννήθηκαν στη Συρία. Άτομο κοντά στην οικογένεια στη Συρία λέει ότι η Maryam B. και ο Mohammad A. διέφυγαν στην Τουρκία πριν από χρόνια. Το ζευγάρι δεν έχει δίδυμα. Ωστόσο, ούτε αυτή η δήλωση μπορεί να επαληθευτεί ανεξάρτητα.

Ακόμα κι αν αποδεικνυόταν χωρίς αμφιβολία ότι η Maryam B. γέννησε τα δίδυμα Maria και Maya στη Συρία, αυτό δεν θα επιβεβαίωνε ότι ένα από τα παιδιά έχασε πράγματι τη ζωή του στον Έβρο.

Σκορπιοί στην Ελλάδα

Περισσότερα από 30 είδη σκορπιών είναι εγγενή στην Ελλάδα. Όλα έχουν ένα τσίμπημα δηλητηρίου. Αλλά μόνο το Mesobuthus gibbosus υπάρχει στην περιοχή. Κανονικά, ένα τσίμπημα πρέπει να είναι πολύ επώδυνο, όχι θανατηφόρο.

Σύμφωνα με τους γιατρούς, οι μεγαλύτεροι μώλωπες είναι επίσης μάλλον απίθανοι. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι ένα πεντάχρονο αφυδατωμένο παιδί με κακή υγεία θα μπορούσε να πεθάνει από τσίμπημα σκορπιού. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εννιάχρονη αδερφή φέρεται επίσης να τσιμπήθηκε και βρήκε τη ζωή της σε κίνδυνο.

Η ελληνική κυβέρνηση έγραψε στο SPIEGEL τον Δεκέμβριο ότι η κοπέλα είχε μεταφερθεί στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Διδυμοτείχου τον Αύγουστο με εντολή του εισαγγελέα. Υποβλήθηκε σε «ενδελεχή ιατρική εξέταση» στην παιδική κλινική του νοσοκομείου.

Σύμφωνα με τους γιατρούς, «δεν υπήρξαν κλινικά ευρήματα σε σχέση με τσίμπημα αρθρόποδου (σκορπιού)».

Για λόγους προστασίας δεδομένων, δεν επετράπη στο SPIEGEL να δει τον ιατρικό φάκελο χωρίς τη συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου.

Το πτώμα

Δεν είναι σαφές πού στο νησί λέγεται ότι θάφτηκε το κορίτσι. Σύμφωνα με το ισλαμικό τελετουργικό, είναι στην πραγματικότητα συνηθισμένο να τοποθετείται μια ταφόπλακα. Αυτόπτες μάρτυρες που μπόρεσαν να μιλήσουν στο DER SPIEGEL λένε ότι δεν ήθελαν να σημαδέψουν το σημείο για να εμποδίσουν άλλους μετανάστες να το αντιληφθούν.

Ο κίνδυνος κάποιος να διαταράξει την ηρεμία του παιδιού επειδή υποπτευόταν ότι είχαν θαφτεί πολύτιμα αντικείμενα στο σημειωμένο μέρος ήταν πολύ μεγάλος. Η ελληνική κυβέρνηση το βλέπει αυτό ως απόδειξη ότι κανένα παιδί δεν έχει πεθάνει ποτέ.

Ο υπουργός Μετανάστευσης έγραψε στο Spiegel τον Δεκέμβριο ότι μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα, ζητήθηκε από την οικογένεια άδεια να επικοινωνήσει με τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό και την Ερυθρά Ημισέληνο, ώστε να ζητήσουν από την Τουρκία να ψάξει για το πτώμα στο νησί.

Οι γονείς αρνήθηκαν. Αφού προέκυψαν στοιχεία που αμφισβήτησαν την ύπαρξη του παιδιού, η οικογένεια ζήτησε στη συνέχεια στον τοπικό εισαγγελέα για την εκταφή του πτώματος – χωρίς όμως να κατονομάσει τόπο για τον προσωρινό τάφο. Ο εισαγγελέας διέταξε την οικογένεια να παράσχει περισσότερες πληροφορίες. Η αρχή δεν θέλει να σχολιάσει την τρέχουσα κατάσταση.

Τα νησιά βυθίζονται μερικώς από το νερό το χειμώνα. Επομένως, όσο περνάει ο καιρός, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να βρεθεί ένα πιθανό πτώμα. Προφανώς, επομένως, η ιστορία δεν θα μπορέσει ποτέ να διευκρινιστεί χωρίς αμφιβολία.

Συμπέρασμα

Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της πηγής, το DER SPIEGEL θα έπρεπε να είχε διατυπώσει πολύ πιο προσεκτικά τις αναφορές για το πού βρίσκονται οι πρόσφυγες και, κυρίως, ο θάνατος του κοριτσιού.

Ακόμα κι αν δεν υπάρχει τελική απόδειξη, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι κάποιοι από τους πρόσφυγες θα μπορούσαν να έχουν εφεύρει τον θάνατο στην απόγνωσή τους. Ίσως νόμιζαν ότι τελικά θα σωθούν.

Δεν θα βάζουμε πλέον τα προηγούμενα άρθρα για την υπόθεση της Μαρίας στον διαδικτυακό ιστότοπο – ούτε καν σε αναθεωρημένη έκδοση. Πάρα πολλά από αυτά πρέπει να διορθωθούν. Αντίθετα, δημοσιεύουμε τα αποτελέσματα της εις βάθος έρευνάς μας εδώ.