Οι ηγέτες της ΕΕ εμφανίζονται ολοένα και πιο απογοητευμένοι από τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία υπό την ηγεσία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, όπως μεταδίδει το Reuters, επικαλούμενο τους Financial Times.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι θεωρεί πως υπάρχει «προοπτική» η ΕΕ να διαπραγματευθεί με τον Πούτιν και ότι η Ένωση έχει τη στήριξη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για να το πράξει.

«Συζητώ με τους 27 ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ για να δούμε τον καλύτερο τρόπο οργάνωσης και να προσδιορίσουμε τι χρειαζόμαστε ώστε να συνομιλήσουμε αποτελεσματικά με τη Ρωσία όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή», ανέφερε ο Κόστα. Σύμφωνα με τον ίδιο, στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο τον περασμένο μήνα, ο Ζελένσκι «μας κάλεσε να είμαστε προετοιμασμένοι ώστε να συμβάλουμε θετικά στις διαπραγματεύσεις».

Η πάγια θέση της ΕΕ είναι ότι δεν πρέπει να γίνονται συζητήσεις ή να λαμβάνονται αποφάσεις για την Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας της Ουκρανίας. Ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν ότι οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας για τον τερματισμό του πολέμου, που διαρκεί πάνω από τέσσερα χρόνια, έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο, αφήνοντας την ΕΕ στο περιθώριο και εκτεθειμένη στον κίνδυνο να αναγκαστεί να αποδεχθεί μια συμφωνία με την οποία δεν συμφωνεί.

Ο Κόστα δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα «αποφύγουν να διαταράξουν τη διαδικασία που ηγείται ο πρόεδρος Τραμπ», ενώ παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κανένα σήμα από το Κρεμλίνο ότι ο Πούτιν είναι πρόθυμος να συνομιλήσει με οποιονδήποτε εκπρόσωπο της ΕΕ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης ο κ. Κόστα ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για την περιοδεία του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ.

Συζητήθηκαν ακόμη οι τελευταίες εξελίξεις και οι προοπτικές ειρήνευσης στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, ενώ υπογραμμίστηκε η ανάγκη να υπάρξει διπλωματική λύση, καθώς και λύση που θα εξασφαλίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ο πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τόνισαν, επίσης, την ανάγκη να υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για τον Λίβανο.

«Εξέφρασα την αλληλεγγύη της ΕΕ προς τον λαό του Ισραήλ δεδομένων των καθημερινών επιθέσεων από το Ιράν και τη Χεζμπολάχ. Τέτοιες επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν αμέσως», δήλωσε ο Κόστα σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

«Εν μέσω της συνεχιζόμενης βίας στη Μέση Ανατολή, απηύθυνα έκκληση για αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση, για προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών, και για πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου από όλες τις πλευρές», συμπλήρωσε.

«Το Ισραήλ να πάει σε απευθείας συνομιλίες»

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κάλεσε επίσης το Ισραήλ «να αδράξει την ευκαιρία για απευθείας συνομιλίες» με την ηγεσία του Λιβάνου. «Η σταθερότητα και η εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου πρέπει να διαφυλαχθούν και το Ισραήλ πρέπει να διασφαλίσει την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών», δήλωσε.

Αναφερόμενος στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, ο Αντόνιο Κόστα τόνισε πως πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε «να βελτιωθεί επειγόντως», ενώ δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει «την ανάγκη για αφοπλισμό της Χαμάς».

Εν όψει του Euro Summit, o κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει σε προπαρασκευαστική διάσκεψη υπό τον κ. Κόστα, με τη συμμετοχή της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν  και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ.

Στη συνέχεια, ο Έλληνας Υπουργός και Πρόεδρος του Eurogroup θα μεταβεί στο Λουξεμβούργο, όπου θα μιλήσει στο Φόρουμ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με αντικείμενο την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ και τον διεθνή ρόλο του ενιαίου νομίσματος στο νέο, ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο της επίσκεψής του ο κ. Πιερρακάκης, θα συναντηθεί και με την Πρόεδρο της ΕΤΕπ Νάντια Καλβίνιο.

Κατά την παραμονή του στο Λουξεμβούργο, ο Πρόεδρος του Eurogroup, ως ex officio Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας,  έχει προγραμματισμένη συνάντηση με τον επικεφαλής του Μηχανισμού Πιερ Γκραμένια στις εγκαταστάσεις του ESM.

«Η ΕΕ δεν μπορεί να αποδεχθεί παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, είτε στην Κύπρο, τη Λατινική Αμερική, τη Γροιλανδία, την Ουκρανία ή τη Γάζα», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.

«Η Διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες βρίσκεται υπό επίθεση, υπονομεύοντας τον πολυμερή χαρακτήρα, το δίκαιο εμπόριο και τις θεμελιώδεις αρχές του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η Ευρώπη δεν αποτελεί απλώς μια γεωγραφική αναφορά, είναι μια κοινότητα αξιών. Η συλλεκτική μας δύναμη εξαρτάται από τη συνέπεια με την οποία υπερασπιζόμαστε αυτές τις αξίες», δήλωσε ακόμη ο Κόστα, αναφερόμενος συγκεκριμένα στο ζήτημα της Γροιλανδίας, ο Κόστα δήλωσε ότι «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της».

«Όσον αφορά τη Γροιλανδία, επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Τίποτα δεν μπορεί να αποφασιστεί για τη Δανία και τη Γροιλανδία χωρίς τη Δανία ή χωρίς τη Γροιλανδία», δήλωσε συγκεκριμένα ο Κόστα σε ομιλία του με αφορμή την ανάληψη της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ από την Κύπρο. «Έχουν την πλήρη υποστήριξη και αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε.

Ο Κόστα δήλωσε ότι η Κύπρος αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια περίοδο που η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες δέχεται επιθέσεις και προέτρεψε τα κράτη μέλη της ΕΕ να αντισταθούν σε αυτές τις εξελίξεις. «Η Ευρώπη θα παραμείνει σταθερός και αταλάντευτος υπερασπιστής του διεθνούς δικαίου και του πολυμερισμού».

Ενημερώνοντας τους ηγέτες των εν λόγω τρίτων χωρών για τα εργαλεία στήριξης της αμυντικής βιομηχανίας, οι ηγέτες των δύο θεσμών της ΕΕ εξήγησαν τους όρους με τους οποίους αυτές οι χώρες μπορούν να συμμετέχουν σε επενδύσεις μέσω του μηχανισμού δανειοδότησης SAFE, επισημαίνοντας πως όσον αφορά επενδύσεις στις οποίες τα κράτη μέλη θα προχωρήσουν μέσω των δικών τους προϋπολογισμών, δεν υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά την προέλευση.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καθώς και η Ύπατη Εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας, ενημέρωσαν την Ισλανδή πρωθυπουργό Κριστρούν Φροσταντότιρ, τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρ, τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερνογάν, και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, για τα όσα συζητήθηκαν στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 20 Μαρτίου, επικεντρώνοντας στη συζήτηση για στήριξης της Ουκρανίας και για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας όπως έγινε και μετά την έκτακτη σύνοδο της 6ης Μαρτίου.

Όσον αφορά την ενίσχυση της άμυνας, αναφέρθηκαν στις προτάσεις της Κομισιόν για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης και των αμυντικών δυνατοτήτων, μέσω ενός μηχανισμού δανειοδότησης και ενθάρρυνσης των αμυντικών επενδύσεων, αλλά και «τις ευκαιρίες για τις χώρες – εταίρους που απορρέουν» από τις προτάσεις, όπως αναφέρεται.

Όπως σημειώνεται, οι προτάσεις αυτές αφορούν, πρώτον, την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, μέτρο που θα δώσει στα κράτη μέλη το περιθώριο επενδύσεων μέχρι και 650 δις ευρώ στην άμυνα τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Το μέτρο αυτό, επεσήμαναν, «δεν θα συνοδεύεται από όρους όσον αφορά την προέλευση του αμυντικού εξοπλισμού» και επομένως «ο στρατιωτικός εξοπλισμός από τις χώρες εταίρους μπορεί να επωφεληθεί άμεσα».

Το δεύτερο μέτρο, το χρηματοδοτικό μέσο SAFE το οποίο αφορά μέχρι και 150 δις σε δάνεια, είναι ένα σχέδιο στο οποίο, όπως επεσήμαναν οι Κόστα και Φον ντερ Λάιεν, η Νορβηγία και η Ισλανδία μπορούν ήδη να συμμετάσχουν καθώς είναι μέλη της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.

Άλλες χώρες, σημειώνεται στην ανακοίνωση, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς ή η Τουρκία, «μπορούν να παρέχουν αμέσως μέχρι και το 35% ενός αμυντικού προϊόντος». Ωστόσο, «για να αυξηθεί η βιομηχανική συμμετοχή πέραν του 35%, είναι απαραίτητη μια εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας και μια επακόλουθη συμφωνία σύνδεσης» τονίζεται.

Οι Κόστα και Φον ντερ Λάιεν μετέφεραν στους ηγέτες των τρίτων χωρών την «συντριπτική υποστήριξη» εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της προσπάθειας η Ουκρανία να μπει «σε θέση ισχύος» στο πλαίσιο του στόχου επίτευξης μιας δίκαιης και βιώσιμης ειρήνης. Ειδικότερα, ανέφεραν πως οι ηγέτες της ΕΕ εξέφρασαν ικανοποίηση για το ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη για μια πλήρη εκεχειρία, και τόνισαν πως ο επιτιθέμενος δεν πρέπει να επιβραβεύεται και πως χρειάζεται εντατικοποίηση της πίεσης στη Ρωσία.

Οι ηγέτες της ΕΕ επιδοκίμασαν ακόμα την πρωτοβουλία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου για έναν «συνασπισμό προθύμων» χωρών για στήριξη στον ουκρανικό στρατό και παροχή εγγυήσεων ασφαλείας από τις χώρες της Ευρώπης.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να συνεχίσουν να συντονίζουν τις προσπάθειες με στόχο την ενίσχυση της Ουκρανίας και την αύξηση της ασφάλειας της Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις της Αυστραλίας, του Καναδά, της Νέας Ζηλανδίας και της Ιαπωνίας θα ενημερωθούν στη συνέχεια για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Περίπου 10,8 εκατομμύρια Πορτογάλοι ψηφοφόροι καλούνται σήμερα Κυριακή 10 Μαρτίου πλέον να αποφασίσουν την πορεία που θα ακολουθήσει η χώρα μετά τον Κόστα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως οι συνασπισμοί κομμάτων της δεξιάς και της αριστεράς έχουν σχεδόν τις ίδιες πιθανότητες για νίκη, ενώ το ακροδεξιό κόμμα «Chega» θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ρυθμιστή των εξελίξεων.

Το Politico συνοψίζει τα έξι πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για τις πιο απρόβλεπτες εκλογές στην Πορτογαλία εδώ και πολλά χρόνια:

1. Το σκάνδαλο

Η αποχώρηση του Κόστα τον περασμένο Νοέμβριο αιφνιδίασε τους πάντες. Ο Αντόνιο Κόστα κυβέρνησε την Πορτογαλία από το 2015 και επανεξελέγη το 2022 με απόλυτη πλειοψηφία εδρών στο κοινοβούλιο. Αποφάσισε να παραιτηθεί επειδή, όπως τόνισε, η έρευνα που διεξάγεται είναι «ασύμβατη με την αξιοπρέπεια του αξιώματος». Παρότι ο Κόστα δεν έχει κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα, ορισμένοι από τους στενότερους συνεργάτες του έχουν κατονομαστεί ως ύποπτοι και βρίσκονται υπό έρευνα από τη Δικαιοσύνη.

Μετά τη «βόμβα» της παραίτησης του Κόστα, ο Πορτογάλος Πρόεδρος Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουσα ανακοίνωσε τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών την άνοιξε, θέλοντας δώσει χρόνο στους πολιτικούς ηγέτες της χώρας να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.

Η Κυριακή σηματοδοτεί και το εκλογικό ντεμπούτο δύο κορυφαίων υποψηφίων: Του Λουίς Μοντενέγκρο, ο οποίος ηγείται της κεντροδεξιάς Δημοκρατικής Συμμαχίας και του Πέδρο Νούνο Σάντος, διάδοχο του Κόστα στη θέση του γενικού γραμματέα του Πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ο πρώτος προηγείται του δεύτερου με οριακή διαφορά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.

Δεδομένου του πλαισίου εντός του οποίου προκηρύχθηκαν οι εκλογές, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η διαφθορά αποτελεί, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, και το σημαντικότερο ζήτημα για τους ψηφοφόρους. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν επίσης ότι οι πολίτες ανησυχούν για την υψηλές τιμές στη στέγαση και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών της χώρας.

Ο Μοντενέγκρο ισχυρίζεται πως αυτά τα ζητήματα προέκυψαν ύστερα από οκτώ χρόνια διακυβέρνησης του σοσιαλιστικού κόμματος. Ο Σάντος, παραδέχεται τα προβλήματα, σημειώνει ωστόσο πως μια δεξιά κυβέρνηση θα επιδεινώσει την κατάσταση.

2. Εκλογές γρίφος

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως οι δύο μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις βρίσκονται εξαιρετικά κοντά και πως κανένας από τους δύο συνασπισμούς δεν αναμένεται να κερδίσει τις αναγκαίες έδρες για μια κυβερνητική πλειοψηφία. Επίσης, σύμφωνα με τις επίσημες δηλώσεις, καμία από τις δύο πολιτικές δυνάμει δεν επιθυμεί να συνεργαστεί με το ακροδεξιό κόμμα Τσέγκα, το οποίο εκτιμάται πως θα μπορούσε να συγκεντρώσει έως και 20% των ψήφων.

Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά τις επικείμενες εκλογές ως τις πιο απρόβλεπτες των τελευταίων χρόνων είναι πως περίπου το 20% των ψηφοφόρων δηλώνουν αναποφάσιστοι και αναφέρουν πως θα πάρουν την τελική απόφασή τους πάνω από την κάλπη.

3. Ο ακροδεξιός ρυθμιστής

Καθώς κανένα από τα δύο μπλοκ δεν αναμένεται να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες 116 έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, το ακροδεξιό κόμμα Τσέγκα εμφανίζεται ως ρυθμιστής των εξελίξεων, ιδιαίτερα εάν τις εκλογές κερδίσει ο δεξιός συνασπισμός του Μοντενέγκρο.

Ο επικεφαλής του δεξιού μπλοκ έχει επανειλημμένα δηλώσει μέχρι σήμερα πως δεν προτίθεται να συνάψει μια συμφωνία με την ακροδεξιά. Στην τελευταία του ομιλία προέτρεψε τους ψηφοφόρους να του δώσουν μια καθαρή νίκη και να μην στηρίξουν το Τσέγκα. Ωστόσο η στάση του Μοντενέγκρο δεν αποκλείει μια σύμπραξη με την ακροδεξιά, ιδιαίτερα εάν ο Αντρέ Βεντούρα, επικεφαλής του Τσέγκα, εκφράσει την υποστήριξή του χωρίς όρους και περιορισμούς.

Ο Βεντούρα έχει υποστηρίξει πως οι πολίτες επιθυμούν μια συμφωνία «μεταξύ των κατάλληλων» και πρότεινε εάν ο Μοντενέγκρο επιμένει να αρνείται μια συμμαχία να αντικατασταθεί από ένα πιο πρόθυμο μέλος του κόμματός του.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ο Μοντενέγκρο να στηριχθεί από τον Σάντος, ο οποίος έχει δηλώσει πως θα μπορούσε να στηρίξει μια «βιώσιμη» κεντροδεξιά κυβέρνηση στο όνομα της σταθερότητας της χώρας.

4. Κυβέρνηση μειοψηφίας από Αριστερά

Σε περίπτωση που οι Σοσιαλιστές συγκεντρώσουν τις περισσότερες ψήφους, τα υπόλοιπα αριστερά κόμματα της Πορτογαλίας αναμένεται να υποστηρίξουν μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό την ηγεσία του Σάντος.

Ο Μοντενέγκρο έχει ξεκαθαρίσει από την πλευρά του πως δεν θα συνεργαστεί με τους Σοσιαλιστές εάν το κόμμα του δεν κερδίσει στις εκλογές της Κυριακής. Ωστόσο εάν βουλευτές της κεντροδεξιάς απέχουν, το μπλοκ της Αριστεράς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα μπορούσε να ξεπεράσει τις αρνητικές ψήφους της ακροδεξιάς.

5. Διαιρεμένη βουλή

Κανένας από τους υποψήφιος δεν φαίνεται να ενθουσιάζεται με το ενδεχόμενο επαναληπτικών εκλογών, πράγμα που σημαίνει ότι στο άμεσο μέλλον, η Πορτογαλία πιθανότατα θα πρέπει να μάθει να ζει με ένα έντονα διχασμένο κοινοβούλιο και μια ακροδεξιά με την οποία κανείς δεν επιθυμεί να συνεργαστεί.

Υποθέτοντας ότι ένα από τα δυο μπλοκ θα καταφέρει να σχηματίσει έστω μια κυβέρνηση μειοψηφίας, η ψήφιση των νομοσχεδίων αναμένεται να εξελιχθεί σε μια περίπλοκη υπόθεση. Ο Μοντενέγκρο έχει δηλώσει πως εάν δεν είναι ο ίδιος πρωθυπουργός θα είναι ανοιχτός – κατά περίπτωση – στη διαπραγμάτευση βασικών νομοσχεδίων, όπως ο ετήσιος προϋπολογισμός. Ο Σάντος, όπως προαναφέρθηκε, έχει επίσης αναφέρει πως θα ήταν ανοιχτός σε διάλογο για χάρη της σταθερότητας της χώρας.

6. Ιστορική απήχηση

Οι εκλογές στην Πορτογαλία θα είναι οι τελευταίες εθνικές εκλογές στην ΕΕ πριν από τις ευρωεκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν τον προσεχή Ιούνιο. Εάν η χώρα στραφεί προς τα δεξιά, τότε αυτό θα είναι ένα πλήγμα για τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές που υπολόγιζαν την κυβέρνηση Κόστα ως ένα από τα ελάχιστα προπύργιά τους.

Οι εκλογές είναι όμως και ιστορικές. Πραγματοποιούνται λίγες εβδομάδες πριν η Πορτογαλία εορτάσει την 50^η επέτειο από την Επανάσταση των Γαρυφάλλων, που ανέτρεψε τη δικτατορία του «Εστάντο Νόβο», του «Νέου Κράτους» όπως είχαν ονομάσει οι δικτάτορες το καθεστώς που επέβαλαν, και για πρώτη φορά από τότε ένα ακροδεξιό κόμμα θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στην επιλογή μιας κυβέρνησης της χώρας.

Νωρίτερα, αυτήν την εβδομάδα, ο Πρόεδρος της Πορτογαλίας, Ρεμπέλο Ντε Σόουζα, προειδοποίησε για τους νοσταλγούς του καθεστώς του δικτάτορα Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ. Σημείωσε ωστόσο πως η επανάσταση έγινε για να σφυρηλατήσει μια δημοκρατία που είναι ικανή να αγκαλιάσει ακόμη και «αντιφιλελεύθερους, αντιδημοκράτες και ανθρώπους που είναι κατά της ισότητας». Τα ιδανικά της, όπως είπε, θα ζουν «όσο υπάρχουν εκατομμύρια ελεύθεροι και ισότιμοι υποστηρικτές της δημοκρατίας στη χώρα»

Σύμφωνα με έναν από τους δικηγόρους ενός εκ των κατηγορουμένων στην υπόθεση, υπήρξε μπέρδεμα με το όνομα του πρώην Πρωθυπουργού Αντόνιο Κόστα και του υπουργού Οικονομίας Αντόνιο Κόστα Σίλβα, ο οποίος είναι αυτός που αναφέρεται τελικά στην συνομιλία.

Όπως σημειώνει η πορτογαλική Lusa «ο Λασέρντα Ματσάδο ήταν αυτός που ειδοποίησε την Εισαγγελία ότι όντως υπήρχε αυτό το λάθος και η Εισαγγελία το αναγνώρισε», δήλωσε ο δικηγόρος στους δημοσιογράφους κατά την είσοδό του στην αίθουσα του δικαστηρίου στη Λισαβόνα.

Στην επίμαχη υποκλοπή της τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ του πρώην διευθυντή της Start Campus Αφόνσο Σαλέμα και του Ντιόγο Λασέρντα Ματσάδο, συμβούλου της εταιρείας, στην οποία ο πρώτος ζητά από τον δεύτερο να απευθυνθεί στην κυβέρνηση για να παρέμβει σε μια αλλαγή των κωδικών οικονομικής δραστηριότητας για τα κέντρα δεδομένων.

«Αυτό που λέει ο Ματσάδο είναι ότι αν πρόκειται για το Υπουργείο Οικονομικών, θα μιλήσει με τον Φερνάντο Μεντίνα. Αν είναι το Οικονομικών, «θα βρω τρόπο να μιλήσω»- και αυτό καταγράφεται – στον Αντόνο Κόστα. Τώρα, αυτό είναι παράλογο. Ο Λασέρντα Ματσάδο, αν θέλει να μιλήσει με τον Αντόνιο Κόστα, παίρνει το κινητό του τηλέφωνο και του τηλεφωνεί. Το ζητούμενο ήταν να μιλήσει με τον υπουργό Οικονομίας, τον Αντόνιο Κόστα Σίλβα», εξήγησε ο δικηγόρος.

Όπως πρόσθεσε αυτή ήταν η μόνη απομαγνητοφώνηση στο κατηγορητήριο στην οποία ο Ματσάδο έκανε άμεση αναφορά στον Κόστα.

Ο πρώην Πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα την ημέρα της παραίτησης τους δεν αποδέχτηκε ότι είχε διαπράξει «οποιαδήποτε παράνομη ή καταδικαστέα πράξη».

Οι εισαγγελείς, οι οποίοι διεξάγουν έρευνα για φερόμενες ως παρανομίες σε συμφωνίες για λίθιο και «πράσινο» υδρογόνο, ερεύνησαν σήμερα κυβερνητικά κτίρια, έκαναν γνωστό αξιωματούχοι, ενώ τοπικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για σύλληψη δύο προσώπων που βρίσκονται κοντά στον πρωθυπουργό.

• Η εφημερίδα Publico ανέφερε πως τουλάχιστον πέντε άτομα τέθηκαν υπό κράτηση, περιλαμβανομένων του Βίτο Εσκαρία, προσωπάρχη του πρωθυπουργού Αντόνιο Κόστα, και του συμβούλου επιχειρήσεων Ντιόγκο Λασέρντα Ματσάντο, ο οποίος είναι φίλος του Κόστα.

Το πρωθυπουργικό γραφείο επιβεβαίωσε πως διεξάγονται έρευνες στα γραφεία του Εσκαρία, αλλά αρνήθηκε να κάνει άλλο σχόλιο. Ο Ματσάντο δεν έχει ακόμη σχολιάσει δημόσια.

Η πορτογαλική αστυνομία PSP είχε ανακοινώσει πως στελέχη της βρίσκονται επιτόπου και βοηθούν στις έρευνες.

Εισαγγελείς είχαν επιβεβαιώσει φέτος τον Ιανουάριο πως διεξάγεται έρευνα για τα προγράμματα λιθίου και υδρογόνου, όμως δεν είχαν κατονομάσει υπόπτους.

Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, ερευνητές έκαναν σήμερα επιδρομές σε κυβερνητικά κτίρια, περιλαμβανομένων της επίσημης κατοικίας του πρωθυπουργού, του υπουργείου Περιβάλλοντος και της κατοικίας του υπουργού Υποδομών Ζοάο Γκαλάμπα.

Το γραφείο του Γκαλάμπα δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο. Το υπουργείο Περιβάλλοντος επιβεβαίωσε στο Reuters τις έρευνες και έκανε γνωστό πως έχει ακυρωθεί το σημερινό πρόγραμμα του υπουργού Ντουάρτε Κορντέιρο.

Ο δήμαρχος της πόλης Σίνες, ο Νούνιο Μασκαρένιας, τέθηκε υπό κράτηση, σύμφωνα με την Publico, όπως και δύο επιχειρηματίες. Υπάρχουν επενδυτικά σχέδια για την κατασκευή στη Σίνες εργοστασίων υδρογόνου.

Το δίκτυο SIC Noticias μετέδωσε πως ο Κόστα συναντήθηκε σήμερα το πρωί με τον πρόεδρο Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα για να δώσει εξηγήσεις.

Γράφει συγκεκριμένα: “…έχει τεθεί ως προβληματισμός το ενδεχόμενο τα κόμματα της αντιπολίτευσης να σχηματίσουν κυβέρνηση από την πρώτη Κυριακή με μοναδικό σκοπό να προωθήσουν την εκ νέου αλλαγή του εκλογικού νόμου επαναφέροντας την απλή αναλογική και στις δεύτερες εκλογές”.

Ας δούμε, λοιπόν, τι σημαίνει αυτό και πώς συνδυάζεται με σειρά κινήσεων που γίνονται το τελευταίο διάστημα και περνούν μάλλον κάτω από τις κεραίες των μέσων ενημέρωσης:

–Παράγοντες του δημόσιου βίου, αλλά και πολιτικοί από ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης, δείχνουν να συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: Ό,τι πρέπει να αποσοβηθεί σε κάθε περίπτωση η αυτοδυναμία της Ν.Δ, και, παράλληλα, δεν πρέπει να κλείσουν μεγάλες υποθέσεις, με κυριότερη αυτή του σκανδάλου των υποκλοπών.

–Για να συμβεί κάτι τέτοιο, εκτός από την εκλογική αριθμητική (που θα παίξει, αναμφίβολα, σημαντικό ρόλο), θεωρούν πως πρέπει να διαμορφωθούν προϋποθέσεις συγκλίσεων έστω και στα μίνιμα. Το σενάριο της προηγούμενης κυβέρνησης Κόστα στην Πορτογαλία είναι το μοντέλο που ακούγεται έντονα.

–Αρχίζει, λοιπόν, και μπαίνει διακριτικά στη συζήτηση η πιθανότητα -εφόσον το επιτρέψουν οι αριθμοί της πρώτης κάλπης- να σχηματιστεί μία “κυβέρνηση ειδικού σκοπού” από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με προσδιορισμένη χρονική θητεία και σκοπό να ολοκληρώσει την έρευνα για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων, να λάβει άμεσα θεσμικά μέτρα για άλλες υποθέσεις διαφθοράς και εν γένει για την θεσμική θωράκιση του πολιτικού συστήματος και της απονομής της Δικαιοσύνης, αλλά και να αποφασίσει σειρά μέτρων προστασίας των πολιτών από την ενεργειακή κρίση και την ακρίβεια. Στο προγραμματικό πλαίσιο θα μπει, πιθανότατα, και η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια νοτίως και ανατολικά της Κρήτης, ως βήμα για την έναρξη διαλόγου για οριοθέτηση ΑΟΖ στην ανατολική Μεσόγειο και σύγκλισης Ελλάδας-Τουρκίας σε ένα πλαίσιο προς την Χάγη.

Θα ρωτήσει, εύλογα, κανείς: είναι εύκολο κάτι τέτοιο; Όχι, είναι πολύ δύσκολο, κάποιοι θα πουν ότι μοιάζει απίθανο υπό τις σημερινές συνθήκες. Αυτές, όμως, μπορεί να αλλάξουν.

Ένα τέτοιο σενάριο:

1.Δεν συγκρούεται με την κατηγορηματική θέση του Αλέξη Τσίπρα ότι “δεν θα συγκροτήσει κυβέρνηση των ηττημένων”, επειδή μία κυβερνητική συνεργασία ειδικού σκοπού είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

2.Καθιστά ευκολότερο να συναινέσει το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, ίσως, μάλιστα, να είναι εκείνο που θα αναλάβει μία πρωτοβουλία-προοίμιο. Ήτοι, ανάλογα με τα αποτελέσματα της πρώτης κάλπης, να προτείνει κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας με την συμμετοχή της Ν.Δ και του ΣΥΡΙΖΑ. Εφόσον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης (που προφανώς δεν θα είναι πρωθυπουργός σε μία τέτοια περίπτωση, και εφόσον η Ν.Δ είναι πρώτο κόμμα) απορρίψει την πρόταση αυτή, και υπό την προϋπόθεση πως ο Αλέξης Τσίπρας απαντήσει θετικά, ο Νίκος Ανδρουλάκης απελευθερώνεται να συνεργαστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ σε μία τέτοια κυβέρνηση ειδικού σκοπού. Ως βασικό θύμα, μάλιστα, του σκανδάλου των υποκλοπών, έχει έναν επιπλέον λόγο. Ο κίνδυνος αποχώρησης κάποιων βουλευτών από το ΠΑΣΟΚ είναι, πάντοτε υπαρκτός, εάν, όμως, έχει απορρίψει την πρόταση η Ν.Δ, μία αποσχιστική κίνηση καθίσταται δυσκολότερη.

Μία τέτοια κυβέρνηση ειδικού σκοπού, όπως λένε οι κοινωνοί της πρωτοβουλίας, θα βάλει στο τραπέζι αυτό που περιγράφεται στο ρεπορτάζ του Libre: να ψηφιστεί η απλή αναλογική ως εκλογικό σύστημα, κι έτσι να “καεί” η ενισχυμένη αναλογική που ψήφισε η κυβέρνηση. Εάν συναινέσουν, δε, όλα τα κόμματα, και η Ν.Δ έχει λάβει στην πρώτη καλπη ποσοστό που θα αντιστοιχεί μάξιμουμ σε 100 βουλευτές (κοντά στο 30%), τότε είναι εφικτό να συγκεντρωθούν 200 ψήφοι και η απλή αναλογική να εφαρμοστεί άμεσα για τις μεθεπόμενες εκλογές.

Οι γνωρίζοντες λένε πώς η συνέντευξη του Γιάννη Μπρατάκου (του στενότερου συνεργάτη του πρωθυπουργού μετά την παραίτηση του Γρηγόρη Δημητριάδη), στην “Καθημερινή”, λαμβάνει υπόψη της ένα τέτοιο σενάριο. Γι αυτό και τονίζει πως, εφόσον η Ν.Δ δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία (στην δεύτερη κάλπη), τότε θα μπορούσε να συνεργαστεί ε ένα “κόμμα ευρωπαϊκού και μεταρρυθμιστικού προσανατολισμού”. Η “φωτογραφία” του ΠΑΣΟΚ είναι ευδιάκριτη, όμως πως θα μπορούσε ο Νίκος Ανδρουλάκης να χωρέσει σε μια κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον πολιτικό που έχει καταγγείλει προσωπικά ότι τον παρακολουθούσε;

Όλα αυτά, βεβαίως, μπορεί να εξελιχθούν και σε σενάρια επιστημονικής φαντασίας, εάν η κυβέρνηση περάσει με μικρές μόνο πολιτικές απώλειες την “διακεκαυμένη ζώνη” του χειμώνα της ακρίβειας. Και εφόσον κατορθώσει να διευθετήσει την ένταση που σωρρεύεται σε ομάδες συμφερόντων που ασκούν μεγάλη επιρροή. Τα δημοσιεύματα των προηγούμενων ημερών ήταν, αναμφίβολα, ένα ηχηρό σήμα.