Όταν ξεκίνησαν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι η ιρανική βιομηχανία πυραύλων θα «καταστραφεί», χωρίς ωστόσο να αναφερθεί ιδιαίτερα στο πρόγραμμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών της χώρας.

Τα «καμικάζι» drones Shahed

Κεντρικό ρόλο στις επιθέσεις έχουν τα drones τύπου Shahed‑136, τα οποία μεταφέρουν εκρηκτικά και πυροδοτούνται κατά την πρόσκρουση στον στόχο. Παρά το σχετικά απλό τους σχέδιο και το χαμηλό κόστος παραγωγής – που εκτιμάται μεταξύ 20.000 και 50.000 δολαρίων – μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές καταστροφές.

Η πιο φονική επίθεση μέχρι στιγμής εναντίον αμερικανικών δυνάμεων σημειώθηκε όταν drone έπληξε στρατιωτική βάση στο Κουβέιτ, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν έξι Αμερικανοί στρατιώτες.

Ορισμένες επιθέσεις καταγράφηκαν και σε πυκνοκατοικημένες πόλεις, προκαλώντας φόβο στους πολίτες και έντονη ανησυχία στις κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου. Αναλυτές εκτιμούν ότι η τακτική αυτή μπορεί να αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής «τρομοκρατικής πίεσης» ώστε να αναγκαστούν οι ΗΠΑ να τερματίσουν γρήγορα τη σύγκρουση.

Επιθέσεις σε στρατιωτικούς και ενεργειακούς στόχους

Βίντεο που επαληθεύτηκε από το BBC δείχνει ιρανικό drone να πέφτει με μεγάλη ταχύτητα πάνω σε εγκατάσταση που μοιάζει να είναι ραντάρ στο αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στη Μανάμα του Μπαχρέιν, προκαλώντας ισχυρή έκρηξη και κατάρρευση της εγκατάστασης.

Σε άλλο περιστατικό, drone έπληξε ξενοδοχείο στο Palm Jumeirah στο Ντουμπάι, προκαλώντας μεγάλη έκρηξη που ακούστηκε σε ολόκληρη την πόλη.

Σημαντικά πλήγματα σημειώθηκαν και στον ενεργειακό τομέα της περιοχής. Το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας στο Ρας Τανούρα σταμάτησε τη λειτουργία του όταν προκλήθηκε πυρκαγιά από θραύσματα drone που είχε προηγουμένως αναχαιτιστεί.

Παράλληλα, στο Κατάρ έκλεισε προσωρινά ο μεγαλύτερος τερματικός σταθμός εξαγωγής LNG στον κόσμο, αφού η εγκατάσταση έγινε στόχος ιρανικών drones.

Πώς λειτουργούν τα Shahed

Τα drones Shahed έχουν εμβέλεια έως 2.500 χιλιομέτρων, κάτι που σημαίνει ότι θεωρητικά μπορούν να καλύψουν αποστάσεις από την Τεχεράνη μέχρι και την Αθήνα.

Σε αντίθεση με πολλά σύγχρονα drones, δεν ελέγχονται από απόσταση κατά την πτήση. Προγραμματίζονται πριν από την εκτόξευση ώστε να ακολουθούν προκαθορισμένη διαδρομή μέσω δορυφορικής πλοήγησης.

Παρότι δεν είναι ιδιαίτερα γρήγορα, το χαμηλό ύψος πτήσης και το μικρό προφίλ τους τα καθιστούν δύσκολα στον εντοπισμό από ραντάρ που έχουν σχεδιαστεί κυρίως για πυραύλους.

Από την Ουκρανία στη Μέση Ανατολή

Τα drones αυτά έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί εκτενώς από τη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία, πλήττοντας πόλεις και ενεργειακές υποδομές. Το Ιράν τα εξήγαγε στη Μόσχα, η οποία πλέον κατασκευάζει δικές της παραλλαγές βασισμένες στον ιρανικό σχεδιασμό.

Ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου και πρώην αξιωματικός της CIA Μικ Μαλρόι δήλωσε στο BBC ότι τα drones αυτά έχουν «αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά» σε προηγούμενες συγκρούσεις.

Η αμερικανική απάντηση

Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει τη δική τους εκδοχή χαμηλού κόστους drone, γνωστή ως LUCAS drone, η οποία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε μάχη τις τελευταίες ημέρες.

Ο επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, Μπραντ Κούπερ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ πήραν τον ιρανικό σχεδιασμό, «τον κάναμε καλύτερο και τον χρησιμοποιήσαμε αμέσως εναντίον του Ιράν».

Η στρατηγική του κορεσμού

Σύμφωνα με στοιχεία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, περισσότερα από 1.000 ιρανικά drones έχουν εκτοξευθεί προς τη χώρα, με μόλις 71 να καταφέρνουν να διαπεράσουν την αεράμυνα. Ωστόσο κάθε αναχαίτιση έχει υψηλό κόστος, καθώς συχνά απαιτείται η χρήση ακριβών πυραύλων.

Για παράδειγμα, όταν το Ιράν εξαπέλυσε εκατοντάδες drones κατά του Ισραήλ το 2024, η RAF κατέρριψε ορισμένα χρησιμοποιώντας πυραύλους αξίας περίπου 200.000 λιρών ο καθένας.

Ο αναλυτής του American Enterprise Institute, Νίκολας Καρλ, εκτιμά ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να εξαντλήσει τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης των αντιπάλων της, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να δημιουργήσει ψυχολογική πίεση στις ΗΠΑ και στους συμμάχους τους.

Μειώνονται οι επιθέσεις

Παρά τη μαζικότητα των επιθέσεων, οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η ένταση ίσως μειώνεται. Σύμφωνα με τον ναύαρχο Κούπερ, ο αριθμός των drones που εκτοξεύει το Ιράν έχει μειωθεί κατά 83% σε σχέση με την πρώτη ημέρα των συγκρούσεων, ενώ η χρήση βαλλιστικών πυραύλων έχει μειωθεί κατά 90%.

Όπως σημειώνει ο Καρλ, το Ιράν ενδέχεται να δυσκολευτεί να διατηρήσει τον ίδιο ρυθμό επιθέσεων τις επόμενες ημέρες, ιδιαίτερα καθώς συνεχίζονται τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε στρατιωτικές υποδομές της χώρας.